In mijn lessen wijs ik regelmatig op de invloed die de lichaamstaal van mijn leerlingen op de groep en mezelf heeft (zie ook Klasse 87). Ik vertel hoe hun houding, gebabbel, druk doen, aandacht... mij beïnvloedt. Mijn overtuiging is dat leerlingen zich vaak niet bewust zijn van het effect dat hun lichaamstaal op de leerkracht en de groep heeft. Moeilijk gedrag is meestal niet bedoeld om te storen. Het zegt iets over de leerling, maar het effect is dat de communicatie eronder lijdt.

Heidi Op de Beeck - leerkracht - Turnhout

Op alle niveaus in de leraren opleiding ontbreekt er volgens mij één aspect, dat nochtans van kapitaal belang is voor het lesgeven: groepspsychologie. Hoe ga ik met een groep om? Hoe kom ik over bij een groep? Voor velen onder ons is dit iets dat we met vallen en opstaan leren. Slechts enkele oude ratten in het vak geven toe dat zij soms ook niet meer weten hoe ze vat kunnen krijgen op een probleemklas. Het beter begrijpen en aanwenden van lichaamstaal is alleszins een belangrijk onderdeel van het communiceren met een groep. Zolang de communicatie er niet is, kan je bezwaarlijk spreken van een goede les- en leersituatie.

Ik ben wat men noemt een kattenmens. Velen echter, vinden een kat een vals dier. Nochtans kan je, door goed te kijken naar de lichaamstaal van een kat, zeer goed weten wat het dier zal doen. Een dier weet heel vlug of het je kan vertrouwen, het kan het zelfs «ruiken». Zo slaagt de ene erin een wildvreemde poes of hond te strelen, terwijl deze bij een ander wegloopt of agressief (agressie is een vorm van defensie) reageert. Wij kunnen dus, door bewust een bepaalde houding of een bepaald gedrag te vertonen, het gedrag bij dieren beïnvloeden. Bij onze leerlingen is dit niet anders. Het «ruiken» heeft hier meer plaats gemaakt voor het «zien». Lichaamstaal gebeurt heel onbewust, en dit moeten we juist afleren en proberen te sturen. De paardenfluisteraar past uiteindelijk juist dezelfde technieken toe...

Bart De Mylle - leerkracht - Veldegem

Het bewust zijn van hoe we ons gedragen en vooral de respons daarop door de leerlingen, valt niet te onderschatten. Mijn tip: vooraleer ik 's morgens met de les begin, laat ik het altijd eerst stil worden in de klas. Tijdens dat moment zorg ik ervoor dat ik met alle leerlingen, op een vriendelijke en ontspannen manier, oogcontact heb gehad. Zo wil ik hen laten aanvoelen dat ze heel erg welkom zijn in de klas en dat ik elk van hen mijn volle aandacht wil geven.

Naam en adres bekend

Kijk eens diep in mijn ogen... dan zie je dat het zweet in mijn handen staat. Al nagelbijtend een joviale indruk willen maken. De lessenaar vasthoudend gezag trachten te verwerven. Als mijn stotterende stem door het gebons van hartkloppingen wordt overstemd, als mijn voorbereiding als door een aardbeving getroffen in mijn handen danst, als mijn knikkende knieën en braakneiging veeleer een kermisattractie dan een eerste schooldag doen vermoeden... vertel me dan eens hoe ik opgewekt, blij, positief vooruit denkend een hechte, vriendschappelijke band met de klas kan opbouwen?

Voor de gesloten klasdeur blijf ik even staan. Ik haal diep adem en zwaai de deur in één beweging open. Ik kijk rond voor ik mijn eerste stappen zet. Vraagtekens in de ogen van de ene, mysterie in de ogen van een ander, uitdaging en verwachting... Ik kan deze klas toch niet teleur stellen! Met een vlotte pas (geoefend in de steplessen) loop ik het lokaal binnen, zwier mijn boekentas op de stoel en laat een vriendelijke «goeiemorgen» door de klas galmen.

Kijk eens diep in mijn ogen... dan zie je de nieuwsgierige verwachting van de klas. Er hangt een blij «laat maar komen» in de lucht. Een glimpje «het kan nog meevallen». Een signaalbelletje dat rinkelt «eens horen wat ze te bieden heeft». Ik mag niet vergeten dat ze recht hebben op duidelijke informatie. Nogal logisch dat ze willen weten of ze veel huiswerk zullen opkrijgen en of het aantal toetsen verteerbaar zal zijn. Ze mogen weten welk vlees ze in de relatiekuip hebben. Natuurlijk mogen ze hun eigen mening zeggen, zolang er maar niet door mekaar wordt gepraat en ze naar mekaar luisteren. Nu even de klas ontbinden en in groep vanuit ieders eigenheid kennismaken. Wat een veelzijdige interesse en onvermoede talenten!

Kijk eens diep in mijn ogen...dan zie je hoe heerlijk ik het vind om leerkracht te zijn.

Marina Vandecruys - docente lerarenopleiding - Hasselt Klasse voor Leerkrachten 89, november 1998, p. 40-42