Deze website draagt het AnySurferlabel, een Belgisch kwaliteitslabel voor toegankelijke websites. Meer informatie vindt u op www.anysurfer.be.

Dit is een artikel uit Klasse voor Leraren 134. Mogelijk zijn niet alle vermelde cijfergegevens, adressen, telefoonnummers, websites, etc. nog actueel.

01/04/03

Luider dan woorden

Wie met zijn lippen zwijgt, schreeuwt het uit met zijn vingertoppen», zei Freud. Meer dan de helft van onze communicatie verloopt via lichaamstaal. Hoe goed spreekt u lichaamstaal? En weet u wat uw leerlingen met hun lichaam zeggen? Kijk, lees en ontdek de waarheid achter de taal van het lijf.

De leerkracht

Leunt u met beide handen op de tafel als u lesgeeft? Staat u als Sabine Hagedoorn aan het bord of ijsbeert u wild gebarend heen en weer? Bestudeer de vier houdingen en hun betekenis. Welke houding past het best bij u?

[1] Zeeuws meisje

Eerste indruk Uitdagend. U geeft de indruk van: 'Ik weet het wel!'.

Betekenis Vooral als u daarbij wat naar voren leunt, kan deze houding uitdagend, eigenwijs of zelfs agressief over komen. De leerlingen zullen zich hierdoor eerder in de verdediging opstellen.

[2] De kozak

Eerste indruk Tijdens het lesgeven de armen kruisen, geeft een gesloten indruk.

Betekenis Deze houding belemmert u de handen te gebruiken als ondersteuning van uw verhaal. Leerlingen die onwillekeurig deze houding spiegelen sluiten zich ook af en staan minder open voor wat u vertelt.

[3] De heerser

Eerste indruk Geremd. Niet bereid tot dialoog.

Betekenis: Als u uw eigen handen op de rug vasthoudt, verstopt u daarmee de belangrijkste hulpmiddelen bij het lesgeven. Deze houding kan u als spreker ook een soort heersersallure verschaffen, zeker als u met de handen de schouders naar achteren trekt en daarbij ook uw kin omhoog steekt.

[4] De open deur

Eerste indruk U komt zelfzeker en ontspannen over.

Betekenis Veel mensen vrezen dat ze er stijf uitzien als ze hun handen langs hun lichaam houden. Toch is dat meestal niet zo omdat deze houding het meest uitnodigt om ondersteunende handbewegingen te maken. Gebaren maken lesgeven dynamisch. U voelt zich in deze houding zelfverzekerd en vrij om te spreken.

De leerling

Meer dan de helft van wat een leerling u vertelt, bestaat uit lichaamssignalen, 38 procent van de communicatie is stemklank en slechts 7 procent zijn woorden. Zwijgende leerlingen zeggen soms meer dan sprekende. Deze vier houdingen en hun betekenis herkent u misschien.

[1] Kritische korrel

Hersenkronkel «Die les is wel interessant maar is dat wel correct?
Dat zoek ik straks even op.»

Betekenis Met deze houding toont een leerling belangstelling.
De gespitste vingers verklappen een kritische zin.

In dezelfde positie naar voor leunen, duidt op ongeloof.

[2] Wolkenhoofd

Hersenkronkel «Zucht! Straks naar de film. Wat zal ik aandoen?»

Betekenis De aandacht zakt weg en gedachten dwalen af. Deze houding toont desinteresse. De pupillen staan ook in deze positie tijdens de slaap. Tijd om uw stem te verheffen?

[3] Bedeesd beestje

Hersenkronkel «Oh nee, de leerkracht kijkt naar mij en ik heb mijn huiswerk niet gemaakt. Straks moet ik misschien nog aan bord komen. Niet kijken!»

Betekenis Deze leerling voelt zich onzeker en vermijdt oogcontact. Door met de hand de mond te bedekken zoekt de leerling eigenlijk bescherming.

[4] Max relax

Hersenkronkel «Mmm leuke les. De juf kan het ook zo goed vertellen.»

Betekenis Deze leerling komt geïnteresseerd over en toont zich een goede luisteraar. Omdat de armen niet zo krampachtig over elkaar gevouwen zijn, staat hij open voor alle informatie. De getuite lippen zeggen dat de toehoorder het met u eens is.

VERBETER UW LICHAAMSTAAL: ZES TIPS

1) Oogcontact. U toont hiermee interesse en komt geloofwaardig over.

Tip: Laat uw blik niet langer dan drie seconden rusten op een leerling.

2) Glimlach. U geeft een warme en persoonlijke indruk. Uw leerlingen zullen positief reageren én beter leren.

Tip: Een echte glimlach verdwijnt geleidelijk, een valse glimlach abrupt.

3) Gebaren. Met een levendige lesstijl houdt u de aandacht van de leerlingen vast.

Tip: Neem een rustige basishouding aan maar beweeg en 'edutain'.

4)Houding. De manier waarop u loopt, staat of zit, spreekt boekdelen.

Tip: vermijd spreken met de rug naar uw leerlingen.

5) Geluid. Vermijd monotoon stemgeluid. Uw leerlingen leren minder en verliezen interesse.

Tip: varieer in toon, ritme en volume.

6) Humor. Lachen vermindert stress, zowel voor u als uw leerling. Met humor verkoopt u de saaiste leerstof.

Tip: neem uzelf niet te serieus.

INTERNATIONAAL

In Korea is het onbeleefd om je handen achter je rug te houden. Knikken met het hoofd betekent in Sri Lanka «nee».

In Thailand wijs je een voorwerp met je kin aan. Vingerknippen is in China zeer onbeschoft. Wie in Australië zijn oorlel vast neemt, bedoelt dat iets lekker is.

www.lichaamstaal.com Een massa informatie, training en advies over de taal die iedereen spreekt

members.aol.com/nonverbal2/index.htm (Engelstalig) Het non-verbale woordenboek. Gebruik en duiding van lichaamstaal, zeer rijk onderbouwd met onderzoeksrapporten

Klasse voor Leerkrachten 134, april 2003, p. 44-45