Is een leerling ziek of heeft hij een ongeval gehad? Kan hij lange tijd niet naar school? Dan heeft hij recht op tijdelijk onderwijs aan huis. Zoals Sarah. Zij onderging in de zomervakantie een operatie aan haar been waardoor ze het eerste trimester niet naar school kon.

Elk kind dat meer dan drie weken ziek is of dat chronisch ziek is, kan vier uur per week thuis les krijgen. Sinds dit schooljaar is de school zelfs verplicht om ouders hierover te informeren. Om tijdelijke onderwijs aan huis te krijgen, moeten de ouders wel een aanvraag doen bij de school. Ze hebben ook een medisch attest van een arts nodig.

De school van het kind organiseert het tijdelijk onderwijs aan huis. Ze duidt hiervoor een leraar aan. Het kind krijgt vier uur les per week over de belangrijkste vakken. De klassenraad of de directeur beslist welke vakken. De lessen zijn gratis voor de ouders. De school krijgt middelen van het ministerie van Onderwijs en Vorming voor die bijkomende lesuren.

Moeilijke start

Sarah onderging in de zomervakantie een operatie aan haar been waardoor ze het eerste trimester niet naar school kon. Haar ouders regelden tijdelijke onderwijs aan huis. “Sarah volgde Frans, Latijn en informatica,” vertelt mama Sonja. “Dat leken ons belangrijke vakken: twee hoofdvakken en een praktisch vak. De vakleraren gingen akkoord.”

“De start was niet makkelijk,” bekent mama Sonja. “De eerste weken ben je vooral bezig  met het genezingsproces en loop je van de ene doktersafspraak naar de andere. Veel tijd voor school is er niet. Sarah had soms pijn, sliep moeilijk en voelde zich niet goed.  Gelukkig hielden de leraren daar rekening mee.”

Heilzaam

Uit onderzoek blijkt dat zieke kinderen deugd hebben van lessen aan huis. Ze voelen dat ze iets waard zijn. Dat ze nog kunnen groeien en bijleren. En belangrijk: dat ze er nog bij horen. Uiteraard is het de bedoeling dat zieke kinderen zo snel mogelijk terug naar school kunnen. Zodat het leven weer zijn normale gang gaat. Onderzoekers zijn het erover eens: na tijdelijk onderwijs aan huis is de stap naar school veel makkelijker.

“Het grootste voordeel was dat Sarah individueel les kreeg”, vindt mama Sonja. “Dus op haar eigen tempo en met tips op maat. Dat heeft zeker geholpen om nadien makkelijk aan te sluiten in de klas.” “Ik was vooral blij dat ik mijn leraren al eens ontmoet had, voor ik in hun les opdook”, zegt Sarah. “Zo stelden ze in de klas geen lastige vragen over mijn gezondheid. Ze behandelden me meteen als een gewone leerling.”

Meer info: http://www.ond.vlaanderen.be/toah/professional/

Scholieren die via Twitter dreigen hun school op te blazen of hun leraar te vermoorden. In Nederland is het een echte plaag. Ook in Vlaanderen wordt het schoolbeleid sneller publiek op de korrel genomen, via discussiegroepen op Facebook of dreigberichten op Twitter. “Helaas helpt censuur niet om het probleem in te dijken”, zegt communicatiedeskundige Tom Carmans (Karel de Grote-Hogeschool Antwerpen).

Afgelopen jaar bundelden de vrijwilligers van www.doodsbedreiging.nl meer dan 4000 bedreigingen op hun website. Hun doel? Het maatschappelijk debat rond ‘cyberhaat’ op gang brengen. Want twitterende scholieren bezorgen de politie bij onze noorderburen al langer overuren. Zo werd vorige zomer een vijftienjarige scholier uit Dronten aangehouden omdat hij via een zogenaamde ‘tweet’ (bericht op Twitter, nvdr) gedreigd had zijn school in brand te steken. In september werd het Oranje Nassau College in Zoetermeer gesloten nadat iemand op Twitter meldde leerlingen van de school te willen neerschieten.

