Leraren stoppen niet enkel vroeger met werken dan andere beroepen, ze doen het gemiddeld ook twee jaar eerder dan ze zelf willen. Dat blijkt uit onderzoek van de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Antwerpen. “Meer gezondheidspreventie en jobdifferentiatie en minder planlast kunnen de anciens  langer aan boord houden”, zegt onderzoeker Mark Elchardus.

De meest opvallende conclusies op een rij:

1. Oudere leraren zijn tevreden over hun job, maar kijken op tegen onderwijsvernieuwingen

Elchardus: “Oudere leraren zijn tevreden over heel veel aspecten van hun beroep. Maar met vernieuwingen en niet-lesgebonden werkdruk kunnen ze moeilijk om. Bovendien weten leraren niet altijd goed wat van hen verwacht wordt. Ze hebben veel vragen over hun arbeidsomstandigheden en vervloeken de planlast. Dit is niet enkel een klacht bij oudere leraren, ook de jongere hebben er last van.”

2. Leraren hebben vaker last van stress, burn-out, rug- en stemklachten dan andere beroepen

Elchardus: “Slechts 30 procent van de leraren is nog volledig gezond aan het einde van zijn loopbaan. Dat is vergelijkbaar met andere beroepen uit de sociale sector. Wie daar werkt, heeft vaker last van fysieke klachten. Bij leraren domineert het psychische ongemak, zoals stress en burn-out. De meeste van die klachten steken al de kop op vanaf 45 jaar en verdwijnen ook als sneeuw voor de zon zodra ze uit het beroep stappen.”

 3. Oudere leraren kijken uit naar hun pensioen

Elchardus: “Leraren willen niet alleen vroeger stoppen dan andere hooggeschoolde beroepen, ze stoppen effectief meestal ook vroeger. Dat kleuteronderwijzers vroeger willen stoppen, heeft te maken met de aard van de job. Hoe jonger de leerlingen, hoe fysieker de job, hoe meer blijvende klachten, zoals rugproblemen. Kleuteronderwijzers zullen dan ook de grootste klappen krijgen als de leeftijd voor TBS wordt verlaat.”

Hoe kunnen we de anciens op school houden?

1. Pak de gezondheidsproblemen van senior leraren preventief aan

Elchardus: “Niet alle chronische ziektes van leraren zijn te linken aan het lerarenberoep. Maar rug- en stemproblemen zijn dat wel. Daar kan je preventief tegen optreden, het liefst zo vroeg mogelijk. Ook psychische en mentale klachten moet je binnen het schoolbeleid een plaats geven. De meeste sociale beroepen zoals politieagenten of verplegers hebben regelmatige intervisiegesprekken bij een psycholoog. In het lerarenkorps is dat soort gesprekken voorlopig nog taboe.”

2. Verminder de planlast

Elchardus: “Een opwaardering van de directeursfunctie kan leraren afschermen van te veel planlast en niet-lesgebonden werkdruk. Door duidelijke richtlijnen op te stellen over wat de inspectie en scholen verwachten van leraren, haal je ook al veel druk van de ketel.”

3. Beloon langer werken financieel

Elchardus: “30 procent van de 45-plussers zegt langer te willen werken dan tot zestig jaar als daar ook iets tegenover staat. Als je uitstappen financieel onaantrekkelijk maakt, zal dat ook meer leraren op school houden.”

4. Geef oudere leraren een andere functie op school

Elchardus: “De onderwijswereld moet anders gaan denken over carrières. Geef jongeren de kans om via andere wegen dan de lerarenopleiding in te stromen. En gebruik de competenties van oudere leraren in andere sectoren, of zet een beperkt aantal onder hen in als mentor voor de jonge collega’s.”

5. Pas het TBS-stelsel aan

Elchardus: “Het systeem van vervroegde uittrede is – gezien het verwachte lerarentekort – niet meer wenselijk en betaalbaar. De TBS-leeftijd verhogen wordt dan ook onvermijdelijk. Voor de 55-jarigen, die hun levensloop daarop hebben ingesteld, is dit het pijnlijkst. Een deel zal wellicht ziektedagen opnemen om een verhoging van de TBS-leeftijd te ontlopen, maar niet iedereen. Een derde van de leraren zou zelfs langer blijven werken, een kwart weet het nog niet. Een overgangsperiode lijkt dan ook aangewezen.”

Lees het volledige artikel in het maartnummer van Klasse.

Schrijf een reactie op dit artikel