Heel wat leerlingen geven hun leraar op het einde van het schooljaar een cadeau. Is dat wel nodig? En maken ze hun leraar daar echt blij mee?
Lees het in deze reportage.

“Ik was vooral blij met bloemen, een fruitkorf of een boekenbon. Laat die ‘Voor de liefste juf’-mokken maar achterwege. Je kunt er niets mee doen en meestal belanden ze op de rommelmarkt”. Dat advies geeft leraar Claire op een internetforum aan ouders die hun hoofd breken over hoe ze de meester of juf van hun kind op de laatste schooldag origineel kunnen verrassen. Trappen die ouders in een commercieel gecreëerde val of maken ze leraren gewoon blij? Eén ding is zeker: “Dat hadden ze echt niet hoeven te doen!”

• Vroeger kregen leraren meer en grotere cadeaus

• Liefste juf/meester gadgets zijn op de terugweg

• Ouders zoeken naar alternatieven, handelaars ook

“Het aantal cadeaus dat ik van leerlingen kreeg op het einde van het schooljaar is geëvolueerd van heel veel naar heel weinig. Ook de omvang ervan verminderde stelselmatig”, zegt Monique, leraar in de lagere school Sancta Maria in Aarschot van 1964 tot 2001. Daarmee ontkracht ze meteen de mythe dat de eindeschooljaarcadeaus een trend zijn van de laatste jaren: “Tijdens de jaren zestig en zeventig kreeg ik enorme cadeaus: een kristallen vaas, een leren map, een grote ruiker bloemen, planten, beeldjes, asbakken, parfum … Ze waren soms zo duur en groot dat het gênant werd. Vanaf de jaren tachtig kreeg ik vooral pralines en bloemen, maar in een meer bescheiden versie: een sleutelbloem in een potje, een doos Mercikes … In 1994 kreeg ik voor het eerst een tegeltje met een voorgedrukt gedicht op.”

Zes euro per kind

Vanaf de jaren negentig werd het einde van het schooljaar inderdaad sterk gecommercialiseerd. In mei en juni zijn allerlei gadgets om leraren te bedanken niet meer uit de uitstalramen en winkelrekken weg te denken. “Het einde van het schooljaar is een erg belangrijk moment in de verkoop geworden”, zegt Katy Aerts van cadeauwinkel Snuffels in Mechelen. “De traditionele mok staat nog altijd op nummer één, maar we verkopen ook veel cadeaus waar we zelf een kaartje aanhangen met  ‘Voor de liefste juf/meester’. Voor onze klanten is die bood-Dat antwoorden 700 ouders van kinderen van 2,5 tot 14 jaar. schap erg belangrijk.” Volgens speelgoedketen Dreamland is het hoogtepunt van de gadgets voorbij. “De laatste twee jaren daalt de verkoop van ‘juf/meester’-producten weer. Leraren vinden die dingen niet leuk. Daarom zoeken we nu naar alternatieven die een meerwaarde bieden voor leraren of hun klas en waar ook ouders blij mee zijn”, zegt Stefan Fieremans. Logisch als je bedenkt dat ouders gemiddeld 6 euro per kind uitgeven met uitschieters tot 15 à 20 euro. Uit een poll op de website van Klasse voor Ouders blijkt bovendien dat zeven op de tien ouders een attentie geven aan de leraar van hun kind. Het Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties (OIVO) raadt ouders daarom aan om kritisch na te denken en hun kinderen geen cadeaus mee te geven als ze daar niet zelf spontaan naar vragen en enkel als ze oprecht vinden dat hun leraar het goed doet.

De loef afsteken

Hoewel ouders zich nog vaak laten leiden door het aanbod in de winkels, verzinnen ze meer en meer alternatieven. “Wij geven het liefst iets persoonlijks, zelfgemaakte confituur of cake”, zegt Ilse. Sommige ouders kopen iets voor de klas, zoals Sarah: “Ik koop een boek voor de klasbibliotheek. Daar kunnen de juf en de kinderen jarenlang van genieten.” Of ze slaan de handen in elkaar. Alle ouders maken met hun kinderen iets creatiefs zodat de leraar een fotoboek, mobiel of prikbord krijgt van alle kinderen samen. Allochtone ouders koken al eens collectief voor de leraren. Soms wordt er ook geld ingezameld voor bloemen of een aankoopbon. Maar niet overal gaat het er zo eensgezind aan toe. “In de school van mijn dochter worden de cadeaus ieder jaar groter. Ouders proberen elkaar de loef af te steken. Dat stoort me enorm”, zegt Stef. Jelle Vancoppenolle van het OIVO waarschuwt voor de gevolgen van deze ‘sociaal verplichte’ consumptie: “Ouders kunnen zich verplicht voelen een cadeau te geven. Mensen die het niet breed hebben, doen graag mee. Ze voelen zich buitengesloten als dat niet lukt.” Ten slotte heb je ook de felle tegenstanders, zoals Inge: “Ik geef uit principe niets. Leraren doen gewoon hun werk.”

