© beeld: iStockphoto / Thinkstock

Bewakingscamera’s op school zijn geen uitzondering meer. Nieuw is dat sommige scholen ze ook gebruiken om leerlingen te betrappen op roken, pesterijen, laatkomen … Wettelijk is dat toegelaten. Maar is dat ook wenselijk? Wat vind jij?

“Scholen mogen bewakingscamera’s plaatsen”, legt Eva Wiertz van de Privacycommissie uit. “Dat is wettelijk perfect mogelijk. Als ze de camera’s alleen gebruiken om inbraken, vandalisme … tegen te gaan, is de camerawet van toepassing. De school moet bij de ingang van de school een pictogram hangen dat aangeeft dat er camerabewaking is. Op het bord moeten ook de contactgegevens van de school staan. Een aangifte bij de Privacycommissie is ook verplicht. De school mag de beelden niet langer dan een maand bewaren. De beelden mogen bovendien niet voor iedereen zichtbaar zijn. Je zet de schermen dus beter niet in het secretariaat maar in een apart lokaal waar niet iedereen zomaar binnen kan.”

Scholen mogen camera’s ook inzetten om leerlingen in de gaten te houden. Dan is  de privacywet van toepassing. “Heel belangrijk daarbij is de proportionaliteit”, onderstreept Wiertz. “Camera’s plaatsen moet de laatste oplossing zijn. De school moet de leerlingen en de ouders informeren dat de camera’s ook worden gebruikt om de leerlingen in de gaten te houden. De makkelijkste manier daarvoor is via het schoolreglement dat de ouders bij inschrijving ondertekenen. In het reglement legt de school ook best zo specifiek mogelijk uit waarom, hoe en wanneer ze de camera’s gebruikt.”

Wettelijk is het dus perfect mogelijk om camera’s te gebruiken om leerlingen in de gaten te houden. Maar is dat ook wenselijk? De Liga voor Mensenrechten is alvast fel tegen. ”Wanneer leerlingen met die ingesteldheid benaderd worden, dan is er een probleem met het opvoedingsproject van de school. Als camera’s surrogaten worden voor overleg met leerlingen en voor opvoeding van leerlingen, dan moet men zich toch vragen stellen bij de rol van de school in de maatschappij. Het bespioneren van leerlingen doet vermoeden dat iedere leerling een potentiële crimineel is en dat is een fout uitgangspunt”, zo zegt Raf Jespers namens de Liga.

Meer informatie vind je op de site www.ikbeslis.be van de Privacycommissie.

Na het tragische busongeval in Zwitserland, maar ook bij eerdere incidenten, plukte de pers bijzonder snel beelden van leerlingen van schoolblogs en sites als Facebook. Maar mag dat? En kan je als school zomaar foto’s of filmpjes van leerlingen op het web zetten? Een korte handleiding.

Mag je als school foto’s van leerlingen online zetten?

Als je beelden van minderjarige leerlingen wilt publiceren (op de site van de school, de blog van de klas, op Facebook, in de schoolkrant …), heb je een schriftelijke toestemming nodig van minstens een van de ouders. In het secundair moet de leerling ook zelf zijn toestemming geven. Zij hebben immers ‘portretrecht’. Verwerk dit in je schoolreglement. Door het te ondertekenen, geven de ouders de school de toestemming om beelden van hun kind te gebruiken. Opgelet: het gaat hierbij enkel om spontane foto’s en sfeerbeelden. Voor geposeerde portretten zoals de klasfoto heb je volgens de privacywet een expliciete toestemming nodig.

In het document dat je laat ondertekenen, moet je zo goed mogelijk beschrijven waar de foto’s allemaal zullen opduiken. Dat heet het ‘bestemmingsrecht’. Een vrij algemene omschrijving geeft je nog niet het recht om zelf foto’s aan de pers door te spelen of aan de schepen van Onderwijs voor z’n informatieblad …

Niet alle ouders willen dat je beelden van hun kind gebruikt. Gebruik een standaarddocument waarin ze kunnen aangeven voor welk soort foto’s ze toestemming geven en waar je ze mag publiceren. Het bespaart je een hoop administratie. Dat vind je via www.klasse.be/ga/schoolfoto.

