Je kind kan zijn veters niet knopen, krijgt zijn jasje niet aan, heeft een probleem met het bouwen van zijn legoconstructie. Of het lukt hem niet om een cirkel te tekenen of een percentage te berekenen. Of het krijgt de eerste regels van zijn opstel maar niet op papier? Het komt naar jou toe en zegt “Mama/papa, ik kan dat niet.” Wat doe jij dan?

1. □ Je neemt het over: ‘Komaan ik zal dat eens doen’
2. □ Je laat je kind proberen tot het lukt.
3. □ Je zegt of toont hoe je kind het probleem oplost.

1. □ Je neemt het over: ‘Komaan ik zal dat eens doen’.
Je herkent ongetwijfeld een van de volgende uitspraken van jezelf: “Ik doe dat wel” “Ik maak het voor jou” “Dat is te moeilijk voor jou” “Ik schrijf wel een briefje voor de leraar” “Het is al laat dus je moet het niet meer doen.” “Het regende, dus ik heb jouw fiets maar binnengezet.”

Soms leren we ons kind zich lui, dom, hulpeloos te gedragen. Omdat we snel als ouders taken van kinderen overnemen als iets niet lukt. Kinderen worden zo passief. Waarom zouden ze zelf nog op zoek gaan naar oplossingen? Ze weten toch dat jij het overneemt. Je kind wordt ‘aangeleerd hulpeloos’. Het komt naar jou en zegt ‘Mama/papa, ik kan dat niet’ omdat het weet dat jij het probleem zal oplossen.

Soms leren we ons kind zich lui, dom, hulpeloos te gedragen

2. □ Je laat je kind proberen tot het lukt.
Je herkent ongetwijfeld een van de volgende uitspraken van jezelf: “Trek je plan, je bent oud genoeg.” “Ik heb daar nu geen tijd voor.”

Je kind constant zonder begeleiding of instructie laten proberen tot het wel lukt, kan bij sommige kinderen en sommige taakjes wel een keer helpen. Maar vaak ook niet. Je kind gaat twijfelen, zich dom of onhandig vinden, verliest zelfvertrouwen gaat daardoor ook nieuwe uitdagingen niet meer aan. Je kind wordt bang en vindt leren niet plezant.

3. □ Je zegt of toont hoe je kind het probleem oplost.
Je herkent ongetwijfeld een van de volgende uitspraken van jezelf: “Laat mij dat voordoen.” “Ik zet je op weg, jij doet de rest.” “Neem een risico en kijk eens of je het zelf niet kan.” “Welke mogelijkheden zie je?” “Wat heb je tot nu toe al geprobeerd?” “Vraag het maar als je hulp nodig hebt.”

Samen bekijken waarom iets niet lukt, instructies geven, samen proberen en je kind uiteindelijk zelf de opdracht laten uitvoeren is de goede manier van leren en begeleiden.

TIP: Leren met een stappenplan

Zelfstandig, zonder veel extra hulp leren is een vaardigheid. Kinderen kunnen leren leren. Hoe pakt je kind een taak of werkje (speelgoed opruimen, kleren opplooien, op tijd klaar zijn, een vraagstuk, percentberekening…) aan? Help je kind dit schooljaar met de volgende stappen.

Enkele extra tips:

• Bouw het stappenplan in alledaagse situaties in: tafel dekken, pyjama aandoen, computerspelletjes spelen, boodschappenlijstjes opmaken. Een kind dat nooit een plan moet volgen, oplossingen of resultaten nooit moet controleren, nooit iets moet afwerken of tegen zijn zin moet doen, zal bij zijn schoolwerk ook niet doorzetten.
• Een kind steekt het meeste op van wat het overdag ervaart en leert: volhouden, hulp gaan vragen, zelf dingen oplossen, geen ondoordachte beslissingen nemen. Hoe ga je daar als ouder zelf mee om? Ben jij een doorzetter? Kinderen kopiëren je gedrag snel.
• Laat kinderen fouten maken. Ook in hun huiswerk. Fouten zijn leerkansen. Hoe je kind zijn werk aanpakt is belangrijker dan het resultaat (de cijfers op het rapport).
• Leer kinderen hoe ze zelf een probleem kunnen aanpakken. Beantwoord een vraag met een nieuwe. Zo zet je kinderen aan om na te denken.
• Kinderen leren niets uit zichzelf. Ze doen dat door eerst iets te zien, door gedrag over te nemen. Doe het stappenplan voor met een eigen taak (boodschappen doen in het warenhuis), doe het stappenplan ook eens samen.
• Spreek met je partner af hoe je je kind wil begeleiden in leren leren. Geef geen tegenstrijdige signalen.