Hoe komt het dat het haar van je kind zo snel vet wordt? Waarom ruikt je puber al drie uur na de douche naar zweet? En wat als je tiener ineens een piercing wil? Het lichaam van pubers verandert snel. Dat vergt wat meer hygiëne. Dokter Hilde Lagae, arts in het VCLB Leuven, beantwoordt vragen van bezorgde ouders.

“Zelfs al doucht onze Robin (14) zich elke ochtend, tegen de middag ruik ik alweer een zweetgeur. Is dat normaal? Wat kan ik doen?”
Dr. Lagae: “Tijdens de puberteit zweten jongeren meer. Vooral bij jongens zorgt de productie van mannelijke hormonen voor een doordringende zweetgeur. Dat wil niet zeggen dat hij onhygiënisch is. Toch kunnen jongeren met een aantal dingen rekening houden om geurtjes te voorkomen. Eerst en vooral helpt dagelijks wassen met water en zeep. Spoel goed na zodat er geen zeepresten op de huid achterblijven.
Enkel een deodorant is vaak niet voldoende om de geur tegen te gaan. Wel kan je bij de apotheek deodorant kopen waardoor je minder zweet. Ontharen kan ook helpen. Op gladde oksels blijven minder zeepresten achter als je ze wast en naspoelt. Bovendien wrijf je geschoren oksels gemakkelijker droog.
Soms ontwikkelen jongeren een bacteriële ontsteking onder de oksels. Dat merk je aan samengeklitte haartjes. Dat moet je met bactericide zeep aanpakken. Die koop je in de apotheek. Tot slot kan je ook op je kleding letten. In katoen zweet je minder dan in synthetische stoffen.”

“Mijn dochter (11) heeft voor de eerste keer haar maandstonden gekregen. Kan ze gewoon mijn maandverband en tampons gebruiken? Of is het beter om voor de eerste keer een kleiner formaat te kiezen.”
Dr. Lagae: “Zowel maandverband als tampons kunnen. Voor de eerste paar keer bestaat er een kleiner tamponformaat. Het is voor jonge meisjes wel aangenaam als mama of grote zus uitlegt of toont hoe je ze gebruikt. Laat je kind niet alleen worstelen met de bijsluiter.

“acne krijg je niet door zeep te gebruiken.”

Leg ook voldoende nadruk op hygiëne. Het bloed kan voor onaangename geurtjes zorgen. Tijdig verbanden wisselen en je wassen met neutrale zeep, helpt. Volwassen vrouwen gebruiken soms intieme spray. Dat raden we jonge meisjes niet aan. Te veel en te vaak spray gebruiken kan de vaginale flora aantasten, met soms schimmelinfecties tot gevolg.
Heel wat meisjes vragen of je als maagd wel een tampon mag gebruiken. Dat mag zeker! In je maagdenvlies zit een kleine opening waardoor bloed naar buiten kan en de tampon naar binnen. Praat er op tijd over met je kind want de puberteit start soms al in het 4de of het 5de leerjaar.

“Mijn dochter (15) zegt dat je puistjes krijgt van zeep. Ze wil haar gezicht niet meer met zeep wassen. Klopt dat?”
Dr. Lagae: “Eerst en vooral: acne krijg je niet door zeep te gebruiken. Het zijn de talgklieren van de huid die in de puberteit meer talg produceren. Soms geraken dan de huidporiën verstopt. Dat noemen we jeugdpuistjes of acne. Vier op vijf jongeren heeft er soms last van. Bijna iedereen is ervan af als ze 19 zijn.
Er bestaan heel wat fabels over. Je krijgt bijvoorbeeld geen acne door een slechte hygiëne of door friet of chocolade te eten. Acne is niet besmettelijk en komt niet meer voor bij jongeren die meer zweten. Acne kan wel toenemen door make-up, aftershave, stress, zon en tijdens de menstruatie. Je gaat je acne best te lijf met lauw water en een beetje zeep. Te veel zeep kan de puistjes wel verergeren. Spoel de huid dus goed na en dep ze droog. Knijp zeker geen puistjes uit. Zo krijg je littekens.
Bij de apotheek vind je lotion en gel die een handje kunnen helpen. De ‘wonderproducten’ van op televisie helpen niet. Ga bij felle acne liever op bezoek bij je huisarts. Die kan dan een persoonlijke behandeling starten eventueel in combinatie met antibiotica.”

“Gust (13) poetst zijn tanden alleen nog als ik hem verplicht. Een kauwgum is voldoende, zegt hij. Hoe kan ik hem overtuigen?”
Dr. Lagae: “Er bestaat inderdaad kauwgom met Xylitol in plaats van suiker. Dat zorgt voor een fris effect. Wie er van eet, produceert meer speeksel. Daardoor spoelt je speeksel wel voedselresten vantussen je tanden. Xylitol vermindert cariës wel, maar het is lang niet voldoende. Poetsen is erg belangrijk. De haartjes van je tandenborstel zijn nodig om op de moeilijk bereikbare plekjes te geraken. Net op die plekjes ontstaan gaatjes. Bovendien verstevigt fluor je tandglazuur. Daardoor krijgt cariës minder kans.
Opgelet: gebruik een tandpasta die bij de leeftijd van het kind past. De hoeveelheid fluor in tandpasta’s verschilt. We raden aan om de tanden elke dag twee keer te poetsen. De belangrijkste poetsbeurt is die voor je gaat slapen. Wie blokjes heeft, poetst best wat meer. Tussendoor kan je nog wel een kauwgom eten. Verder is een halfjaarlijks tandartsbezoek ook belangrijk. Bovendien is het gratis voor kinderen tot 18 jaar.”