In principe moet een fotograaf altijd toestemming geven voor het gebruik van een foto (auteursrecht). Als een leraar op schoolreis foto’s maakt en die aan de school geeft, is er vaak een stilzwijgende toestemming dat de school mag beslissen over het auteursrecht van de foto’s. Als een ouder een foto doorstuurt van de kinderen op het schoolfeest, moet je vragen of je de foto ook op de website mag zetten.

Zet op je site, blog … een duidelijke verwijzing naar het auteursrecht. Alle teksten en beelden zijn jouw intellectueel eigendom. Zo verwittig je buitenstaanders zoals journalisten dat je de auteursrechten ernstig neemt.

Mag de pers foto’s van leerlingen gebruiken?

Journalisten hebben het recht om vrij nieuws te verzamelen. Soms heeft dat voorrang op de bovenstaande rechten. Als de school bijvoorbeeld in brand staat, dan heeft dat duidelijk nieuwswaarde. Een klacht op basis van het portretrecht zou dan weinig kans maken.

Bij de foto’s die na de busramp in Sierre van schoolsites en reisblogs gehaald werden, ligt dat anders. Het nieuws was het ongeluk met de bus. De foto’s van de kinderen op de sites van de scholen en op de blogs hebben niets met het ongeluk te maken en zijn privé. Ouders zouden een klacht kunnen indienen op basis van het recht op privacy (portretrecht) en het auteursrecht.

Je kan je site ook afschermen voor buitenstaanders. Met een elektronische leeromgeving is het perfect mogelijk om dat te automatiseren. Maar niet elke school beschikt over zo’n platform. Een systeem waarbij je manueel moet bijhouden wie toegang heeft tot de site zorgt voor heel wat bijkomende administratie en levert meer na- dan voordelen op.

Als je beelden of teksten toch zonder je toestemming van je site of uit een gedrukte publicatie worden geplukt, dan kan je in de eerste plaats aan de verantwoordelijke uitgever vragen om de beelden niet (meer) te gebruiken. Worden leerlingen bij naam genoemd, dan kan je ook een recht van antwoord eisen. Om een zaak aan te spannen neem je het best een gespecialiseerde advocaat in de arm. De kosten hiervoor kunnen zeer hoog oplopen. Je probeert beter om tot een minnelijke schikking te komen. Voor een inbreuk op het portretrecht kan alleen de geportretteerde persoon (of de nabestaanden) een klacht indienen, voor het auteursrecht kan alleen de fotograaf dat doen. De school zelf kan dat niet.

Wat met de schoolfotograaf?

Handelsactiviteiten op school zijn verboden. Voor schoolfotografie is er een uitzondering. De reden? De schoolfotograaf komt maar een keer per jaar langs en maakt relatief weinig winst op de foto’s. Over hoeveel de foto’s mogen kosten, bestaan echter geen regels. Hij mag zowel individuele foto’s van leerlingen als klasfoto’s maken. Leerlingen die niet op de foto willen, mogen weigeren. Ouders en leerlingen zijn ook niet verplicht om de foto’s te kopen. De school moet er wel over waken dat de fotosessies het normale verloop van de lessen zo weinig mogelijk verstoren.

Nog meer tips over hoe je moet omgaan met de pers vind je in de Eerste Lijn over crisiscommunicatie. www.klasse.be/ga/crisiscommunicatie

Brieven op jouw naam en met de vermelding ‘vertrouwelijk’ of ‘persoonlijk’, mag de directeur of een secretariaatsmedewerker zeker niet openen. Wie dat wl doet, schendt het door de Grondwet beschermde briefgeheim. In de wet staat nergens dat een werkgever de inkomende post mag openen. Zodra je naam erop staat, geldt dus ook het briefgeheim. Zulke brieven of pakjes mogen enkel geopend worden met jouw toestemming.

In de praktijk zoeken werkgevers meestal naar een pragmatische aanpak met een evenwicht tussen de belangen van de school en jouw privacy. Als de naam van de school vermeld wordt, dan zou je die post kunnen beschouwen als ‘bedrijfsbriefwisseling’. Je ontvangt die post dan vanwege je functie en niet je persoon. Als enkel je naam vermeld staat, dan kan je die post beschouwen als ‘persoonlijke briefwisseling’.