Cyberbaiting
“Gelukkig loopt het in Vlaanderen nog niet zo’n vaart. Toch komen hier ook scholieren in de problemen omdat ze hun school bekritiseren via de sociale media”, zegt Bram Faems, ICT-coördinator in het buitengewoon lager onderwijs en medewerker van lerarenportaalsite KlasCement. “Het is voor ouders flink schrikken als de politie plots aan hun voordeur staat omdat hun kind een compromitterende foto van een leraar online heeft gezet. Het is moeilijk om de grap van de foto nog te zien als je het mag gaan uitleggen in het politiekantoor. Met een beetje geluk blijft het bij een flinke uitbrander. Ook over cyberbaiting – waarbij leerlingen leraren uitdagen in de klas, hun boze reactie opnemen met hun gsm en deze delen op sociale netwerken om hen voor schut te zetten – maken leraren zich steeds meer zorgen.”

“Jongeren maken geen onderscheid meer tussen digitaal en normaal”

“Uiteraard móet je als school wel reageren als je zo’n haatgroep of tweet opmerkt. Ga met die leerling praten. Zoek samen uit wat er is misgelopen. Duid leerlingen op hun verantwoordelijkheid”, zegt Faems. “Maar als je denkt dat je als school dit helemaal onder controle kan houden, maak je jezelf wat wijs. Veel jongeren maken geen onderscheid meer tussen digitaal en normaal. Zij gebruiken Twitter en Facebook in de eerste plaats als instrument om met elkaar én de school te communiceren. Wat ze vroeger op de speelplaats tegen elkaar zegden, komt nu gewoon online. Alleen vergeten ze soms dat iedereen daar kan meelezen.”

“Vuile hoerenprof”
In de Antwerpse Karel de Grote-Hogeschool (KdG) monitort Tom Carmans alle berichten die op de Facebookpagina van de hogeschool verschijnen. Van haatgroepen of doodsbedreigingen heeft de hogeschool weinig last, van kritische studenten des te meer. “Wij zijn mee op de kar van de sociale media gesprongen om de hogeschool te promoten naar laatstejaars. Maar al snel merkten we dat de studenten onze Facebookpagina ook begonnen te gebruiken als feedbackinstrument, om vragen over de opleiding of de school te stellen”, zegt Carmans. “Bij de nationale staking in december postten de studenten op de KdG-Facebookpagina bijvoorbeeld heel wat kritiek op het plan om de lessen tóch te laten plaatsvinden. Ook als de koffieautomaat in de kantine het begeeft of een opleidingsonderdeel ze niet bevalt, weten ze ons te vinden. Ze gebruiken Facebook gewoon als een online onthaal.”

“Wij maken er een erezaak van om op die ‘Facebookklachten’ meteen te reageren, door de betrokken docent of het opleidingshoofd te contacteren en een dialoog op gang te brengen. Dat doen we zo snel mogelijk én in het openbaar, anders blijft de klacht – en dus ook de frustratie van die student – staan. Censureren doen we nooit, tenzij iemand racistische of seksistische taal gebruikt. Maar we reageren ook niet op alle vuilspuiterij. Veel negatieve commentaar wordt vaak meteen geneutraliseerd door andere gebruikers. Bovendien moet je ook kijken naar de impact van een bepaalde post. Zo had een student ooit anoniem ‘vuile hoerenprof’ op een van de discussiefora gezet. Daar hebben we niks mee gedaan, want dat zou de prof in kwestie – die niet bij naam werd genoemd – wellicht nog meer compromitteren. Bij een racistische cartoon in een van de studentengroepen op Facebook hebben we wél ingegrepen. De sociale media volgen is ook een vorm van damage control, ja.”

Uitlaatklep
Sommige scholen redeneren dat ze beter weg kunnen blijven van Twitter of Facebook. Geen communicatie, geen heibel, is de redenering. Maar dat is naïef, vindt Tom Carmans. “Als je als school niet aanwezig bent op Facebook, weet je helemaal niet wat er gebeurt. Sowieso communiceren leerlingen over jou online, ook als je dat als school niet goedkeurt. We moedigen onze studenten aan om Facebook te gebruiken, maar wel binnen bepaalde grenzen. De basishouding? Wat je in het echte leven niet doet, doe je ook niet online. Bovendien bieden we hen zelf al een uitlaatklep aan. Wellicht hebben we daarom ook minder last van haatgroepen.”