 Prijs voor de tombola

Misschien zijn leraren het wel met Inge eens? De meeste leraren benadrukken in ieder geval dat een cadeau echt niet nodig is, zeker als ouders uitdrukkelijk vragen wat ze graag krijgen. Maar veel leraren geven toe dat ze die gewoonte wel leuk vinden. Ze beschouwen het als een blijk van waardering. ‘Warme’ of zelfgemaakte attenties appreciëren ze het meest. “Ik kreeg van een leerling een briefje met een tekening. Ze vertelde me wat ze van mij vond, wat leuk was en wenste me een fijne vakantie. Dan weet je toch dat je goed bezig bent”, zegt Michèle, leraar in het vijfde leerjaar. Als ouders en leerlingen hun waardering minder symbolisch uiten, zijn leraren daar wel blij mee zolang dat cadeau bescheiden, nuttig of eetbaar is. Dat is niet altijd het geval. “Ik kreeg ooit een fles parfum van een familie die het niet breed had. Met dat geld had je beter een paar schoenen gekocht voor je kind, dacht ik toen. Ik voelde me er echt ongemakkelijk bij”, zegt An, leraar in de derde kleuterklas. Jan, leraar in een technische school, heeft altijd gemengde gevoelens als hij iets krijgt: “Het is natuurlijk een blijk van appreciatie, maar toch schaam ik me met mijn fles wijn onder de arm. Je kunt ze moeilijk teruggeven, want ouders bedoelen het goed.” Soms zijn cadeaus te groot of gewoonweg ongepast: “Toen ik zwanger was, kreeg ik van een ouder een envelop met geld. Toen ik de inhoud zag en het geld wilde teruggeven, reageerde die heel beledigd”, vertelt Marijke, leraar in het tweede leerjaar. Ook leraren die bedolven worden onder gecommercialiseerde cadeaus met opschrift vinden dat niet zo prettig. “Geschenken die met veel liefde gegeven worden, schuif ik al snel door als prijs voor een tombola. Dat is spijtig”, vindt Kathy, leraar in de tweede kleuterklas. Toch laten de meeste leraren en directeurs betijen. “De kinderen zijn apetrots als ze de meester of juf kunnen verrassen. Cadeaus geven maakt ook gelukkig”, argumenteert Patrick, leraar in het derde leerjaar. “Het is niet gemakkelijk om mensen duidelijk te maken dat ze geen geschenken hoeven te kopen. Hoe je het ook formuleert, het lijkt alsof je het normaal vindt dat er iets zou volgen op het einde van het schooljaar”, zegt Katleen, leraar in de eerste kleuterklas.

Gehypete dag

Maar redeneren collega’s die nooit of zelden cadeaus krijgen ook zo? Ofwel zijn ze minder populair – maar daarom geen minder goede leraar – ofwel hebben ze een minder zichtbare functie in de school, zoals de zorgcoördinator, de leraar lichamelijke opvoeding of de busbegeleider. Want eindeschooljaarcadeaus vertonen een grote gelijkenis met die voor Valentijn, Vader- en Moederdag … Je krijgt het gevoel dat je iets mist als je er niet aan meedoet of als je niets krijgt. En dat terwijl een goede relatie met waardering voor elkaar gedurende een volledig schooljaar ongetwijfeld meer waard is dan één cadeautje op een commercieel gehypete dag.

Vreemdste cadeaus: top 5 van de Klasselezer

1. Cadeaubon voor een bordeelbezoek ‘Ik heb het kaartje nog altijd … ongebruikt’ (Giedo)
2. Jonge geit ‘Ze hadden me al voorbereid op een ‘beest’, maar die geit verraste me toch erg’ (Jan)
3. Tuinkabouter ‘Het was er zo eentje met rode muts en kruiwagen. Mijn oma was er blij mee’ (Ellen)
4.  Marokkaans kleed ‘Charmant, maar echt niet mijn stijl en veel te groot’ (Nadine)
5. Ontspannende verwenkuur ‘Alsof ze wisten dat ik dat kon gebruiken na een schooljaar met hun zoon’ (Patrick) Geef jij een cadeau aan de leraar

Geef jij een cadeau aan je leraar?

Nee: 29%
Ja: 71%
(bron: Online peiling Klasse voor ouders)

Schrijf een reactie op dit artikel