Tomaten en prei tegen tabak en weed

Lees aan kleuters en leerlingen van de eerste graad lager onderwijs in de klas en thuis verhaaltjes voor over tomaten en prei uit ‘Het gat in de haag’. Zo voorkom je dat ze hun problemen gaan oplossen via verslaving (aan andere gewassen).Het net verschenen verhalenboek ‘Het gat in de haag’ kan jonge kinderen hun sociale vaardigheden en zelfbeeld versterken. Dat is de overtuiging achter het nieuwe lifeskills-programma van preventiecentrum De Sleutel. Binnenkort vormt ‘Het gat in de haag’, samen met de activiteitenmap en het lesmateriaal, de ‘Contactsleutels kleuteronderwijs en eerste graad lager onderwijs’. Met dit nieuwe programma over leefvaardigheden erbij zijn er nu sleutels voor de hele basisschool en de eerste graad van het secundair onderwijs.

«Positieve algemene sociale vaardigheidsprogramma’s over zogenaamde lifeskills of leefsleutels zijn belangrijke middelen tegen misbruik van alcohol en drugs», zegt Marijs Geirnaert van de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen (VAD). «Ze werken met een veel langer en breder perspectief dan de just say no-programma’s van politie en rijkswacht. Ze leren de leerlingen ook veel meer dan dat: Hoe blijf ik gezond? Hoe zorg ik voor mijn eigen veiligheid? Waarom hou ik me het best aan regels?»

Eerste sigaret

«In Nederland gebruiken tieners en twintigers almaar minder XTC en cannabis. Dat is te danken aan veel goede inhoudelijke primaire preventie op jonge leeftijd», verklaart Peer Van de Kreeft van Contactsleutels. ‘Het gat in de haag’ is voor de eerste graad wat Contactsleutels (1997) is voor de tweede en derde graad lagere school. Het programma van De Sleutel werkt aan algemene preventie en gezondheidspromotie, ook via de gezinnen: «Zij hebben een nog sterkere invloed op het gebruik en misbruik van legale en illegale verslavende middelen», weet Peer van der Kreeft. «Voor misbruik van alcohol en andere drugs, voor gokverslaving en roken is de belangrijkste strategie een geïntegreerde preventie. Het gesprek van de ouder met zoon of dochter over roken moet al gestart zijn vóór de eerste sigaret. Geïntegreerd in een opvoedende relatie waarin er wordt gepraat over gewoontes, meningen en meningsverschillen. De leerkracht moet vorming geven vóór de experimenteerleeftijd, geïntegreerd in lessen of discussies over sociale vaardigheden. Alleen dan heeft crisisinterventie zin als er zich een probleem voordoet. Zo’n geïntegreerd model werkt maar als het zo vroeg mogelijk (vanaf de kleuterklas), zo breed mogelijk (in de hele onderwijssector) en zowel in opvoeding als in vorming ingebed is.»

Leefsleutels

Ook het leefvaardigheidsprogramma Leefsleutels is een begrip. Secundaire scholen pakken met de pro’s ervan uit op hun opendeurdagen en websites. Hoewel er ook contra’s zijn: «Het uitgebreide vormingspakket wordt wel samengedrukt in een beperkt aantal uren, waardoor de effectiviteit ervan allicht vermindert», zegt Marijs Geirnaert (VAD).

De vzw Leefsleutels werkt pluralistisch. «Zeventig procent van de secundaire scholen gebruikt het en 18.000 leerkrachten volgden training», zegt directeur Dirk Jaspers van vzw Leefsleutels. Of het waar is dat zij geen trainers trainen? Jaspers: «Als je het programma begeleidt, komt die extra vorming toch goed van pas. Tegenwoordig verkopen we de pakketten ook zonder training en we zien dat de kopers toch naar een opleiding komen. Het programma staat of valt immers met het engagement van de leerkracht. We geven de cursisten een certificaat maar zijn zeker geen sectaire bedoening. Wel zien we toe op de kwaliteit.»

Of Leefsleutels duur is? Jaspers: «Cursusmateriaal, drie dagen training, één terugkomdag en een halve dag schoolgerichte begeleiding kosten 5000 frank per deelnemer. Dat valt goedkoper uit dan de teamgerichte navorming die de hogescholen aanbieden.» De driedaagse omvat ook twee overnachtingen en het verblijf is apart te betalen.

Contactsleutels

Contactsleutels kost 8700 frank voor de driedaagse basistraining – gespreid over drie data -, werkboek, themaboek en de zeer grondige begeleidersmap (apart 2950fr.) incluis. De vzw De Sleutel (onderzoeks- en preventieproject van de Broeders van Liefde) trekt wel uitdrukkelijk de kaart van de training van trainers. Scholen vinden in de begeleidingsmap bij Contactsleutels tien praktijkgerichte workshopsessies voor leerkrachten en vier voor ouders. Maar ook De Sleutel vindt deelnemen aan een initiatiecursus van enkele schoolteamleden wenselijk.

· Contactsleutels – De Sleutel – Hundelgemsesteenweg 1 – 9820 Merelbeke – tel 09-231 57 48 – fax 09-231 67 15 – de.sleutel.preventie
@fracarita.org – www.desleutel.org

· Leefsleutels vzw – Leopold II-laan 63 bus 3 – 1080 Brussel – tel 02-421 67 20 – fax 02-421 67 29 – leefclefs@skynet.be – www.leefsleutels.be