Loading ...
2 jaar geleden 
Esther is 12. Vorig jaar slaagde ze in haar fietsexamen. Ze kent de verkeersregels en ze kan haar fiets aardig de baas. Dus kan ze fietsen? “Waarschijnlijk niet”, zegt Jan Pauwels, professor in de bewegingsleer. “Twaalfjarigen zien en voorzien gevaarlijke situaties in het verkeer vaak niet.” En nu?
“Niet alle kinderen kunnen het zo goed als ik!”
Esther (12): “Ik heb altijd veel met mijn ouders gefietst. Nu fiets ik vaak alleen en dat gaat prima, zolang ik onderweg niet te veel praat. Maar niet alle kinderen kunnen het zo goed als ik. Die doen soms gevaarlijke dingen. Ze denken zeker dat auto’s voor hen moeten oppassen en niet omgekeerd.”
Mama Inge: “Wij hebben bewust gekozen om veel te fietsen met onze kinderen. Daarbij zeggen we ook waarop ze moeten letten. Dat werkt. Ik zie het aan onze jongste die 9 is. Ik vertrouw hem nog niet alleen in het verkeer maar hij fietst steeds beter.”
“Zonder ouders lukt het niet”
Koen Geets, preventieadviseur in de Sint-Lambertusschool in Muizen
“Binnen de ouderraad hebben wij een heel actieve verkeerswerkgroep. We ronselen fietsouders die onze kinderen tijdens uitstappen begeleiden. Gezond, goedkoop en mooi dat onze kinderen ook échte fietservaring opdoen. We fietsen ook langs de secundaire scholen in de buurt. De kans is groot dat onze zesdejaars daar volgend jaar naartoe trappen. Zo kennen ze de route al. Het traject van het fietsexamen hebben we aangepast. Het weerspiegelt nu beter de echte situatie. En we zijn blij dat een vijftigtal ouders en grootouders meehelpen. Zonder hen lukt het niet.”
Normaal gezien is je kind op 12 jaar stuurvaardig en kent het de verkeersregels. Alle basisscholen werken aan verkeersopvoeding. Maar sommige scholen doen meer. Wat kan de ouderraad op jouw school betekenen?
“Anticiperen. Dát moeten ze leren.”
Professor Jan Pauwels: “Vooruitkijken in het verkeer, zien waar een mogelijk problemen op je afkomt, dát moeten twaalfjarigen nog leren. Een topvoetballer weet dat ook: met theorie en techniek alleen red je het niet. In het voetbalspel kijk je niet naar de plaats waar de bal is, je kijkt naar waar hij ZAL zijn. Jonge fietsers zijn het vaakst bij een verkeersongeluk betrokken. Meestal is dat op de weg tussen school en thuis. Dodelijke ongelukken met fietsers gebeuren vaak als er ook een bus of een vrachtwagen in het spel is. Twaalfjarigen zijn stuurvaardig en ze kennen de verkeersregels. Maar ze hebben wél grote problemen met het herkennen van gevaarlijke situaties: een auto die uit een zijstraat komt, geparkeerde auto’s waarvan de bestuurder de deur kan openzwaaien, voorrang op een rond punt… Daar is ervaring voor nodig. En die ervaring hebben jonge fietsers vaak niet.” Lees meer hier.
Hoe oefen je met je kind? 7 tips
“Leren fietsen doe je op straat”, zegt professor Jan Pauwels. “En daar spelen ouders de hoofdrol. Eerst zelf voordoen en uitleggen. Dan kijken hoe je kind het doet. Pas daarna laat je hem los.” Zeven tips:
- Oefen met je kind de weg tussen thuis en school. Dat hoeft niet altijd de kortste weg te zijn.
- Rij eerst zelf voorop of naast je kind.
- Geef uitleg bij wat je doet en waarom (hand uitsteken, afstand houden…).
- Rij nadien achteraan, kijk en kom niet tussen zolang je kind veilig bezig is.
- Blijf tips geven bij gevaarlijke punten.
- Zeg niet enkel wat fout was. Geef ook positieve commentaar.
- Begin al op jonge leeftijd.
Je kind leren fietsen doe je op straat. Oefen samen op www.kijkuitopdefiets.be. Jonge fietsers (10 tot 14 jaar) leren er gevaren herkennen. Kijk samen hoe een bus die uitzwenkt en een voetganger wegveegt. Op het voetpad!
Is jouw kind klaar voor het grote verkeer?
□ het kent de verkeersregels
□ het kan zijn fiets de baas
□ het heeft vaak geoefend
(Drie kruisjes gezet? Fietsen maar!)
Interview met Jan Pauwels
“Je kan niet fietsen!”