“Onbekend is onbemind. Dat geldt zeker ook voor scholen en de sociale media”, weet Bram Faems. Uit een kleine steekproef op zijn eigen website kwam naar voren dat één derde van de Vlaamse leraren bewust wegblijft van de socialenetwerksites. Meer dan de helft van hen ziet er het educatieve nut niet van in. Van de leraren die wél actief zijn op de sociale media ziet 72 procent wél een educatief nut. “Daarom is het wellicht geen slecht idee om tóch Facebookvriendjes te worden met je leerlingen. Zo kan je erover meepraten in de les en kan je volgen waar ze online mee bezig zijn. Heel wat sociale media zijn bovendien heel geschikt om in de klas te gebruiken. Voor het project ‘Wijze Mediaklassen’ maak ik fotostripverhalen met de leerlingen. Die activiteit gebruik ik als kapstok om het over mediawijsheid en privacy te hebben. Je kan niet van jongeren verwachten dat ze weten wat ze mogen zeggen op Facebook als je het zelf amper kent.”

Meer tips: www.clicksafe.be

Hoe kan je Facebook gebruiken als elektronische leeromgeving of communicatiemiddel in de klas? En wat moet er in een deontologische code over socialemediagebruik op school staan? Dat kom je te weten op de studiedag ‘Sociaal Genetwerkte Leraar’, op 23 april 2012 in het CVO HIK in Geel. Tijdens de studiedag zal een onderzoek gepresenteerd worden van de ‘School of Education’ (KU Leuven), uitgevoerd door de KHLim, KU Leuven, KHLeuven en CVO HIK. Deelnemen kost 50 euro, voor een halve dag 35 euro. Schrijf je in via edict@khlim.be.

Niet de kleur van de klasgenoten maar wel de eigen sociaaleconomische en etnische afkomst van leerlingen is bepalend voor hun schoolprestaties. Dat  zeggen Mieke Van Houtte (UGent) en Anneloes Vandenbroucke (KU Leuven). Samen met een aantal collega’s deden ze onderzoek naar de omvang, oorzaken en gevolgen van schoolsegregatie in het basisonderwijs (SINBA). “De kinderen van middenklassenouders presteren goed in elke school, ook die met een hoge concentratie allochtone leerlingen”, concluderen de onderzoekers. 

Voor het onderzoek legden 2800 leerlingen een wiskundetoets af. Daarnaast werden 1900 ouders en 700 leraren bevraagd. Hoe de leerlingen presteerden op de toets, hing vooral af van hun eigen sociaaleconomische en etnische afkomst, zo blijkt. Zo scoren leerlingen van wie de ouders kaderfuncties bekleden of een vrij beroep hebben tot anderhalf maal beter dan kinderen van wie de ouders handenarbeid verrichten of langdurig werkloos zijn. Autochtone leerlingen presteren ook iets beter dan allochtone leerlingen.

Eigen afkomst bepaalt schoolprestaties

“Toch is de invloed van de allochtone leerlingenpopulatie op een bepaalde school vrij beperkt. Vooral de concentratie van kansarmoede kan de gemiddelde prestaties naar beneden trekken. Kinderen van middenklassenouders doen het zowat in elke school goed. Een concentratie van kansarme leerlingen is vooral een probleem voor die leerlingen zelf”, aldus de onderzoekers. Toch maken veel ‘witte’ ouders vooral van de ‘zwarte’ kleur van de school een probleem. “Maar er zijn zowel ‘zwarte’ scholen die uitstekend scoren als ‘witte’ scholen die slecht presteren en omgekeerd”, zeggen Van Houtte en Vandenbroucke.

Waar presteren sommige ‘zwarte’ scholen dan slechter dan andere? “In scholen met een hoge concentratie kansarme en allochtone leerlingen verwachten leraren vaak minder van hun leerlingen. Daardoor denken die leerlingen dat ze het toch niet ver gaan brengen. Bovendien onderwaarderen scholen vaak de sociaal-culturele bagage van de leerlingen. Dat zorgt ervoor dat die leerlingen effectief slechter presteren op school”, weten Van Houtte en Vandenbroucke.

“Autochtone leerlingen spelen altijd een thuismatch”

Bovendien is de school een van de weinige plekken waar autochtone en allochtone leerlingen vriendjes kunnen maken. Autochtone leerlingen worden ook niet meer of minder gepest in scholen met meer allochtonen. Integendeel: de zelfwaardering van autochtone leerlingen stijgt naarmate er meer allochtone leerlingen zijn op school. “In welke soort school de autochtone leerlingen ook schoollopen, ze spelen altijd een thuismatch”, aldus de onderzoekers.