“Gitte (16) wil een piercing. Ik wil haar niet tegenhouden, maar maak me toch ongerust over de risico’s. Welke tips kan ik haar meegeven? Vrienden van Gitte hebben ook al tatoeages… Wat als ze met dat idee thuiskomt?”
Dr. Lagae: “De wetgeving rond tatoeages en piercings is niet duidelijk in België. In principe mogen kinderen niet zelf beslissen om een piercing of tatoeage te nemen. Tot ze 18 zijn, hebben ze de toestemming van de ouders nodig. De meeste tatoeëerders zelf zijn daar wel voorzichtig in en hebben hun eigen kwaliteitscode.
Praat met je kind over de risico’s, maar luister ook waarom ze een piercing of tattoo willen. Wijs hen op de gevolgen van hun beslissing. Ga samen eens kijken naar de zaak waar je wilt gaan. Ga na hoe hygiënisch het er is en praat met de eigenaar. Laat niet piercen of tatoeëren ter hoogte van slijmvliezen zoals de neus of de lippen. Je maakt op die plaatsen meer kans op ontstekingen. Tandartsen raden tongpiercings af omdat ze de tanden beschadigen. Ook navelpiercings leiden vaak tot ontstekingen.”

“Floor (15) wast elke dag haar haren. Is dat niet slecht voor de hoofdhuid?”
Dr. Lagae: “Nee, hoor. Ook onze hoofdhuid bevat talgklieren. Die produceren tijdens de puberteit meer talg waardoor het haar sneller vet wordt. Vet haar kan ook een specifieke geur geven. Om dat probleem tegen te gaan mag je best je haar dagelijks wassen. Let er dan wel op dat je shampoo koopt voor dagelijks gebruik.
Babyshampoo is wel zacht, maar ontvet niet. Balsem maakt je haar ook sneller vet. Bij schilfers of eczeem kan je bij de huisarts terecht voor een aangepaste shampoo of behandeling. Vergeet vooral niet dat borstelen en kammen ook belangrijk zijn voor de verzorging van de haren

“Mijn zoon (16) wil niet meer in bad. Hij wil milieubewust leven en doucht nog amper twee keer per week om water te besparen. Moet ik Ary niet verplichten om af en toe eens een bad te nemen?”
Dr. Lagae: “Douchen is even goed als een bad nemen. Twee keer per week is misschien een beetje weinig, tenzij Ary zich tussendoor ook aan de wastafel wast. Je grondig wassen is belangrijk. Het is niet voldoende om in een bad te liggen of onder een douche te staan.
Let bij het baden wel op wat je in het water doet. Schuim droogt de huid gemakkelijk uit. Gebruik dan liever badolie. Wie geen bad of douche heeft, kan zich natuurlijk gewoon aan de wastafel wassen. Zolang je je maar grondig wast. Om je ecologische voetafdruk te verkleinen hoef je niet minder hygiënisch te worden. Je kan ook wat minder vlees eten…”

“Een tijdje terug vroeg mijn dochter (15) hoe ze zich best kon ontharen. Het bleek over de schaamstreek te gaan. Moet ik mij als alleenstaande vader zorgen maken?”
Dr. Lagae: “Ontharen hoeft helemaal geen probleem te zijn. Het heeft met smaak en cultuur te maken. Sommige mensen hebben veel haar en vinden dat hinderlijk. Het komt er op neer dat mensen zich goed voelen in hun lichaam. Als ouder kan je deze vraag best ernstig beantwoorden. Maak het onderwerp bespreekbaar. Vraag je kind waarom ze dat wil doen. Geef uitleg hoe je best te werk gaat.
Heel wat pubers werken met een scheermesje. Dan gebruiken ze best scheerschuim. Tegen de haarrichting in scheren, veroorzaakt gemakkelijker ontstekingen. Er bestaat ook intieme was. Die is iets minder warm dan de gewone versie. Je kan het natuurlijk ook gewoon trimmen met een scheerapparaat.”

“Onze zoon (12) loopt al een tijd rond met het idee dat er iets mis is met zijn penis. Hij ziet bij de vrienden van de voetbal, dat ze hun voorhuid over hun eikel kunnen schuiven. Bij hem lukt dat niet. Hoe kunnen wij hem geruststellen?
Dr. Lagae: “Jongens die de geslachtsdelen wassen, oefenen hier best op. Het is belangrijk om ook de eikel schoon te kunnen maken. In bad lukt het soms beter om de voorhuid terug te schuiven. Laat je kind rustig proberen. Gebruik desnoods wat babyolie. Leg er de nadruk op dat forceren niet helpt. De voorhuid zou kunnen inscheuren. Meestal komt dat probleempje vanzelf wel goed. Als de opening echt te nauw is of wanneer je kind vaak infecties heeft aan de eikel, raadpleeg je toch best een arts.”

“Mijn dochter (11) heeft nog geen maandstonden, maar toch is haar slip vaak vochtig. Ze heeft schrik dat er iets niet normaal is.”
Dr. Lagae: “Slijmverlies of witverlies is heel normaal. Hiervoor kan je een inlegkruisje gebruiken. Net voor de maandstonden komt er doorgaans wat meer slijm vrij. Doorheen de cyclus kan dat slijm veranderen van kleur en hoeveelheid. Urineverlies is wel een probleem. Mama’s kunnen hun ervaringen best delen met hun dochters. Eigenlijk is er maar één gouden regel voor hygiëne: praat erover.”