Wanneer kunnen kinderen fietsen? Als ze geslaagd zijn voor hun fietsexamen? Als ze het verkeersreglement kennen en hun fiets de baas kunnen? “Waarschijnlijk niet”, zegt professor Jan Pauwels van de Leuvense Faculteit Lichamelijke Opvoeding en Kinesitherapie. Klasse voor Ouders fietste met enkele vragen tot bij hem.
Mag ik er niet op rekenen dat mijn kind van 12-13 jaar kan fietsen?
Jan Pauwels: “Niet noodzakelijk. Het gemiddelde kind bestaat niet. Sommige kinderen zijn sneller dan andere. Toch meten wij in ons onderzoek duidelijk: een jonger kind met kilometers in de benen doet het beter dan een ouder kind zonder vergelijkbare ervaring. Die ervaring opdoen gebeurt niet op school. Het hangt ook af van waar je woont: ik ken wegen die voor jonge fietsers levensgevaarlijk zijn. Daar laat je een jong kind nóóit alleen fietsen.”
Waarom zijn net de oudere kinderen zo kwetsbaar?
Jan Pauwels: “De meeste verkeersongelukken gebeuren wanneer mensen zich op een nieuwe manier gaan verplaatsen. Die oudere kinderen hebben amper naar school gefietst. De lagere school ligt vaker dicht bij huis. Nu zijn ze ouder, de school is verder, dus ze mogen fietsen. Maar hoe ze gevaarlijke situaties moeten inschatten, hebben ze nooit geleerd. Bij jonge voetgangers ligt de ongevallenpiek tussen 9 en 12 jaar. Bij fietsers tussen 10 en 14.
Wat kunnen ze dan niet?
Jan Pauwels: “Een voorbeeld. Een kind dat jonger is dan 10 jaar kan niet veilig oversteken. Oversteken is bijzonder moeilijk! Even moeilijk als het inhaalmanoeuvre van een automobilist. Je moet schatten wanneer een auto bij je zal zijn én hoeveel tijd je nodig hebt om zelf over te geraken. Daar gaat het over. Anticiperen. Zien wat er nú gebeurt, voorzien wat er zál gebeuren, waar en wanneer. Pas daarna reageer je gepast. Dat leer je niet op een schoolbank of op de speelplaats. Daar speelt ervaring. Ouders moeten daar met hun kinderen aan werken.”
Kinderen krijgen toch een fietsexamen in het zesde leerjaar?
Jan Pauwels: “Het fietsexamen toetst de eindtermen. Het test of een kind zich veilig met de fiets op een vertrouwde route kan verplaatsen. Het is niet zeker dat je kind al genoeg anticipeert in het verkeer. Een fietsdiploma mag voor ouders niet de grote geruststelling zijn: hij kan fietsen, ik moet er niet meer naar omkijken. Vaak samen fietsen is de boodschap.”
Waar rijden we dan best?
Jan Pauwels: “Fietsongevallen gebeuren meestal vlak voor schooltijd en, nog net iets meer, vlak na schooltijd. Als je een verschil wil maken moet je tussen de school en thuis oefenen. Veel en vroeg genoeg.”
Op kijkuitopdefiets.be leer je online fietsen. Is dat niet vreemd?
Jan Pauwels: “Online leren de kinderen gevaren herkennen. Foto’s zijn daarvoor zinloos. Bewegende beelden werken wél. Echt fietsen leer je op straat. Samen met de ouders die vertellen hoe het moet.”
Werkt al die commentaar op de kinderen niet omgekeerd?
Jan Pauwels: “Niet als je ook zegt wat je kind goed doet. Met positieve commentaar WIL je kind het beter doen en ZAL het ook beter doen.”
Dhr Pauwels, zo stond toch als onderschrift bij het artikel in Klasse, onderzoekt al 25 jaar hoe mensen zich gedragen in het verkeer. Niets dan lof daarvoor. Ikzelf ben al 36 jaar beroepsmatig op de weg. Ik kan met mijn hand op mijn hart verklaren dat initiatieven zoals beschreven in dit artikel in principe, en op papier, er zouden moeten toe leiden dat het verkeer er een stuk veiliger op wordt. Ervaring leert mij echter dat hier in de praktijk niet echt iets van te merken valt. De professor stelt onder andere: “Als je een verschil wil maken moet je tussen de school en thuis oefenen” of “Anticiperen. Zien wat er nu gebeurt, voorzien wat er zal gebeuren”. Vooral dat laatste ben ik volledig mee eens. maar zeg nu eens: hoe moeten werkende ouders hun kinderen leren anticiperen op het helse schoolverkeer als ze alleen maar ‘s avonds en tijdens de weekends vrij zijn om dit te doen? Periodes waarin je een totaal ander verkeersbeeld hebt. Zoals ik al zei: prima ideeën, maar in de praktijk niet echt haalbaar voor de meeste ouders. En wat doe je met het na-aap gedrag? Wanneer kinderen niet onder het toezicht staan van hun ouders kunnen ze al vlug haantjesgedrag gaan nabootsen, roekeloos rijden vinden ze “cool” of “steil”, de wetenschap dat “iets niet mag” maakt het juist zo aantrekkelijk, en ga zo maar door. Ook oudere (nu ja) fietsers geven meestal het slechte voorbeeld, en je kan niet voortdurend naast of achter je kind gaan aan rijden. Het zal toch steeds afhangen van het voorbeeld dat in de eerste plaats door de ouders en leerkrachten wordt gegeven, en daar moet nog heel wat aan gesleuteld worden.