70 procent van de ouders wil gemengde school

Jan Van der Linden, directeur van basisschool ‘De Evenaar’ in Antwerpen,vertelt hoe hij er op vijf jaar tijd in slaagde van een ‘zwarte’ school naar een ‘gemengde’ school te evolueren én de leerprestaties van zijn leerlingen op te krikken. “We hebben het leerproces – vooral bij de leraren – geanalyseerd. Waar zijn we sterk in? Waar zijn we zwak in? Waar we slecht presteerden, hebben we acties ondernomen. Uiteindelijk is dat dezelfde filosofie die elk bedrijf toepast. Alle kinderen zijn ‘leerbaar’, alleen hun rugzakje is anders. Het is de leraar die het verschil maakt.”

70 procent van de ondervraagde ouders in het SINBA-onderzoek ondersteunt ook de vraag naar meer gemengde scholen. “Als je denkt in schoolprestaties, moet je niet streven naar gemengde scholen. Maar als je een vriendelijkere samenleving wilt waar iedereen met iedereen kan omgaan, is dat wel een goed idee”, zeggen Vandenbroucke en Van Houtte.

Lees de volledige reportage in Klasse

De Kortrijkse Hogeschool KATHO wil het kot van 2030 bedenken. Drie studenten testen hiervoor drie soorten koten uit. Een hightechkot met alle nieuwste snufjes, een kot dat duurzaamheid centraal stelt of een minimalistisch kot zonder internet of gsm.

Hoe ziet het kot van de 2030 eruit? De hogeschool KATHO lanceerde het project Kot van de Toekomst om op deze vraag een antwoord te vinden. Via een wedstrijd selecteerde ze drie studenten die de komende maanden in drie verschillende koten zullen verblijven. Het eerste kot is een minimalistische ruimte. “Het is net een witte kamer”, zegt Larissa Deblauwe, hoofd van de communicatie. “Het bed, de bureau en alle andere meubelen lijken verstopt in de kamer.” Bij het tweede kot ligt de nadruk op duurzaamheid. “Er werd o.a. gebruik gemaakt van paletten.” Het derde kot is een high-tech ruimte. “Er zijn allerhande snufjes en zelfs een interactieve deur.”

De koten zijn ontworpen op basis van de veranderingen van studiemethodes bij studenten. We merkten al een hele tijd dat studenten op een heel andere manier studeren”, vertelt Deblauwe. “Door de overvloed aan sociale media snakken ze naar rust.” De hogeschool geeft tijdens de examenperiodes studenten de kans om te studeren op school. De bibliotheek, de klassen en zelfs het restaurant zijn tijdens de blokperiode geopend. “Studenten hebben een plaats nodig waar ze geen computer en dus ook geen sociale media kunnen gebruiken.”

“Middenklasseouders kunnen op beide oren slapen. Hun kinderen presteren goed in elke school.” Dat zeggen Mieke Van Houtte (UGent) en Anneloes Vandenbroucke (KU Leuven). Samen met een aantal collega’s deden ze onderzoek naar het verschil tussen ‘zwarte’ en ‘witte’ basisscholen. “De kleur van de klasgenootjes beïnvloedt de leerprestaties niet. Wel de sociaaleconomische achtergrond van de eigen ouders.”

Er zijn ‘witte’ en ‘zwarte’ buurten, dus ook ‘witte’ en ‘zwarte’ scholen. Logisch?
Van Houtte en Vandenbroucke: “Het klopt dat kansarme en etnische groepen ongelijk verspreid zijn over buurten en daarom ook over scholen. Maar gemiddeld genomen is de concentratie van kansarme en allochtone leerlingen – beide kenmerken vallen vaak samen – in ‘zwarte’ basisscholen groter dan je zou verwachten als je de buurt bekijkt. Hoe rijker de ouders – autochtoon of allochtoon – hoe groter de kans dat ze een ‘zwarte’ school mijden.”

