Emmanuel (21): «Hou toch op met jongeren te bestoken met campagnes om hen te doen stoppen met roken. Die halen niets uit. Want als jongeren eenmaal roken zullen ze dat blijven doen. De kans dat je er ooit mee kan stoppen is bijna nul. Ik kan het weten, want ik ben zelf een roker. En ik kan er niet mee stoppen. Ik weet nochtans heel goed hoe ongezond het is: ik studeer geneeskunde, vierde jaar.» «Je denkt als roker alles over roken te weten, maar tijdens een les over de gevolgen van roken ben ik toch geschrokken: maar 15% van alle mensen die ooit beginnen roken slaagt erin om definitief te stoppen. Als ik dat destijds in het vijfde middelbaar had geweten, was ik er misschien nooit mee begonnen. Ik dacht vroeger 'ik stop ooit, op m'n dertigste of zo, en dan recupereer ik wel'. Dat was fout gedacht, bleek uit de les: ieder jaar dat je rookt, breekt een stuk longfunctie in serieuze hoeveelheden af. Die krijg je nooit terug. Je longcapaciteit - de hoeveelheid lucht die je in 1 seconde kan uitblazen - neemt onomkeerbaar af. Gezonde longen pompen tien liter per seconde. Hoe ouder je wordt, hoe minder longcapaciteit er overblijft. Als je dan ook nog eens rookt, bobbelt dat heel snel achteruit, tot je de invaliditeitsgrens bereikt. Zelfs als je stopt, kan je die schade nooit herstellen. Je kan nooit weer méér longcapaciteit krijgen. De achteruitgang kan je wel vertragen door met roken te stoppen.

Vandaag stop ik

Je raakt er langzaam aan verslaafd. Je rolt een sigaret voor een vriend. Je neemt eens een trekje. Je rookt je eerste sigaret. Een tijdlang rook je erg weinig, enkele sigaretten per week. Maar voor je het weet ben je stevig bezig en ben je eraan voor de moeite.

Vandaag stop ik

Ik wil absoluut stoppen met roken. Ik doe aan polsstokspringen, ben bij de tien beste van België. Ik voel dat de rook aan me vreet. Ik denk wel dat er een serieus verschil zou zijn mocht ik niet roken. En dat is niet alles: als arts wil ik een voorbeeld zijn. Hoe kan je een patiënt ervan overtuigen dat roken niet gezond is en dat ie er beter mee stopt als je zelf rookt? Het is een kwestie van geloofwaardigheid. Als mijn vader een opmerking maakt over mijn rookgedrag, snij ik hem de adem af: 'Dat moet jij zeggen, je hebt zelf jaren gerookt'. Hij pruttelt dan iets over karakter want hij is gestopt. Uiteindelijk pas op z'n 55ste. Dan denk ik meteen 'ik heb nog veel tijd om te stoppen'. Da's een logische reactie. Als arts wil ik zo'n reactie niet van mijn patiënten. Ik heb al van alles geprobeerd om te stoppen: kauwgom, kruidensigaretten zonder nicotine, karakter.

Zonder benen

Behalve longproblemen en hartkwalen riskeer je bepaalde kankers zoals keel-, mond- en slokdarmkanker. Verschrikkelijke, erg vieze aandoeningen. In de les kregen we een video te zien over een vrouw met een halve kin: keelkanker. En nog met een sigaret in haar mond. Pakkende beelden waar je niet goed van bent. Ik zag onlangs een Amerikaans filmpje: een dokter gaat een operatiekamer binnen en neemt een zaag van de muur. Volgend beeld: enkele mensen op een rij, zonder benen. Typisch Amerikaans, overdreven zodat het bijna grappig wordt. Maar het klopt wel: van stevig roken krijg je inderdaad hart- en aderproblemen. Ik mag er niet aan denken.

Kettingroker

Alleen choqueren helpt niet, maar het kan wel een opener zijn. Je moet jongeren eerst even doen schrikken om hun aandacht te vangen, daarna kan je nuanceren. Als jongere zeggen zwarte longen je niet veel. Dan denk je dat dat iets is voor die kettingrokers van veertig. En dat je tegen die tijd zelf wel bent gestopt. Niet dus. Ik zou het aanpakken met objectieve informatie. Je moet jongeren die nog niet roken (voor de anderen is het toch te laat) niet alleen proberen af te schrikken, maar vooral kennis bijbrengen. Zodat ze er nooit aan beginnen.» Klasse voor Jongeren 25, mei 1999, p. 7