Als werknemer mag je echter geen persoonlijke post op je werkplaats ontvangen. Dat wil zeggen: post die niets te maken heeft met je functie als leraar. Je moet zelf de briefschrijver daarvan op de hoogte brengen. Als die wil dat zijn brief onder de wettelijke bescherming van het briefgeheim valt, dan stuurt hij de brief beter naar je privé-adres. Zelf je schooladres invullen om er je privépost te ontvangen, doe je dus beter niet. Om discussies te vermijden klaart de school die situatie het best uit in een interne richtlijn.

Je kent zijn schoolresultaten. Kan al zijn allergieën opsommen. Weet hoe vaak hij afwezig is. Maar wat als zijn vader je in vertrouwen vertelt dat hij elke avond in bed plast? Hoe geheim blijft dat? “Iedere leerling heeft recht op privacy”, zegt dr. Johan Put, professor sociaal recht aan de K.U.Leuven. “Ook al denk je dat het soms beter is om als leraar alles te weten.”

“Het was geen fait divers, wat de moeder van Lena me vorig jaar op het oudercontact kwam vertellen”, zegt Dirk*, klastitularis op een secundaire school. “Ze werd thuis geslagen door haar pa en haar moeder vroeg om dat stil te houden op school. Niemand behalve ik en het CLB waren op de hoogte. Toen haar schoolresultaten zienderogen achteruit gingen, heb ik toch maar de directeur in vertrouwen genomen. Die heeft de andere collega’s ingelicht op de klassenraad. Voor ik er erg in had, ging het nieuws als een lopend vuurtje rond in de lerarenkamer. Niet veel later belandde het ook op de speelplaats. Lena’s moeder kwaad natuurlijk. En terecht.”

“Hoe pijnlijk dit voorbeeld ook is, toch is deze klastitularis niet in de fout gegaan. Zijn roddelende collega’s uiteraard wel”, zegt Johan Put. “Als leraar heb je immers geen beroepsgeheim. Je bent dus niet wettelijk verplicht gevoelige informatie geheim te houden. Leraren hebben wel discretieplicht of ambtsgeheim. Dit houdt in dat je discreet en zorgvuldig moet omgaan met de informatie die je als leraar krijgt en geen geheimen prijsgeeft aan derden buiten de school. Je hebt echter geen zwijgrecht. Relevante feiten móet je melden aan je directeur. CLB’ers hebben wél beroepsgeheim. Zij moeten in principe zwijgen tegen de collega’s, de directeur en iedereen buiten het CLB, tenzij bij een noodtoestand (bijvoorbeeld kindermishandeling), als de leerling in ernstig gevaar is of bij misdrijven. Je kan je wel afvragen of het zo slim was van Dirk om discretie te beloven aan Lena’s moeder, gezien zijn spreekplicht. Hij ‘moest’ sowieso haar vertrouwen beschamen.”

Beroepsgeheim met hindernissen

“Het beroepsgeheim is al eeuwenoud”, aldus Johan Put. “Het dient in de eerste plaats om de belangen van een bepaalde beroepsgroep, zoals dokters, notarissen, advocaten te beschermen, maar ook de privacy van iedereen die zich in vertrouwen tot dat beroep wendt. Als je als jongere hulp zoekt bij het CLB, wil je niet dat de volgende dag de hele klas dat weet. De vertrouwensband tussen cliënt en hulpverlener is met andere woorden noodzakelijk om het beroep te kunnen uitoefenen. Bij leraren is dat niet het geval. Daarom hebben zij ‘slechts’ discretieplicht. Al zorgt dat ‘statusverschil’ in geheimhouding bij de uitwisseling van gegevens tussen school en CLB soms voor spanningen.”