Kunnen ‘zwarte’ scholen wel kwaliteit bieden?
Van Houtte en Vandenbroucke: “We lieten 2800 leerlingen een wiskundetoets afleggen. Hoe ze presteerden, hing vooral af van hun eigen sociaaleconomische en etnische afkomst. Rijke leerlingen presteren veel beter dan arme leerlingen, witte leerlingen presteren iets beter dan zwarte leerlingen. Bijgevolg doen leerlingen in scholen met een hogere concentratie van kansarme en allochtone leerlingen het gemiddeld minder goed. Maar de samenstelling van de groep doet er nauwelijks toe. Je eigen situatie is bepalend.”

Een middenklassekind haalt dus niet minder punten in een concentratieschool?
Van Houtte en Vandenbroucke: “Welke leerlingen er in een school zitten, heeft een heel beperkte invloed. Vooral de concentratie van kansarmoede kan de gemiddelde prestaties naar beneden trekken. De kinderen van middenklasseouders presteren in elke school goed. Een concentratie van kansarme leerlingen is vooral een probleem voor die leerlingen zelf. De concentratie van allochtone leerlingen doet er gemiddeld genomen niet toe. Het onderscheid is wel kunstmatig: in de praktijk blijken scholen met veel kansarme leerlingen ook vooral scholen te zijn met veel allochtone leerlingen. Maar het sociaaleconomische profiel is veel doorslaggevender dan de etnische samenstelling. Toch maken ouders vooral van de ‘kleur’ van de school een probleem. Maar je hebt zowel ‘zwarte’ scholen die uitstekend scoren als ‘witte’ scholen die slecht presteren en omgekeerd.”

Waarom presteert de ene ‘zwarte’ school beter dan de andere?
Van Houtte en Vandenbroucke: “In scholen met veel kansarme en allochtone kinderen verwachten de school en de leraren vaak minder van hun leerlingen. Daardoor denken die leerlingen dat ze het toch niet ver gaan brengen. Bovendien onderwaarderen scholen vaak de sociaal-culturele bagage van de leerlingen. Ze beschouwen het zelden als een meerwaarde dat hun allochtone leerlingen meertalig zijn. Dat zorgt ervoor dat die leerlingen effectief slechter presteren op school.”

Mieke Van Houtte en Anneloes Vandenbroucke

“‘Witte’ leerlingen spelen altijd een thuismatch in een ‘zwarte’ school”

Bieden gemengde scholen voordelen?
Van Houtte en Vandenbroucke: “De school is een van de enige plekken waar autochtone en allochtone leerlingen vriendjes kunnen maken. De sociologische wet ‘soort zoekt soort’ speelt natuurlijk ook. Maar ze worden zich alleszins bewust van elkaar. Autochtone leerlingen worden niet meer of minder gepest in scholen met meer allochtonen. Sterker nog, de zelfwaardering van autochtone leerlingen stijgt als er meer allochtone leerlingen zijn op school. Dat heeft te maken met ‘sociale vergelijking’. De maatschappij waardeert autochtonen meer dan allochtonen en die visie nemen leerlingen mee naar school. Bovendien, hoe ‘zwart’ het publiek van de school ook mag zijn, de leraren zijn over het algemeen autochtoon en de voertaal is er Nederlands. Kortom, naar welke school autochtone leerlingen ook gaan, ze spelen altijd een thuismatch.”

In Vlaanderen gaan er stemmen op om – net als in Nederland – het gevecht tegen concentratiescholen op te geven. Een goed idee?
Van Houtte en Vandenbroucke: “Als je denkt in schoolprestaties, moet je niet streven naar ‘desegregatie’. Concentratiescholen presteren vaak zeer goed. Maar als je een vriendelijkere samenleving wilt waar iedereen met iedereen kan omgaan, zijn gemengde scholen wel een goed idee. Ongeveer zeven op de tien ouders die deelnamen aan het onderzoek vinden dat de overheid moet zorgen voor meer gemengde scholen. Tegen hen zeggen we: ‘Vergeet je angst voor een zwarte school. Hij is niet terecht.’”

De leraar maakt het verschil

“Met onze uitstekende leerprestaties overhalen we autochtone ouders. Dat we geen goed onderwijs bieden, wil ik niet horen”, zegt Jan Van der Linden, directeur van gemeentelijke basisschool De Evenaar in Antwerpen. Hij slaagde erin om in vijf jaar tijd van zijn ‘zwarte’ school een ‘gemengde’ school te maken én de leerprestaties op te krikken.

