«Wanneer krijgen we de kans?»

De kandidaturen aan de universiteit doen me sterk denken aan Lama Karta's metafoor. Als je een vogel bent die tijdens de kandidaturen met de vleugel der reflectie vliegt, val je genadeloos naar beneden. Zonder nadenken van buiten leren is nog altijd de belangrijkste troef die een kandidaat in huis moet hebben. Eenmaal je de licenties bereikt, mag je de ruimte kiezen, horizonten verkennen en wordt de sky the limit. Reflectie wordt een criterium om te slagen. De student wordt mens. Als vanaf het eerste jaar de kans tot openlijke reflectie zou bestaan, zou de opleiding meer diepgang krijgen en de samenleving een grotere generatie van kritisch denkende mensen.

Saskia Michielsen, student

«Maar wàt nemen leerlingen mee naar huis?»

Ik ben me ervan bewust dat leerlingen naast de lesinhoud ook heel wat meer mee naar huis nemen. Alleen vraag ik me soms af: wat? Want het eerste wordt op allerlei manieren getoetst, het andere kom je maar heel zelden te weten. Maar het maakt me ook een beetje bang, al die voorbeelden voor de klas. Ik wil er niet te veel bij nadenken en vooral mezelf zijn in de klas: leerlingen vertellen wat me bezighoudt en wat me boeit in de leerstof, maar ook ingaan op wat er veeleer toevallig aan bod komt of op informele momenten. Ik wil daar ook graag de tijd voor nemen en die is er niet altijd. Ik hoop hoe dan ook dat leerlingen heel veel verschillende mensen met heel veel interesses voor de klas krijgen!

Katrien De Vlaemynck, leerkracht

«We zijn nieuwsgierig, vooruithollend, ongeduldig en overhaast»

Het is eigen aan de mens dat hij nooit wil stilstaan. Wij hebben besef van tijd en duur, bijgevolg zijn we wezens van verandering. Dieren niet, zij leven in het hier en nu. Achteruit kijken doen ze niet. Ze dragen het verleden slechts onbewust mee. Het is opgeslagen in hun erfelijk patrimonium. Daarom zijn ze ook niet dankbaar om wat voorbij is. Ze kijken evenmin bewust en planmatig vooruit. Ze leven vanuit de radar van hun instinct. Projecten hebben ze niet, hun survival-instinct is hun enige levensproject. Mensen kunnen wel achterom zien en vooruitkijken. Ze doen het ook. Er zijn tijden waarin ze al te veel achterom kijken en andere waarin ze bezwijken onder de verleiding om te reikhalzen naar later en beter. Dat laatste is de bekoring van onze tijd: wij zijn nieuwsgierig, vooruithollend, ongeduldig en overhaast. Maar vóór ons waren er ook intelligente en toegewijde mensen op de wereld. Het klopt niet dat gisteren gisterenavond al voorbij was: het verleden duurt voort. Daarom moeten we kunnen leren van wat vóór ons gevonden werd. Zo kunnen we doodlopende paden vermijden en des te beter de toekomst plannen. Wie geen acht slaat op wat zijn voorouders hebben gevonden, is ondankbaar en daarbij ook onverstandig. Men moet inderdaad niet altijd opnieuw het wiel willen uitvinden.

Kardinaal Godfried Danneels, aartsbisschop van Mechelen-Brussel

«Gebrekkige waarden leiden tot vervlakking, negativisme en pessimisme»

Kennis zou inderdaad geen doel op zich mogen zijn. Maar is dat wel het geval? De biomedische wetenschap verlegt de grens van leven en dood. Wanneer is iemand echt geboren (of nog, hoe lang duurt het voor een ongeboren vrucht als levend wordt aangezien?). Wanneer is iemand echt overleden en mogen zijn organen worden gebruikt om een medemens te helpen? De waarden die we hierrond hebben, veranderen. Het waardepatroon wordt getoetst en aangepast aan de recente ontwikkelingen van de kennis en de techniek. Ook technieken om van geslacht te veranderen en de kennis van klonen roepen vragen op naar een waardepatroon. Waar ligt de grens? Is het verantwoord ettelijke honderdduizenden franken te investeren in onderzoek naar geslachtskeuze, terwijl een volledig continent crepeert van honger en dorst? De aarde is echter overbevolkt. Moet Afrika dan überhaupt geholpen worden? Leerkrachten en ouders zullen, zoals Lama Karta zegt, inderdaad vooral een referentiekader moeten meegeven. De kennis en de technieken ontwikkelen zich immers te snel. Persoonlijk denk ik dat deze evolutie zal leiden tot een herwaardering van het traditioneel-christelijk waardepatroon. Een gebrekkige waardeschaal leidt tot vervlakking, negativisme en pessimisme. De meest weldadige kennis - om een begrip van Lama Karta te gebruiken - is dan niet de kennis an sich, maar de kennis van een schaal die de technologie waardeert. Een grote uitdaging voor de leerkracht en de ouder van morgen.

Philippe Sollie, ouder

Lama Karta

Lama Karta is een zoon van Tibetaanse ouders, die de Chinese heerschappij in hun land ontvluchtten en naar India trokken. Daar verblijft ook de dalai lama in ballingschap. Lama Karta bracht zijn jeugd door in de omgeving van Kaloe Rinpochee, een vooraanstaand boeddhistisch meester, die onder meer een rol speelde in de oprichting van westerse kloosters en studiecentra. Daarnaast studeerde in het klooster van Sonada en in de Engelse school van Darjeeling. Sinds 1987 woont Lama Karta in België. Hij geeft cursussen en voordrachten over het boeddhisme in de Benelux, Frankrijk en Duitsland. Zijn cd Buddhist meditation songs reist Europa rond. Dankzij zijn Tibetaanse culturele achtergrond, diep verankerd in het boeddhisme, weet hij de westerlingen met vrolijke en enthousiaste wijsheid te benaderen. Lama Karta is auteur van Het leven van de Boeddha, Inleiding tot het boeddhisme en Kringloop van bardo's. Beschouwingen over leven, dromen, meditatie, sterven en geboren worden.