“Ik geef Kobe een uitbrander in de les. Plots begint hij te huilen. Ik neem hem na de les apart en hij vertelt me dat zijn ouders op scheiden staan. Blijkbaar was hij daarvoor al een paar keren langsgeweest bij het CLB. Waarom hebben ze mij daar nooit iets over gezegd? Dan had ik hem nooit zo hard aangepakt.” (Lien*, leraar secundair)

“Strikt genomen mogen CLB-medewerkers de school niet inlichten over de problemen van een bepaalde leerling, aangezien zij beroepsgeheim hebben”, weet Johan Put. “Gelukkig bepaalt de CLB-reglementering hierop een uitzondering. Als de info relevant is en rekening houdt met de regels inzake beroepsgeheim, deontologie en bescherming van de privacy, dan mag het CLB de school wél informeren. Probleem is dat nergens gedefinieerd wordt wat ‘relevante’ of ‘noodzakelijke’ gegevens zijn. Het risico bestaat ook dat zo het beroepsgeheim van CLB’ers uitgehold wordt. Leraren hebben iets meer speelruimte: zij mogen het CLB informeren, maar moeten het niet.”

Weg met de vertrouwensleraar?

Vertrouwensleraren of groene leraren nemen op veel scholen de socio-emotionele eerstelijnshulp van hun collega’s over. “De term ‘vertrouwensleraar’ is echter behoorlijk misleidend”, meent Johan Put. “Hij impliceert dat een leerling iets in vertrouwen tegen zo’n leraar kan zeggen, maar die kan nooit beloven om die informatie ‘geheim’ te houden. Een vertrouwensleraar heeft immers niet meer zwijgrecht dan zijn collega’s, aangezien de wet hem evenmin als noodzakelijke vertrouwensfiguur beschouwt. Hij zal dus een afweging moeten maken tussen de voordelen van het delen van info met de collega’s en de nadelen van het schenden van de privacy van de leerling.”

Johan Put, professor Sociaal Recht

“Ook ouders en leerlingen hebben recht op een privéleven”

Kunnen we al die vertrouwensleraren dan niet meteen beroepsgeheim toekennen? “Voor de leerlingen zou dat wel een verschil maken. Maar wat is dan het verschil met het CLB? Bovendien zou dat tot een gespannen sfeer in de lerarenkamer leiden. Als collega zou hij moeten spreken, maar als vertrouwensleraar zwijgen. Ik ben niet tegen een vertrouwensleraar, maar ik pleit ervoor om deze functie duidelijker uit te leggen. Vertel leerlingen dat vertrouwensleraren niet gebonden zijn aan het beroepsgeheim, maar indien nodig wel kunnen doorverwijzen naar hulpverleners die dat wel zijn.”

“In het tweede leerjaar had mijn zoon woedeaanvallen. Een psycholoog heeft het probleem toen aangepakt. Nu zit mijn zoon in het zesde en is het een heel ander kind. Blijft die informatie hem achtervolgen?” (Ria, moeder van Tobias*)

Heel wat scholen houden informatie over hun leerlingen bij in een leerlingvolgsysteem (LVS). Net als het multidisciplinair dossier bij het CLB valt zo’n LVS onder de wet op de privacy. “Daarom mag je er alleen noodzakelijke gegevens in zetten, geen overbodige weetjes”, zegt Johan Put. “De informatie moet correct zijn en relevant voor het doel dat je beoogt: administratie, begeleiding, deliberatie … De gegevens mogen enkel terechtkomen bij personeelsleden die de info écht nodig hebben. Ouders en leerlingen hebben ook het recht hun dossier aan te vullen of te corrigeren. Toch worden daar massaal fouten tegen gemaakt. Je mag bijvoorbeeld geen geruchten of ongecheckte informatie in zo’n LVS zetten, laat staan medisch gevoelige info zoals ‘vertoont trekken van ADHD’ zonder supervisie van een arts. De wet op de privacy verbiedt ook dat je de gegevens zonder toestemming doorspeelt aan andere scholen. Iedere leerling heeft recht op een nieuwe start.”