Een ‘zwarte’ school ‘gemengd’ maken, hoe begin je eraan?
Jan Van Der Linden: “In 2007 zat er één Vlaams kindje op honderdvijftig leerlingen in de kleuterschool. ‘We zijn heel tevreden over de school, maar hij gaat hier niet naar het eerste leerjaar’, zegden de ouders. Er schreven zich ook geen autochtone leerlingen meer in, hoewel de buurt steeds gemengder werd. Welgestelde en hoogopgeleide autochtone tweeverdieners kochten de herenhuizen in de buurt op en stilaan evolueerde ook de middenstand. Maar de school evolueerde niet mee. De ‘oude Belgen’ brachten hun kroost in een bakfiets naar het Zuid of in een terreinwagen naar Schoten of Brasschaat. Als eerste stap heb ik twee ‘bakfietsouders’ aangesproken en gevraagd waarom onze school geen optie was. ‘Ik ga hier niet met mijn wit kindje tussen allemaal zwarte kindjes staan’ was het antwoord. Toen zijn we met ‘School in Zicht’ (zie kaderstuk) in contact gekomen. Zij deelden onze bekommernis.”

Waarom moet een school de buurt weerspiegelen?
Jan Van Der Linden: “Kinderen moeten een netwerk creëren. Kinderen die buren zijn, moeten vriendjes worden, hun ouders moeten elkaar leren kennen. Daarom streven we naar een meer gemengde school. Kinderen maken geen onderscheid op basis van huidskleur. Ze gaan wel nog niet bij elkaar spelen op woensdagnamiddag. Het gebeurt, maar het is een traag proces. Allochtone kinderen worden soms wel gevraagd op verjaardagsfeestjes, maar meestal gaan ze niet. De ouders hebben schrik dat ze moeten ‘terugvragen’. Allochtone gezinnen hangen heel erg aan elkaar en ze hebben veel familie. De kinderen moeten niet buiten de eigen familie gaan om speelkameraadjes te hebben. Die integratie buiten de school vraagt nog tijd.”

Stellen autochtone ouders andere eisen dan allochtone ouders?
Jan Van Der Linden: “Onze blanke ouders zijn mondig, hoogopgeleid en sommige hebben zelfs een pedagogisch diploma. Het zijn sowieso mensen die bewuste keuzes maken. Je moet je dus meer verantwoorden. In het begin was dat best wel slikken. Vroeger splitsten we tweelingen bijvoorbeeld altijd op. Niemand stelde dat in vraag, tot een autochtone moeder haar tweeling in dezelfde klas wou zetten. Ze onderbouwde haar mening met allerlei wetenschappelijk onderzoek. Op basis daarvan heeft de school haar visie bijgesteld. Dat houdt ons alert, er is niets ergers dan gewoonte. De allochtone ouders uit deze buurt stellen meestal weinig vragen over onderwijs, alhoewel dat stilaan verandert. Op de eerste infoavond met autochtone ouders kwam er al een vraag over het doorlichtingsverslag. Ze vroegen ook om de partituren van de aangeleerde liedjes mee te geven. De gemiddelde allochtone ouder stelt zulke vragen niet. We organiseerden vroeger ook geen grootouderfeest. Allochtone kinderen hebben hier geen grootouders of ze spreken geen Nederlands. Dit jaar was er wel een grootouderfeest met 125 aanwezigen.”

Varen de kinderen wel bij gemengde klassen?
Jan Van Der Linden: “Vroeger werd in de eerste twee kleuterklassen weinig gesproken. Nu is een derde van de kinderen in die klassen Nederlandstalig. Als zo’n kind aan de zandbak drie keer een molentje vraagt aan een allochtoon klasgenootje, dan leert dat kind een woord bij. Zo gaat het taalniveau naar boven. Als de lerares vraagt om foto’s van dieren mee te brengen, doen in het begin alleen de autochtone kinderen dat. Maar na een paar keer brengen toch ook allochtone kindjes prenten mee. Ook de ‘rijke’ wereld van autochtone kinderen speelt een rol. Als de leraar vraagt: ‘Wat heb je dit weekend gedaan?’ vertellen de autochtone kinderen dat ze naar het museum zijn geweest of gaan paardrijden. Zo komt de fantasie van alle kinderen op gang en verrijkt hun taal. De autochtone kinderen hebben in de kleuterklas een voortrekkersrol. In de lagere school vermindert dat, capaciteiten en intelligentie worden belangrijker.”

