“In de laatste schoolweek zitten onze zonen drieënhalve dag thuis”, zucht mama Marijke De Reu. “Er is geen opvang op school, want het zijn deliberaties. Maar de laatste vrijdag moeten mijn kinderen wel hun rapport afhalen op school.” Hét sein voor sommige ouders om vervroegd op vakantie te vertrekken. Of voor leerlingen om op donderdag al naar Rock Werchter af te zakken. De school? Die staat erbij en kijkt ernaar. Maar kan ze ook iets aan het luxeverzuim doen?

Zonder geldige reden van school wegblijven, spijbelen dus: het mag niet. Als leerlingen een schooldag skippen met toestemming of zelfs op vraag van de ouders, dan spreken we van luxeverzuim. Piekmomenten zijn de dagen vlak voor een vakantieperiode. “Al blijven de leerlingen die op donderdag vertrekken naar Werchter toch een heel kleine minderheid”, zegt Walter D’Hoore, directeur van het Heilig Hartinstituut in Heverlee. “Uiteindelijk komen leerlingen graag hun rapport afhalen, en hun boeken verkopen. Anders lopen ze die inkomsten mis.”

Weinig zinvolle activiteiten

Uit een enquête die het Agentschap voor Onderwijsdiensten (Agodi) eind vorig jaar hield bij het gewoon en buitengewoon lager en secundair onderwijs bleek dat het aantal afwezige leerlingen aan het einde van het schooljaar lichtjes stijgt, vooral dan in het lager onderwijs. Maar of dit door luxeverzuim komt, kan niemand met zekerheid zeggen. Niet elke school registreert deze afwezigheden immers op dezelfde manier.

Het aantal afwezigen is wel het grootst bij niet-lesgebonden activiteiten. Ongeveer de helft van de secundaire scholen voorziet ook geen activiteiten of opvang meer na 24 juni, door verbeteringen, deliberaties enz. In de lagere scholen en het buso worden er meestal wél activiteiten of opvang voorzien, zelfs op de laatste schooldag. Het gebrek aan opvang kunnen ouders met kinderen in de lagere school dus niet als excuus inroepen om de vakantie vroeger te starten. Of wel?

Kristin Froyman, directeur KA Brugge-centrum

“Je kan ouders moeilijk in de strafstudie zetten”

“Het grootste probleem is dat sommige ouders menen dat er op de laatste dagen voor de vakantie weinig zinvolle activiteiten zijn op school”, zegt Bart Van Dijck, woordvoerder van het VLOP (Vlaams Ouderplatform). “In het secundair zitten leerlingen de laatste week vaak al dagen thuis, terwijl de leraren delibereren. Op de laatste schooldag moeten ze dan nog voor een halve voormiddag naar school. In het lager is er wel meestal school tot de laatste dag. Maar ook daar vinden sommige ouders de activiteiten zoals een bezoek aan een pretpark, een fietstocht of een eindeschooljaarfeestje niet zo belangrijk.”

Goedkoper op reis

Ook de lagere kostprijs van vakanties bij vertrek voor 1 juli speelt mee in de beslissing van ouders om hun kinderen vroeger van school te halen. “We hebben ouders die komen vragen: ‘Hoe pakken we het aan als we vroeger willen vertrekken op reis?” zegt Luc Peirelinck, directeur van de Voorzienigheid in Diest. Want door de voordeligere reistarieven in de laatste schoolweek sparen ze enkele honderden euro’s uit. “Ik begrijp dat, maar kan dat niet goedkeuren. Door grote kortingen toe te kennen voor een vertrek op donderdag of vrijdag maakt de toeristische sector het veel te aanlokkelijk om vroeger op vakantie te gaan. En daar hebben we weinig verhaal tegen”, zegt hij.

Zijn die ouders dan niet geïnteresseerd in de resultaten van hun kinderen? Luc Peirelinck: “Na de paasvakantie waren er 8 van de 500 leerlingen die hun rapport niet hadden afgehaald. Die moeten naar mijn bureau komen. Daar maak ik hen duidelijk waarom hun afwezigheid niet kan. Maar of dat helpt?”

Ouders in strafstudie

“In ons school- én examenreglement staat heel duidelijk dat leerlingen verplicht aanwezig moeten zijn op alle schoolse activiteiten, dus ook op die van de laatste schooldagen”, zegt Kristin Froyman, directeur van het KA Bruggecentrum. “Ook al geven ouders briefjes mee om de afwezigheid van hun kinderen te verantwoorden, we stellen expliciet dat ze onwettig afwezig zijn als ze vroeger op reis vertrekken. Wie spijbelt, moet na de vakantie naar de strafstudie. Maar je kan toch moeilijk de ouders in de strafstudie zetten?”

Zeker op het einde van het schooljaar heb je als directeur geen poot om op te staan, vindt ook Werner Claeys, directeur van het Sint-Pietersinstituut in Gent: “Wie zijn rapport niet komt ophalen op de laatste schooldag is onwettig afwezig. Dat geven we ook zo door aan het ministerie van Onderwijs. Bovendien kunnen ouders nu ook het rapport online inkijken op Smart- School. Nadeel is dat ze dat gerust kunnen doen op hun vakantiebestemming.”

