Hij gooit zijn Crucianelli over zijn buik. «Ik zal eens wat spelen. Voor jou, hé.» Zijn linkerhand danst over de honderd bastonen van zijn accordeon. «Ik vind dat prachtige klanken, dan kan ik niet stoppen.» Bart Korthoudt is veertien en lijdt aan het Williams syndroom. Hij heeft een zus, Marlies (13). Die heeft het daar niet altijd makkelijk mee. «Ik heb geen gewone broer», zegt ze. «Ik weet niet wat een echte broer is. Maar elke broer kan lastig en lief zijn, zeker?».«Ik word er soms gek van», lacht Marlies. «Bart hoort vaak wat wij (nog) niet kunnen horen. Dan zitten we aan tafel te eten en plots schiet hij recht omdat de wasmachine gaat zwieren. Of hij staat uren te kijken op de hoek van de straat naar wielen die draaien. En als hij weer accordeon speelt, zit mijn hoofd soms zo vol dat ik blij ben dat hij gaat buurten.»

Filip, Leona en de anderen

Bart is bezeten van wasmachines en mixers, zwaailichten en brandweerauto's, sirenes en het geluid van de ventilator in de badkamer. Hij heeft een computergeheugen voor personen en plaatsen, maar kan zich moeilijk concentreren en is snel afgeleid. Bart is veertien, maar voor lezen en schrijven haalt hij het niveau van het derde leerjaar. Het syndroom heeft hem een elfengelaat gegeven. Zo danst hij ook mét zijn accordeon door het huis en de buurt. Want zit zijn wereld vol draaiingen en fel geluid, hij houdt ook van de mensen in de buurt. Elke avond gaat hij wat sjouwelen. Op bezoek bij buur Filip. Die is ambulancier en heeft een walkie talkie met rare geluiden. Dinsdag is het wasdag bij Leona. Daar gaat hij wasmachine kijken. En bij Roger mag wat thuis niet mag: naar Thuis kijken. Ze zien Bart graag komen. Soms zit hij op het witte paaltje in de voortuin van Lieve en speelt er accordeon. Voor iedereen van de buurt die het horen wil.

«Gij zijt al even debiel»

«Gij met uwe gehandicapte broer, kruip eens den boom in, ge zijt al even debiel». Dat moest Marlies in het zesde leerjaar horen van een klasgenoot. «Op school begin ik liever niet over Bart», zegt ze. «Ik ben bang dat ze mij gaan uitlachen. Toen ik in het zesde leerjaar een spreekbeurt hield over Bart en mijn leven als zus van een gehandicapte broer, werd het helemaal stil toen ze vragen mochten stellen. De cavia uit de spreekbeurt van mijn klasgenootje bleek interessanter dan mijn broer. Soms ben ik wel beschaamd dat ik zo'n broer heb. Het is alsof ik ook anders ben door mijn broer.»

Marlies zou veel liever gewoon over haar broer kunnen praten op school. Maar dat kan niet, vindt ze. Ze zit nu bij de Brussenwerking. Die brengt broers en zussen van kinderen met een handicap bij elkaar. Ze kan er haar verhaal kwijt aan andere brussen. Ze vindt er begrip, wat ze vaak in de klas niet kan vinden. «Daar ben ik gerust, kan ik mijn hart even luchten.»

«Wie is hier de gehandicapte?»

«Als ze mij of mijn broer uitmaken als gehandicapte, dan vraag ik me wel eens af wie de gehandicapte is. Bart kan vele dingen die andere kinderen niet kunnen. Hij kan goed accordeon spelen. Maar Bart is ook altijd eerlijk en als iemand verdrietig is, trekt hij zich dat erg aan. Als we gaan wandelen en Bart ziet een man of vrouw eenzaam op een bank zitten, dan stapt hij daarnaar toe en vraagt wat er scheelt. Onlangs vroeg hij aan de man van het frietkraam of hij de frieten van de Mc Donald's lust. De man werd rood en antwoordde nee. Ik ook niet, zei Bart. Toen hij enkele jaren geleden aan zijn hart werd geopereerd en in het ziekenhuis lag, vonden we Bart op een avond niet meer terug. Hij zat enkele kamers verder en hield er de hand vast van een 18-jarige jongen met een handicap. Bart is erg gevoelig en bezorgd. Hij heeft engelengeduld en is eerlijk.»

«Hij draait ze rond zijn vinger»

«We proberen Bart en Marlies op dezelfde manier op te voeden», zegt Daniëlle Van de Vreken (39). «Maar dat is niet altijd makkelijk. Dezelfde straf kan bij Bart veel zwaarder aankomen. Bovendien krijgt Bart hier altijd de meeste aandacht. Wie op bezoek komt, vraagt eerst naar Bart. Hij draait iedereen rond zijn vinger. Marlies lijdt daar wel onder. Het is aan ons om voor wat evenwicht te zorgen. De Brussenwerking is erg belangrijk voor haar. Bart gaat naar het buitengewoon onderwijs. Het was erg moeilijk om de juiste school voor Bart te vinden. Een school waar hij zich goed voelt, zichzelf kan zijn. Daar heeft elk kind recht op.»

In sommige scholen zitten kinderen met een handicap (blinden, rolstoelpatiënten) in de gewone klas. De school krijgt dan extra hulp van een gespecialiseerde leerkracht uit het buitengewoon onderwijs. Dat heet geïntegreerd onderwijs (GON). Het helpt kinderen met een handicap zich beter in de maatschappij te integreren. De andere kinderen leren beter omgaan met kinderen met een handicap. Toch willen velen nog een stap verder gaan en mits goede ondersteuning van de scholen en leerkrachten alle kinderen bij elkaar zetten in de klas. Dat heet dan inclusief onderwijs. Klasse voor Ouders 55, januari 2002, p. 8