Jan Van Der Linden, directeur De Evenaar

“Ieder kind is leerbaar”

Zwak of sterk. In welke categorie past jullie school?
Jan Van Der Linden: ‘Deze buurt is een doorgangswijk voor allochtonen. Enkel de allerzwaksten blijven hier wonen. Schoolse prestaties komen bij hen niet op de eerste plaats. Vijf jaar geleden gingen onze leerprestaties erg achteruit. Het personeel begon zich vragen te stellen en ook de allochtone middenklasse trok weg uit onze school. Ik wilde een ommekeer teweegbrengen: op korte termijn door intern actie te ondernemen en op middellange termijn met de hulp van ‘School in Zicht’. Op dat moment hebben we een ‘klik’ gemaakt: de leraren stonden achter het project en ouders wilden een school in de buurt. Het eerste jaar zaten er twintig autochtone kinderen in de instapklas. Nu laten we veertig procent van onze plaatsen invullen door kinderen die niet kansarm zijn. Na tien jaar willen we in elk leerjaar een derde autochtone kinderen hebben.”

Zijn ook de leerprestaties verbeterd?
Jan Van Der Linden: “Een student toonde in zijn masterproef aan dat er in onze school geen relatie meer is tussen kansarmoede en schoolprestaties. Dat komt omdat we onze volledige werking in vraag hebben gesteld. We hebben het leerproces – vooral bij de leraren – geanalyseerd. Waar zijn we sterk in? Waar zijn we zwak in? We hebben alles gemeten. Waar we slecht presteerden, hebben we acties ondernomen. Uiteindelijk past elk bedrijf dezelfde filosofie toe. Alle kinderen zijn ‘leerbaar’, alleen hun rugzakje is anders. De leraar maakt het verschil en moet ervoor gaan. In 2007 scoorde onze school heel slecht op de toetsen van het gemeentelijk en stedelijk onderwijs, ook ten opzichte van scholen met een vergelijkbaar publiek. We dachten dat we zwak waren voor taal, maar we scoorden erg slecht voor rekenen. Daar hebben we sterk op ingezet. In 2011 haalde onze school het Vlaamse gemiddelde op die toetsen. Dat is een ongelooflijke prestatie, vooral omdat Nederlands de eerste taal van onze leerlingen niet is. Die resultaten geven iedereen een goed gevoel: leraren, ouders, directie. Dat heeft een positief effect op de kinderen.”

Geloofwaardigheid is de basis voor elke communicatie. Als mensen weten dat ze jou – en je school – kunnen geloven, dan respecteren en vertrouwen ze jou en je school. Zeker bij kansengroepen is die vertrouwensbasis niet vanzelfsprekend. Lees vijf actietips uit het boek ‘Communicatie op school’.

1. Doe wat je belooft

Mensen rekenen op je en willen dat je doet wat je zegt dat je gaat doen. Als je zegt dat je op een vergadering aanwezig zult zijn, moet je dat ook doen. Als je belooft om een bepaald probleem op te lossen, moet je dat ook doen. En belangrijk: kom je beloften ook op tijd na.

2. Beantwoord telefoons en e-mails

Als mensen je opbellen en op je voicemail vragen om hen terug te bellen, doe dat dan binnen een redelijke termijn. Ook als je die mensen niet kent of als je niet weet waarover ze je willen spreken. Hetzelfde geldt voor e-mail. Twee weken wachten met antwoorden is te lang.

3. Wees enthousiast

Met enthousiasme laat je zien dat je interesse en passie hebt voor wat je doet en wat je erover zegt. Het geeft je boodschap emotie. Communicatie zonder emotie doet je apathisch en saai overkomen.

4. Toon je expertise aan

Zorg dat je als een expert wordt beschouwd. Weet waar je het over hebt en deel je kennis met anderen. Let er wel op dat je expertise als gezond zelfvertrouwen overkomt en niet als arrogantie. Schermen met jargon bij mensen die hier niet vertrouwd mee zijn is not done.

5. Toon oprechtheid

Niets is zo slecht voor je geloofwaardigheid als een gebrek aan oprechtheid. Arrogantie en oneerlijkheid zijn echte afknappers. Zeg wat je meent en meen wat je zegt en doe dat met respect voor de andere. Heb je een fout gemaakt, aarzel niet en geef ze toe. De ontvanger zal dit naar waarde schatten.