“Is jouw kind klaar voor het grote verkeer?
- Het kent de verkeersregels
- Het kan zijn fiets de baas
- Het heeft vaak geoefend en herkent gevaren”
Hier ontbreekt één regel: “Is het kind bereid om de verkeersregels na te leven?”, want de meeste tieners vinden dat blijkbaar niet ‘cool’.
Mijn oudste dochter is zopas in de humaniora begonnen en fietst nu samen met een vriendin naar school. Ik heb haar hiervoor toestemming gegeven op voorwaarde dat zij de verkeersregels zou respecteren. Vorige week echter heb ik haar ‘betrapt’ op fietsen op het voetpad. De dag van vandaag vindt iedereen dat blijkbaar de normaalste zaak van de wereld, zelfs onze eigen wijkagent zie ik al jaren op het voetpad fietsen. Zelf ben ik in 1980 als 12-jarige hiervoor aangepakt. Ik heb toen geen boete moeten betalen omdat het fietsverbod op voetpaden nog maar net één dag ingevoerd was. Nu zijn we bijna 30 jaar later maar er rijden steeds meer (brom-)fietsers op het voetpad, omdat het veiliger is of sneller gaat. Waar moeten de voetgangers dan lopen? Ik heb 8 jaar lang 3 kleine kinderen te voet naar school gebracht, maar het respect voor de zwakste weggebruikers is ver te zoeken (en niet alleen bij jonge fietsers).
Veel ouders leren hun kinderen zelfs om op het voetpad te fietsen. Er is duidelijk iets mis met de verkeersopvoeding op scholen, want zelfs leerkrachten – die het goede voorbeeld zouden moeten geven – zie ik regelmatig fietsen op het voetpad.
Anoniem schreef op 13/10/2009: ‘Veel ouders leren hun kinderen zelfs om op het voetpad te fietsen.’
Ja, wij laten onze jonge kinderen (tot 8 jaar) op het voetpad fietsen als er geen fietspad is of als we in een drukke straat rijden. Dat is een pak veiliger en ‘mag’ (wettelijk) ook. Onze 9-jarige rijdt wel mee op de straat.
Anoniem schreef op 13/10/2009: ‘Veel ouders leren hun kinderen zelfs om op het voetpad te fietsen.’
Nevel schreef op 16/10/2009: ‘Ja, wij laten onze jonge kinderen (tot 8 jaar) op het voetpad fietsen.’
Foute interpretatie van Nevel. Het gaat over ouders die kinderen van 10 jaar en ouder op het voetpad ‘leren’ fietsen (= daarvoor toestemming geven), en zo zijn er helaas heel veel.
Beste anoniem: mijn kind van 11 mag op het voetpad fietsen.
hij heeft een erg klein gestalte en is motorisch beperkter dan zijn leeftijdsgenoten …
en als een agent kritiek heeft, dan mag hij de kleine beperking van mijn kind overnemen op zijn eigen zoon !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Meer en veiligere fietspaden zou al veel oplossen.
Ik ben een groot voorstander van het adagio ‘oefening baart kunst’ als het over fietsen in het verkeer gaat. Zelf probeer ik dagelijks met mijn (jonge) kinderen naar school te fietsen en die vervuilende auto te laten staan.
Maar daar heb ik enkele belangrijke voetnoten bij: meer en meer zie ik té jonge kinderen ook al in het verkeer rondrijden; kleuters van 4 die met moeite hun fiets kunnen rechthouden, van links naar rechts waggelen, enzovoort. Daar houdt ‘oefening baart kunst’ meer gevaren dan voordelen in: ze zijn een gevaar voor zichzelf, andere fietsers, en probeer die maar eens als autobestuurder op een veilige manier te passeren … dus alstublieft, ouders: laat je kind eerst degelijk oefenen op een plein of in de tuin tot hij/zij zijn fietsje onder controle heeft en zijn aandacht kan richten op het verkeer. Er zijn tegenwoordig genoeg andere oplossingen (bakfietsen, aanhangwagentjes en -systemen) om je kind op een veilige manier te vervoeren. Dat kost een beetje geld, maar veiligheid gaat voor!