Geen recht op informatie

Worden leraren door al die privacyregels niet gehinderd in hun primaire taak: de leerlingen beter leren kennen om hen zo beter te kunnen ondersteunen? Johan Put nuanceert. “Iedereen heeft recht op een privéleven, ook ouders en leerlingen. Als leraar moet je je dan ook voortdurend afvragen welke info over je leerlingen relevant is voor je klaspraktijk, en welke niet. Leraren hebben geen ‘recht op informatie’. Je moet niet alles willen weten, zeker niet als het langs de neus weg wordt gezegd in de lerarenkamer. Dan ga je je ook een bepaald beeld vormen van die ene leerling, dat misschien niet klopt met de realiteit. Ga dus niet af op roddels, maar check de info die je krijgt van collega’s, ouders of directie. Als er zich een probleem voordoet, vraag dan ook aan ouders en leerlingen welke info ze willen delen met anderen en betrek hen zo veel mogelijk bij de stappen die je onderneemt. Zo creëer je samen het vertrouwen.”

“Veel scholen vervloeken de juridisering van het onderwijs, maar roepen tegelijkertijd om heel duidelijke regels – wat mag en wat mag niet – als het gaat over privacy. Toch is het onmogelijk om voor alle gevallen heel precieze richtlijnen op te stellen. Belangrijk is dat je als school over privacy praat voor er zich een probleem stelt, niet enkel achteraf. Ook in de lerarenopleiding mag er meer aandacht gaan naar deontologie. Enn schoolcultuur waarin roddels niet gedijen, is al een eerste goede stap naar meer privacy voor iedereen: leerlingen, ouders én leraren.”

Wie mag het leerlingendossier op school inkijken? Mag je gegevens van leerlingen doorgeven aan de politie? Alle antwoorden over privacy op school vind je op www.ikbeslis.be

Hoe gaat jouw school om met privacy? Mail naar redactie.leraren@klasse.be of post je reactie op www.klasse.be/leraren.

*De namen van de betrokkenen zijn om privacyredenen gewijzigd.

Nee, dat mag niet. Daarmee schend je de privacy van de leerlingen. Ook al vermoed je dat de leerling in kwestie een mes bij heeft, dan nog mag je zijn boekentas of zakken niet doorzoeken. Daarvoor moet je de politie inschakelen. De school mag wel aan een leerling vragen om op vrijwillige basis zijn boekentas open te doen. Dat betekent dat de leerling ook kan weigeren. In dat geval moet hij enkel bij tussenkomst van de politie de inhoud van zijn boekentas prijsgeven.

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer (CBPL) wil kinderen, jongeren, ouders en leraren bewustmaken van de gevaren die achter nieuwe media schuilgaan. Daarom lanceerde ze op 28 januari de website “Ikbeslis.be”.

Op de website vinden leraren en directeurs info over hoe ze kunnen omgaan met het gsm-gebruik van kinderen en jongen op school. Verder biedt de website ook informatie aan over hoe je omgaat met de privacyregels rond het leerlingendossier, leerlinggegevens en adressen van leraren.

Kinderen, jongeren en ouders vinden elk op hun niveau informatie over hoe ze nieuwe media best gebruiken.

De Amerikaanse scholier Blake J. Robin kreeg net als zijn medeleerlingen een laptop van zijn school. Leuk, tot hij merkte dat die uitgerust was met een ingebouwde webcam die van op afstand bediend kan worden. De school zou de camera’s ook echt gebruikt hebben om een kijkje te nemen in de kamer van de studenten. Creepy!?

De zaak kwam aan het licht toen Blake een straf kreeg voor ‘ongepast gedrag bij hem thuis’. De directeur gebruikte als bewijs een foto, genomen van op Robins laptop. Hij en zijn klas maken er nu een rechtszaak van en ze klagen de directeur aan. Het schoolbestuur geeft toe dat de camera’s inderdaad geïnstalleerd zijn, maar ontkent dat ze die ooit gebruikt heeft op een ongepaste manier. Het systeem op de laptops dient om gestolen en uitgeleende computers te kunnen lokaliseren. De school heeft de webcams voorlopig wel uitgeschakeld.

Veel gestoorder kan je het niet bedenken, vinden de leerlingen. Iedereen trekt zich wel eens terug in zijn kamer, al was het maar voor een Zumbanummer voor de spiegel of om luchtgitaar te spelen? En wat als een leerling zich met zijn of haar lief voor de laptop installeert? Het idee dat de school niet alleen kan zien wat haar leerlingen uitsteken, maar dat ook tegen hen kan gebruiken, is méér dan zomaar fout. Gaat de school nog een stap verder, dan verschaft ze zichzelf toegang tot e-mails en documenten. Een verwerpelijk idee dat slechts één voordeel heeft: leerlingen kunnen nooit meer te laat zijn met een taak. De school kan die in dat geval gewoon zelf zoeken op de pc van elke leerling.