Uit: Communicatie op school. Auteur: Ann Van Driessche. Uitgever: Politeia.

Dit boek wil scholen op weg helpen om hun eigen communicatie te ontwikkelen. Tegelijkertijd is het een praktische handleiding bij de communicatie met verschillende doelgroepen en in verschillende situaties.

Wat voor gevolgen heeft een week zonder gsm of internet op het leven van jongeren? Voor de Panorama-aflevering Eeelaba sava? volgt Phara de Aguirre drie jongeren die vrijwillig voor één week hun gsm en internet aan de kant laten leggen.

Drie jongeren uit twee Leuvense scholen leven gedurende een week, van 31 januari tot 6 februari, zonder gsm of internet . “Ze krijgen een camera mee om hun ervaringen vast te leggen”, vertelt Phara de Aguirre. Daarnaast zijn drie klasgenoten hun ‘watchers’. Ook aan hen geven we een camera mee.” De jongeren van vandaag hebben nooit een leven gekend zonder gsm of internet. “Omdat het zo’n belangrijk thema voor hen is willen we een poging doen om ons in te leven in de leefwereld van jongeren. Sociale media en internet zijn heel belangrijk voor hen”, vertelt Phara. De documentaire belicht daarom thema’s als sms-taal en privacy. ”We volgen de jongeren niet alleen in de klas maar ook thuis. Zo betrekken we  ook de ouders.”

Je kunt het experiment volgen op de speciaal daarvoor opgerichte Facebookpagina http://www.facebook.com/eeelabasava. Uiteraard mogen de drie jongeren zelf niet op de pagina. Het resultaat van het experiment zie je dan in de Panorama-uitzending van donderdag 22 maart om 21.30 uur op Canvas.

Ken je het principe van de domino? Daarop is de technologiewedstrijd The European Chain Reaction gebaseerd. Negentien scholen uit evenveel landen proberen een zo creatief mogelijke kettingreactie te maken. Het was uiteindelijk een basisschool uit Merksplas die de origineelste kettingreactie maakte.

 “We organiseren een soort van Eurovisiesongfestival voor scholen”, vertelt Dave Schrauwen, organisator van The European Chain Reaction. Iedereen kent wel het principe van domino. The European Chain Reaction is op dat idee gebaseerd maar ziet het veel grootser. Vorig jaar organiseerde Dave Schrauwen samen met zijn school Qworzó de wedstrijd voor de eerste maal. De school won met het project in 2011 zelfs een Europese Medea Award omdat het project ervoor zorgt dat de leerlingen samen met andere Europese landen ervoor strijden om de beste kettingreactie te maken.

Dit jaar stuurden negentien landen een filmpje op. De leerlingen van het zesde leerjaar in Merksplas staken heel wat werk en tijd in het project. “In totaal hebben ze er zo’n 7 à 8 uur aan gewerkt”, zegt Dave. “Ik heb de kettingreactie gefilmd en nadien ook de montage gedaan. Elke school die een filmpje instuurde moest punten geven aan de andere landen. Het land dat dit jaar de overwinning wegkaapte was België. “Dit jaar zal ik als organisator dus onze eigen beker moeten gaan kopen”, lacht Dave.

Wie benieuwd is naar alle ingezonden kettingreacties kan dit filmpje bekijken: http://www.ecr2012.blogspot.com/

Hogescholen en universiteiten deden allerlei oproepen om studenten toch naar de examens te krijgen. Gaan studenten die er niet geraken en thuisblijven voor het examen in de fout?

Ja. Elke student moet verplicht examen afleggen op 30 januari. Wie niet opdaagt, is dus onwettig afwezig. De hogescholen en universiteiten gaan ervan uit dat de staking op tijd werd aangekondigd en dat iedereen daarom een geschikte regeling kon treffen om zijn examen te gaan afleggen. Bovendien namen heel wat instellingen extra maatregelen (inrichten slaapplaatsen, gedeeld rijden…) zodat de studenten vlot naar het examen geraken.

Leerlingen uit het basis- en het secundair onderwijs die vandaag niet op school geraken omdat het openbaar vervoer staakt, zijn wel gewettigd afwezig.