Daarnaast moet het gezegd: het verkeer wordt er met de dag gevaarlijker op. Ik rijd ook dagelijks met de fiets naar mijn werk en dat is een halsbrekende lijdensweg met vloeken en verwensen: voorrangsregels, iedereen zijn correcte plaats op de rijweg, het zijn fundamentele verkeersprincipes maar weinig mensen die ze volgen. Hoe kan je anticiperen als iedereen zijn egocentrische zin maar doet?!
Mijn dochter van 8 jaar kan nog altijd niet fietsen. Ze is heel bang om het aan te leren. Ik heb al meerdere malen geprobeerd maar het lukt haar niet. Ze moet regelmatig haar fiets meenemen naar school maar ik ben bang dat ze zal worden uitgelachen omdat ze het nog niet kan en we geven hem dan niet mee. Haar papa wil het haar leren maar ik mag het enkel doen. Wat kunnen we doen om ons kind te laten fietsen? Wij zijn ten einde raad…
Cindy,
misschien moet je eens nagaan waarom ze zo bang is? Heeft ze al een ongeluk meegemaakt? Of iemand zien omverrijden? Of … Zolang je die angst niet kan verminderen of wegnemen, heeft het weinig zin om haar te forceren; je zal dan enkel de angst doen toenemen en het aanleren zal nog moeilijker verlopen!
Wat dat uitlachen betreft: het is natuurlijk niet leuk voor je dochter, maar reacties van leeftijdsgenootjes kunnen ervoor zorgen dat je kind de motivatie vindt om er toch aan te beginnen: “ik ben de énige van mijn klas die …”. En ondertussen leer ze zich weren tegen de negatieve reacties van andere kinderen.
Mijn dochter van 9 kan sinds een week of drie fietsen. Bomvolle trams, vriendjes die al lang kunnen fietsen en de aankomende fietsklassen hebben haar over de streep getrokken…
Ineens was ze er klaar voor en fietste ze zo fier als een gieter rond in het park ! Geweldig om te zien trouwens.
Nu is de volgende stap : op woensdag samen (!)met mama naar school fietsen. En zo stilletjesaan opbouwen.
Zodat ze vol (verkeers)kennis en met voldoende zelfvertrouwen verder op weg kan…
Koenraad zegt: Meer en meer zie ik kinderen van 4 jaar fietsen, die waggelen…
Mijn dochters van 5 en 3.5 kunnen fietsen, en fietsen vaak naar school, hier weliswaar dichtbij.
Zal ik ze dan maar steeds met de vervuilende auto wegbrengen, en de fiets in de koffer steken, zodat ze op school kunnen oefenen? Want met de aanhangsystemen kan ik geen 2 kinderen en 2 fietsen mee nemen! En op ons schooltje wordt zeer veel gefietst, de kinderen vinden dat fantastisch en leren al op jonge leeftijd zeer goed fietsen. Mijn dochter van 5 waggelt al lang niet meer op haar fiets, en die van 3.5 zal ook niet lang meer waggelen!Oefening baart immers kunst!
Wij leven gelukkig in een nog tolerante omgeving, waar de (meeste) automobilisten rekening houden en sterk vertragen voor de vele beginnende fietsertje die hier naar school fietsen.
Waarom het met de auto brengen/halen afraden, in de vele campagnes? We raden gewoon het fietsen af, zo doen ze zeker geen ervaring op en kunnen ze op hun 12 jaar absoluut geen verkeerssituaties inschatten!!
Natuurlijk ga ik ook niet met hen op een drukke of gevaarlijke weg fietsen, maar als de situatie het toelaat, fietsen de kinderen langs mij. Zo leren ze al van jongsaf aan dat ze moeten stoppen op kruispunten, dat ze goed aan de rechterkant moeten fietsen, enzovoort.
Een beetje verdraagzaamheid zou ik toch wel verwachten van iemand die zelf met zijn kinderen naar school fietst.
Beste Greet,
mijn reactie heeft weinig te maken met verdraagzaamheid. Ik wou gewoon een bedenking maken bij ‘oefening baart kunst’: veiligheid voor alles, wat mij betreft. Ik had ook niet de bedoeling om te veralgemenen, er zijn idd kinderen van 4 die hun fiets onder controle hebben.
Ik ben blij voor jou dat er in jouw omgeving veel rekening wordt gehouden met de fietsers, maar dat is in Brugge helemaal niet het geval: je de pas afsnijden, geen voorrang geven (want je bent slechts een fietser), op het fietspad staan om de weg op te rijden en zo een gevaarlijke hindernis vormen, deuren opengooien, … ik maak het dagelijks mee, zowel met mijn kind als individueel. Ik hou mijn hart vast terwijl ik moedig doorfiets!
Desondanks blijf ik met mijn kinderen naar school fietsen en moedig ik dit aan bij andere mensen.