En wat doen we eraan?

In de lagere school gaan de kinderen nog héél graag naar school. In het secundair plots helemaal niet meer. Waar ligt de reden?

Willy Lens, motivatiepsycholoog (KUL):

Jonge kinderen hebben een sterke (aangeboren) intrinsieke motivatie. Ze leren graag. In het secundair verdwijnt die omdat in deze scholen vaak geen leercultuur, maar een prestatiecultuur heerst. Je krijgt er weinig kans om te léren omdat je altijd maar moet prestéren. Daardoor verdwijnt de intrinsieke motivatie en die afname wordt niet gecompenseerd door meer externe motivatie. Vroeger kon je leerlingen nog motiveren om 'je best te doen voor làter'. Deze raad werkt niet meer. Veel jongeren leven immers met een zeer kort toekomstperspectief. 'Later' bestaat nog niet of is veel te vaag.

Veel jongeren ervaren wat ze in het secundair moeten leren als wereldvreemd. Ze weten wel dat Frans bijvoorbeeld belangrijk is maar de concrete inhoud van de teksten die ze moeten lezen, boeit hen niet. Dit verklaart ook waarom gesitueerd leren (contextual learning) zo motiverend werkt. Lesinhouden zouden waar mogelijk sterker moeten aansluiten bij de leefwereld van de jongeren.

Jongeren hebben veel meer inspraak gekregen in wat er thuis, in de jeugdbeweging enz. gebeurt. Ze mogen overal mee beslissen en kiezen. Op school is de inspraak ook wel toegenomen maar niet zo sterk als in de leefwereld die hen omringt. De school is de wereld van moeten. Ze hebben er heel weinig te zeggen over concrete zaken zoals huistaken en toetsen. Te veel inspraak kan chaos, onzekerheid en angst veroorzaken. We moeten dus niet overdrijven. Maar als je de leerlingen meer zelf laat bepalen, voelen ze zich ook zelf verantwoordelijk. En dat stimuleert motivatie en inzet.