Privacy
Hebben leerlingen recht op een kopie van toetsen en/of examens?
Mag de school camera’s plaatsen?
Mag een school haar leerlingen filmen?
Mag een leerling weten wat over hem of haar gezegd is tijdens de klassenraad?
Moet elke leerling op de klasfoto?
Mogen leraren of directieleden in de spullen van leerlingen kijken?
Op deze vragen vind je een antwoord bij het thema privacy op de website van de Vlaamse Scholieren Koepel. Ook over tientallen andere thema’s vind je vragen én antwoorden.

De meeste leerlingen denken wel dat het medisch onderzoek ‘nuttig’ kan zijn, maar ze weten niet waarvoor. De manier waarop de consulten gebeuren, laat volgens hen soms te wensen over. Zo moeten ze meer dan eens hetzelfde (persoonlijke) verhaal vertellen aan telkens een andere persoon van wie ze de functie niet kennen. De sfeer is vaak onpersoonlijk en het contact afstandelijk. En de consulten vinden soms plaats in onverwarmde ruimtes en in een onaangename sfeer. Dat blijkt uit reacties van ruim duizend leerlingen secundair onderwijs bij een bevraging van VSK.

“Leerlingen vinden het medisch onderzoek erg vervelend”, zegt Jeff Bortels van VSK, “Als een leerling een halve dag in zijn onderbroek moet zitten en ook nog persoonlijke vragen moet beantwoorden, wil hij weten waarom. VSK stelt het medisch onderzoek niet in vraag, integendeel. We pleiten voor een andere aanpak, met betere communicatie van school én CLB met de leerlingen, met respect voor hun privacy en oog voor de infrastructuur.”

Klasse legt deze aanbevelingen voor aan Inge Van Trimpont, pedagogisch adviseur voor de CLB’s van het GO! en voormalig CLB-arts.

Jesse, 17 jaar

“Het CLB laat je een vragenlijst invullen: hoe vaak heb je al seks gehad? Gebruik je drugs? Dat is niet de juiste manier om leerlingen aan te pakken. Verloopt dat bovendien allemaal wel vertrouwelijk?”

Betere communicatie van school en CLB met leerlingen

Inge van Trimpont: “Eerder onderzoek bevestigt dat er nood is aan meer communicatie. Het probleem is dat de communicatie over het CLB vooral via de scholen verloopt. Scholen zijn echter weinig vertrouwd met wat er bijvoorbeeld tijdens het medisch onderzoek op het CLB gebeurt en waarom. Centra kunnen scholen hierover beter informeren. Maar er zijn ook goede praktijkvoorbeelden waarbij school en CLB samen de leerlingen inlichten over het medisch onderzoek. In sommige centra van het deeltijds beroepssecundair onderwijs komt een maatschappelijk werker van het CLB langs die de leerlingen samen met de interne leerlingenbegeleider grondig informeert. In de kleuterklas is een medisch consult vaak de aanleiding om het in de klas over ‘de dokter’ te hebben. Dat soort initiatieven voor elk medisch consult organiseren, is voor centra en scholen niet systematisch haalbaar. In de centra is het wel de algemene regel om vóór het medisch onderzoek toelichting te geven over het medisch consult aan de leerlingen. Daar zijn algemene richtlijnen voor: tot het vijfde leerjaar leggen de verpleegkundigen uit wat er zal gebeuren. De oudere leerlingen krijgen ook algemene informatie over het CLB. De gouden regel is: duid waarom je iets doet! Zo’n medisch onderzoek is ten slotte ingrijpend en je weet niet hoe leerlingen het verwerken. Ouders krijgen vooraf een brief met informatie en een standaard vragenlijst. Daar is ook ruimte voorzien om vragen te stellen. Op basis daarvan kan het CLB persoonlijk contact opnemen.”

