Passie steunt op talent
Passie ontstaat niet tussen de oren maar tussen de neuzen
“Gras groeit niet door eraan te trekken”, schrijft pedagoog Luk Dewulf in zijn boek ‘Ik kies voor mijn talent’. Of je talenten van leerlingen wél boven de grond krijgt met passie? “Ontwikkel eerst je eigen talenten als leraar”, zegt de auteur. Klasse vraagt hem hoe.
De centrale boodschap in je boek klinkt: doe waar je goed in bent, dan blijf je gepassioneerd. Gaan passie en talent samen?
Luk Dewulf: “Passie steunt op talent. Samen bepalen ze je potentieel en wat je daarmee doet. Ben je gemotiveerd om je talent te realiseren, dan ontstaat passie. En daar blijft het niet bij. Eenmaal je op kruissnelheid bent, vloeien talent en passie samen in flow. Dat is eenvoudig gezegd het gevoel dat je goed bezig bent en daar energie uit haalt. Voor een leraar die in flow lesgeeft, schijnt alles vanzelf te gaan. Dan wil je passie automatisch naar buiten, ze wordt aanstekelijk. Je houdt dat niet tegen: je voelt het in jezelf, je klas voelt het, je omgeving merkt het.”
Kunnen leraren in flow ook de talenten van hun leerlingen wakker maken?
Luk Dewulf: “Ja, maar het gebeurt te weinig. De bekende fotograaf Stephan Vanfleteren vertelde in een interview over zijn schoolcarrière. Hij is dyslectisch en beschouwde zichzelf daarom als dom. Niemand sprak hem tegen. Tot Lieven Tavernier zijn leraar werd en de klas de opdracht gaf een verhaal te schrijven over de dood. Dat van Stephan raakte hem het diepst. Waarop de fotograaf zei: ‘Het was de eerste keer in mijn leven dat iemand me zei dat ik iets goed kon.’ Zo werd zijn dyslexie zijn rijkdom, want daardoor is hij beter gaan kijken en dat heeft een goede fotograaf van hem gemaakt. Dit is een heel herkenbaar verhaal van een talent dat op school niet werd gespot en waar niets mee gebeurde.”
De leraar kan dus het verschil maken. Moet hij eerst zijn eigen talenten ontwikkelen voor hij die van zijn leerlingen kan aanspreken?
Luk Dewulf: “Ja. Je krijgt pas oog voor andermans talenten als je zelf doet waar je goed in bent. Dat doe je door jezelf af te vragen waarin jouw talent schuilt en door vaardigheden te ontwikkelen waarmee je nog meer uit die talenten haalt. Vervolgens zoek je een context waarin je die talenten kunt ontplooien. Voor leraren is dat meestal een school, maar het kan ook een onderwijsvorm zijn. Ten slotte moet je nagaan waar je níet goed in bent. Niets is zo funest voor passie als alleen maar dingen te moeten doen die je eigenlijk niet liggen. Ook de verkeerde context, een school waar je talent niet tot zijn recht komt, kan je passie doen uitdoven.”
“Elkaars talenten kennen, stimuleert de hele school”
Sarah Smet over passie en talent: www.klasse.be/leraren/passie
Dat zie je ook bij leerlingen. Sommigen hebben talenten die op school minder tot uiting komen. Krijg ze dan maar eens over de eindstreep.
Luk Dewulf: “Sommige talenten sluiten meer bij ons onderwijs aan dan andere. Die talenten moeten aan bod blijven komen. Ons onderwijs scoort internationaal goed, dat niveau moeten we behouden. Maar er zijn inderdaad leerlingen die vanuit minder ‘schoolse’ talenten hun potentieel moeten bewijzen. Dat moet ook mogelijk zijn op school. Je kunt dat maar op één manier bereiken: breng je leerlingen in verschillende contexten en kijk wat er gebeurt. Ga na wat hen prikkelt en wat hun talenten aanspreekt. Dan ontwikkelen ook zij de passie om te leren.”
Vertaal dat eens concreet naar de klas.
Luk Dewulf: “Neem nu leerstijlen. Sommige leerlingen leren het liefst en het best vanuit ervaring, anderen door problemen op te lossen, nog anderen zijn goede luisteraars. Een theorie zegt dan dat leraren hun onderwijs het best afstemmen op die verschillende leerstijlen, zodat al hun leerlingen zich aangesproken voelen. Daar ben ik het niet helemaal mee eens, het is alsof je voortdurend een kameleon moet zijn in je klas. Nee, creëer leeromgevingen die zo rijk zijn dat álle leerstijlen daar vroeg of laat in tot uiting komen, en daarmee ook elk talent. Krachtige leeromgevingen noemt men dat. Wil je leerlingen enige passie voor je leerstof meegeven, dan moet je dus ook didactisch sterk in je schoenen staan.”
Passie is blijkbaar iets tussen mensen.
Luk Dewulf: “De bron van passie zit in jezelf, maar ze wordt opgewekt in relatie met andere mensen. De Leuvense hoogleraar René Bouwen zegt: ‘Kennis ontstaat niet tussen de oren maar tussen de neuzen’. Dat geldt ook voor passie. Zodra een leerling zijn talent ontplooit en merkt dat een leraar dat ziet, verandert de relatie tussen beiden. Dan is de leerling bewuster bezig met zijn eigen vermogen, terwijl de leraar zich sterker betrokken voelt bij het leerproces van de leerling. Op dat moment boek je de beste resultaten. Maar zijn we ons daar genoeg van bewust?” ‘Ik kies voor mijn talent’, Luk Dewulf – uitgeverij LannooCampus. Het boek zoomt met veel concrete voorbeelden en tips in op wat talent is, hoe je het in jezelf en bij anderen ontdekt en op welke manier je het ontwikkelt.
Dit is het zesde van een tiendelige artikelenreeks waarin Klasse dieper graaft naar wat leraren drijft: hun passie, hun waarden en gevoelens, hun visie op onderwijs, hun twijfels en dromen. Op www.klasse.be/leraren/passie vind je uitgebreide interviews met deskundigen en gepassioneerde leraren, stof tot nadenken, zelftests en lectuurtips. Volgende maand: passie en spiritualiteit.