Ziektebriefjes verbieden?

Hoe kan de school ouders én leerlingen bij de les houden en het luxeverzuim inperken? Bart Van Dijck van het VLOP ziet alvast heil in meer controle op de ziektebriefjes die ouders zelf schrijven. “Per schooljaar mogen ouders zelf vier ziektebriefjes voor maximaal drie opeenvolgende dagen schrijven. Uiteraard mag dat alleen als hun kind ziek is. Maar wie controleert dat? Ouders kunnen misbruik maken van het systeem. Maar dat keuren wij af. Ouders hebben nog altijd een voorbeeldfunctie. Respect en waardering voor de inspanningen van de school op de laatste dagen voor de vakantie zijn essentieel. Door vroeger op reis te vertrekken, missen ze bovendien belangrijke momenten zoals de rapportbespreking en het oudercontact.”

Als school kan je bij twijfel ziektebriefjes van ouders en medische attesten ook omzetten in een code B (problematisch afwezig). Of moeten we ouders meteen verbieden om nog zelf ziektebriefjes te schrijven in de week voor en na de vakantie? Bart Van Dijck: “Dat kan. Alleen vrees ik dat kansarmen daarvan de dupe zullen zijn als hun kind echt ziek is in die periodes.”

Minder lesvrije dagen

Blijft natuurlijk het probleem dat leerlingen in het secundair dagenlang thuiszitten in de laatste schoolweek. Is het een oplossing om de deliberaties vlugger af te werken en het aantal lesvrije dagen op het einde van het schooljaar terug te schroeven? Sommige scholen sturen hun leerlingen immers al met vakantie op donderdag, zodat ze op vrijdag in een lerarenvergadering het volgende schooljaar kunnen voorbereiden. Praktisch voor de school, vervelend voor ouders die vaak zelf vakantiedagen moeten opnemen om hun kinderen thuis op te vangen.

“Opvang op school is mogelijk, maar we kunnen geen extra activiteiten organiseren. De eisen rond deliberaties liggen immers steeds hoger: adviezen, attesten, clausuleringen moet volledig in orde zijn, want ze moeten de toets van een beroepsprocedure kunnen doorstaan”, meent Walter D’Hoore. Hij wordt daarin bijgetreden door Luc Peirelinck: “Het is een goeie zaak dat de klassenraad voltallig moet zijn, maar dan kan je moeilijk opvang voor iedereen voorzien. Ik vind het prima dat leerlingen zélf zinvolle alternatieven zoeken, zoals Pennenzakkenrock. Maar schoolse activiteiten gaan voor.”

“Ook de ouderkoepels zijn geen voorstander om de deliberaties ’s avonds of tussendoor te doen”, weet Bart Van Dijck. “Daarvoor zijn ze veel te belangrijk. Leraren moeten hiervoor voldoende tijd krijgen. Anders vrezen we dat het aantal klachten van ouders over eindbeslissingen alleen maar zal toenemen.”

Beboet de ouders

Als het niet helpt om onwillige ouders te sensibiliseren, resten enkel nog sancties. In Nederland plukken leerplichtambtenaren ouders die te vroeg op vakantie vertrekken van de luchthaven van Schiphol. Ze informeren ouders en maken hen bewust van het probleem, maar de ambtenaren mogen ook processen-verbaal opmaken en boetes uitdelen.

“Dat leidt alleen maar tot een verdere juridisering van het onderwijs”, vindt Bart Van Dijck. “Bovendien kunnen ouders dat omzeilen door vanuit een luchthaven net over de grens te vertrekken. En je schiet met een kanon op een mug. Luxeverzuim is een relatief klein probleem dat binnen het ruimere geheel van de spijbelproblematiek kadert. Maatregelen passen het best binnen dat ruimere kader.” Walter D’Hoore vult aan: “Het gaat over een beperkt percentage van de ouders in onze school. En het aantal neemt niet echt toe. Er zijn grotere onderwijsproblemen dan luxeverzuim.”

Te laat in september

“Het grootste pijnpunt ligt in onze school niet in juni, maar in september”, weet Pieter De Wilde, directeur van het Atheneum Wispelberg in Gent. “Onze school telt 25 verschillende nationaliteiten. Het gebeurt dat leerlingen tijdens een krokusof paasvakantie voor de eerste maal in hun leven hun opa, oma of ander familielid gaan bezoeken in een ver land. Vaak heeft de familie daar lang voor gespaard. Zo’n familiehereniging is een diepmenselijk gebeuren. Als ouders dan op voorhand vragen om vanwege het vluchtschema één tot twee dagen de afwezigheid te wettigen, dan tonen we begrip. Natuurlijk zeg ik nee tegen zon-, zee- en strandvakanties die langer uitlopen. En geef ik aan de ouders mee dat het geen goed idee om het schooljaar te beginnen met vijf dagen afwezigheid. Dat is geen goeie start, noch voor de slaagkansen van de leerlingen op school, noch voor hun integratiekansen in de maatschappij.”

Schrijf een reactie op dit artikel