Meer aandacht voor de privacy van de leerlingen

Inge Van Trimpont: “Over privacy bestaan duidelijke regels. Leerlingen hoeven de persoonlijke vragenlijst voor het medisch onderzoek niet verplicht in te vullen en alles wat ze schrijven en zeggen, is strikt vertrouwelijk. Als ze een vraag stellen en het is nodig dat het team die bespreekt, dan wordt dat met hen ook overlegd. Alles komt neer op communicatie: als je leerlingen goed informeert, is de weerstand veel kleiner. Daarnaast willen ze elkaar niet zien in hun ondergoed. Dat is een terechte vraag. Maar je moet dat ook relativeren: voor en na de les lichamelijke opvoeding kleden leerlingen zich ook samen om en vooral meisjes vinden het vaak leuk om samen hun beurt af te wachten tijdens het medisch onderzoek. Het bezoek aan de CLB-arts verloopt meestal deels gekleed. Voor de arts is het trouwens ook niet zo comfortabel om met jongeren in hun ondergoed een gesprek te voeren. Maar mogelijk gebeurt dat op sommige plaatsen nog wel. Bij ouders heerst er nog een mythe vanuit hun eigen schooltijd. Ook die kan het CLB wegnemen door hen grondig te informeren.”

Chloë, 15 jaar

“Als je drie kwartier in je ondergoed in de kou moet zitten wachten, schiet er van het positieve imago van het CLB niet veel meer over”

Meer oog voor de infrastructuur

Inge Van Trimpont: “Meestal valt de infrastructuur wel mee in het centrum, maar als het medisch onderzoek op de school plaatsvindt, is dat vaak niet ideaal. Je kunt je afvragen of een school wel een geschikte setting is. Zo is de temperatuur niet afgestemd op leerlingen in ondergoed. Het is ook moeilijk om een lokaal te vinden waar je privacy hebt. Recent zijn er in de regelgeving voorwaarden opgenomen waaraan een CLB-lokaal op school moet voldoen. Maar dat botst vaak met de realiteit: je moet budget hebben. De inspectie licht de medische onderzoeken in de CLB-centra ook door op het vlak van infrastructuur. Als er gebreken zijn, moet het centrum die wegwerken*. Maar voor de CLB’s geldt hetzelfde als voor schoolgebouwen: er zijn noden en geen middelen. Zo blijft de infrastructuur in sommige centra weinig uitnodigend en comfortabel, maar meestal legt het personeel veel creativiteit aan de dag om dat te verhelpen.”

“Tijdens het oudercontact vertelt de meester aan andere ouders dat Fien (9) ‘autist’ is”, schrijft haar mama Myriam G. Ze vraagt zich af of hij dat wel mag.

Een leraar heeft geen beroepsgeheim. Hij is dus niet wettelijk verplicht om gevoelige informatie geheim te houden. Maar daarom mag hij die niet aan om het even wie doorgeven. Leraren hebben wel ambtsgeheim: ze moeten voorzichtig omgaan met vertrouwelijke informatie. Een leerling met dyslexie, ADHD, autisme … heeft soms wat extra begrip en aandacht nodig op school. In het belang van het kind mag de leraar zijn info wel delen met andere leraren, het CLB of de directeur. Maar niet met andere leerlingen of ouders. Medewerkers van het CLB hebben wel beroepsgeheim. De wet verplicht hen om vertrouwelijke informatie geheim te houden.

1. Je privéleven is nooit zo privé als je zelf zou willen. Heb je je eigen naam al ingetikt via Google? Je studenten hebben het zeker wél al gedaan.
2. Zomaar wat over jezelf vertellen is geen goed idee. Persoonlijke verhalen kunnen wél je onderwijsboodschap versterken.
3. Probeer nooit met een student of een groep studenten iets van je privéleven te delen en te vragen dat niet door te vertellen. Dat is niet realistisch.
4. Jouw privéleven is heilig, dat van je collega’s ook. Als studenten peilen naar persoonlijke verhalen over je collega’s, blok hen dan af.
5. Als je vermoedt of bewijzen hebt dat er over je privéleven foute of kwetsende verhalen de ronde doen, zet die dan recht. Doe dat in overleg met je onderwijsinstelling.