“Zonder afscheid te nemen van mijn vriendinnen, sloegen we op de vlucht voor papa. Van de ene dag op de andere woonden we in een nieuwe stad, moesten we naar een nieuwe school met een nieuwe juf en nieuwe klasgenoten.” Dat vertelt Lara (12). Samen met mama Jessica (32), broer Tom (10) en twee andere zussen woont ze al vier maanden in een vluchthuis.

“Papa was een duiveltje”, zegt Lara. Ze vertelt over haar papa alsof ze een lesje opzegt. Soms giechelt ze. “Ze laat niet gemakkelijk zien hoe ze zich voelt”, vertelt haar mama achteraf. “Lachen is haar uitlaatklep.” Broer Tom is zenuwachtiger. Hij praat sneller en minder beheerst. Hij had een goed contact met papa. Tot die ineens met een mes achter mama aanliep.

MES UIT DE KEUKENLADE

“Papa vernederde mama meestal met woorden. Maar soms gooide hij iets of sloeg hij haar”, vertelt Lara. Die avond ook. Het begon met een kleine discussie, zoals altijd. Toen mama niet zei wat papa wilde horen, begon hij te roepen. Ik werd bang en ging in de tuin zitten. Ineens zag ik mama in paniek uit de keuken rennen. Papa had een mes uit de keukenlade getrokken en liep achter haar aan. Mijn zus sprong voor hem en sloot hem op, terwijl Tom naar boven vluchtte en de politie belde. Papa zette het mes aan zijn keel en dreigde met zelfmoord als zus de deur niet openmaakte. Uiteindelijk zijn we naar de buurvrouw gelopen en is de politie ons daar komen halen. Dat was de laatste keer dat we papa hebben gezien.”

ZIJN LIEVELING

Lara is opgelucht dat ze weg is bij haar vader. “Ik was zo bang van hem. We mochten niets. Het leek alsof we vastzaten in een kooi. Ik mocht zelfs een keer niet uit mijn kamer om naar het toilet te gaan. Ik durfde niemand over thuis te vertellen, omdat ik vreesde dat ze ons zouden weghalen.” Tom vindt het moeilijker. Hij heeft de politie gebeld om zijn papa, waar hij het wél goed mee kon vinden, te laten oppakken. “Ik was zijn lieveling. Terwijl mijn zussen thuis moesten blijven, mocht ik overal mee naartoe en hem helpen in de tuin. Soms zei ik dat het oneerlijk was tegenover de rest. Of ik probeerde zijn aandacht af te leiden als hij mama vernederde. Op mij werd hij niet zo snel boos. Maar toen ik die ene avond papa met een mes door het huis zag rennen, was ik zo bang dat ik meteen de politie belde.”

PESTERS OP SCHOOL

“Tom heeft vaak nachtmerries”, vertelt mama Jessica. “Ook keukens vindt hij akelig. Hij komt er niet vaak. De hele avond speelt dan als een film voor zijn ogen af. Op school wordt Tom soms gepest. Zijn klasgenoten weten dat hij in een vluchthuis woont en zeggen vreselijke dingen. Kinderen zijn zo hard voor elkaar. De juf is zeer begripvol. Ze steunt Tom en pakt het pesten aan. Ze geeft hem ook het gevoel dat hij bij haar terecht kan. Toen we nog bij papa woonden, zei ik ‘s ochtends voor schooltijd aan de kinderen: ‘Problemen laat je thuis. Vertel nooit aan de juf hoe het hier is.’ Ik was bang dat ze het aan de hele school zou vertellen. Als ik zie hoeveel Tom nu aan zijn juf heeft, wou ik dat ik dat niet had gezegd.”

DROOMHUIS

Lara is duidelijk: zij wil haar papa nooit meer zien. Ze droomt van een huis met een tuin waar ze met haar mama, Tom en zussen kan wonen. Tom knikt hevig. “Ik hoop dat we snel goed nieuws krijgen dat er een huis is waar we veilig zijn.” Hij aarzelt. “Soms mis ik papa wel. Ik wil hem niet meer zien, maar ik mis de dingen die we samen deden. We maakten veel plezier. Aan de andere kant ben ik bang voor hem. Papa is voor zijn werk heel vaak onderweg. Soms denk ik dat hij me zal zien lopen en me mee zal nemen, weg van mama en mijn zussen.”

° Vorig jaar werden er 468 kinderen opgevangen in een vluchthuis. (cijfers van de Centra Algemeen Welzijnswerk)

° Een op de zeven vrouwen en een op de tien mannen zegt het laatste jaar slachtoffer te zijn geweest van partnergeweld.In bijna de helft van de gevallen van partnergeweld was minstens één kind getuige. (onderzoek Instituut voor gelijkheid van vrouwen en mannen)

Hilde Genetello, psycholoog, gespecialiseerd in geweld in het gezin:

“Geweld zien heeft dezelfde gevolgen als mishandeld worden”

“We onderschatten wat geweld zien en horen met een kind doet. In mijn praktijk hoor ik mishandelde partners soms zeggen: ‘De dag dat hij de kinderen pijn doet, ben ik weg!’ Maar ze beseffen niet hoe erg hun kind nu al lijdt. Kinderen hebben meer in de gaten dan ouders denken. Ook als ze op de kamer liggen te ‘slapen’ horen ze de ruzies. Ze voelen de spanningen en zien de angst in de ogen van hun ouders. Dat heeft dezelfde impact op een kind als mishandeld worden. Het kind leeft elke dag met angst, verdriet en verwarring. Het moet voortdurend afwegingen maken. ‘Geef ik een kusje aan papa, dan denkt mama dat ik hem graag zie. Geef ik geen kusje, dan wordt hij misschien kwaad.’ Het kind voelt zich ook voortdurend schuldig voor de ruzies. ‘Als ik mama meer had geholpen met het huishouden, dan was papa niet zo kwaad geworden.’ Dag in dag uit zo leven tast je veiligheidsgevoel aan. Het kind heeft steeds het gevoel te moeten kiezen. Maar het wil helemaal niet kiezen tussen mensen die het graag ziet. Veel kinderen zetten zich af, krijgen problemen op school, worden agressief of net heel stil en kampen met faalangst of een laag zelfbeeld. Op latere leeftijd krijgen ze het moeilijk met relaties en lopen ze meer risico zelf geweld te plegen of slachtoffer te worden.”

Maak jij geweld mee?

•  Praat erover met je huisarts of iemand die je vertrouwt.
• Praat met je kind: toon je begripvol over hoe het kind het geweld heeft beleefd, ook al heb je het zelf anders ervaren. Maak duidelijk dat het niet zijn schuld was.
• Zet je kind niet op tegen je partner, dat is ontzettend verwarrend.
• Neem contact op met het CAW op het nummer 078 15 03 00. De hulpverleners kunnen jou je kinderen en eventueel je partner helpen, onderdak bieden, doorverwijzen … Of surf naar www.caw.be/geweldinhetgezin. Als je gevaar loopt, bel meteen de politie op 112.

Bekijk ook het TV.Klasse-filmpje met de doorleefde getuigenis van Tom en Lara en met duiding van psycholoog Hilde Genetello op www.klasse.be/ouders/tvklasse.

Bij Klasse voor Leraren zit deze maand de eerstelijnsbrochure ‘Partnergeweld’. Die helpt leraren het thema bespreekbaar te maken.