Loading ...
3 maanden geleden 
Ongeveer een op de tien kinderen lijdt aan een ernstige vorm van faalangst. Volgens psychologen, leraren en faalangsttrainers krijgen steeds meer jonge kinderen, ook kleuters, er last van. “Scholen zijn te veel prestatiebarakken en te weinig leerhuizen”, zegt Willy Lens. Hij doet zes vaststellingen.
1. Steeds jongere kinderen krijgen faalangst
Willy Lens, prof. Motivatiepsychologie (KU Leuven): “Je wordt niet geboren met faalangst, je verwerft het. Krijgen jonge kinderen de kans om taken als veters vastknopen of schoenen aantrekken te leren en het even niet te kunnen? Of moet het meteen goed zijn (omdat er weinig tijd is bijvoorbeeld)? Bovendien vergelijken ouders hun kind te vaak met anderen. Is mijn kind beter, sneller, slimmer, handiger of net niet? Het succes van hun kind straalt op hen af.”
2. We leven in een prestatiemaatschappij
Willy Lens: “Ouders laten hun zelfwaarde vaak afhangen van het slagen van hun kind. Die druk geven ze door aan hun kinderen. Kinderen worden bang om te falen. Faalangst aanpakken is niet enkel een probleem van de school, ook van ouders, de maatschappij.”
3. Faalangst is niet abnormaal, er is niks mis mee
Willy Lens: “Angst, druk, stress zijn normaal. Daar moet je kinderen mee leren omgaan. Als die druk zo groot wordt dat kinderen vluchten, de clown uithangen, lichamelijke klachten krijgen en slechter presteren dan waartoe ze in staat zijn, dan is er wél een probleem: kinderen ontwikkelen hun talenten niet.”
4. We moeten leren omgaan met mislukkingen
Willy Lens: “Faalangst hoeft niet altijd negatief te zijn. We moeten met z’n allen leren omgaan met falen en aanvaarden dat we niet overal goed in zijn en niet overal goed in hoeven te zijn. Scholen zijn nog te veel prestatiebarakken en te weinig leerhuizen. Op school moeten kinderen op zoek kunnen gaan naar waar ze goed in zijn en wat hen minder ligt.”
5. We geven te weinig applaus
Willy Lens: “Het klopt dat kinderen te vaak worden ‘gepamperd’, op school maar vooral ook thuis. Als je aan de andere kant bekijkt hoe ouders omgaan met prestaties van hun kinderen, dan geven ze toch te weinig applaus. Wat zeggen ouders als hun kind met 17 op 20 voor dictee terugkomt? Ze vragen welke drie woorden het fout heeft geschreven. Of een middelmatige prestatie die best beantwoordt aan wat het kind kan, wordt geïnterpreteerd als een mislukking.”
6. We verwachten soms te veel
Willy Lens: “We moeten vertrekken vanuit realistische verwachtingen. Faalangst is de angst om niet te slagen in de doelen die je beoogt. Wat zijn die doelen voor een leerling? Zijn dat ouders gelukkig maken? Beter doen dan vorige keer? Het zo goed mogelijk begrijpen? Beter doen dan iemand anders? Veel ouders verwachten ook vaak veel van hun kinderen, voor zichzelf zijn ze vaak minder kritisch.”
7. De crisis verhoogt faalangst
Willy Lens: “Als ouders druk voelen omdat ze hun job dreigen te verliezen of hun inkomsten vallen weg, dan krijg je thuis een klimaat van stress. Ook als ouders uitspraken doen als ‘jullie zullen het later veel moeilijker krijgen dan wij’. In dat klimaat ontwikkel je sneller faalangst. Maar er zijn nog veel meer andere factoren die stress kunnen veroorzaken: een kind dat elke ochtend anderhalf uur in de bus moet zitten vooraleer het op school is, of een kind dat de ene week bij papa woont en de andere week bij mama.”
Jammer genoeg hebben we dit als opvoeder zelf in de hand.Ik merk ook dat we daar naar terug keren. Vele ouders en leerkrachten beseffen niet welke druk ze op de schouders leggen van hun kinderen! Tot voor kort had de school van onze kinderen geen procenten en profielen op hun rapport, maar ze zijn daar om een onverstaanbare reden naar terug gekeerd. Met alle gevolgen: veel meer stress om te presteren, veel meer druk van de ouders! Jammer dus!
Zolang ze geen instrument worden om steeds meer perfectie te eisen, vind ik procenten en profielen wel handige instrumenten om kinderen te helpen inschatten wat hun sterke en minder sterke kanten zijn, op welke vlakken ze de basis onder de knie hebben en op welke niet. Zonder referentiemateriaal is dat toch moeilijk?
Als leerkracht heb je zeker iets aan het gemiddelde en profiel. Maar moet dit daarom zwart op wit meegedeeld worden aan de kinderen en ouders?? Ik denk het niet! Kinderen weten goed genoeg wat hun sterke en minder sterke kanten zijn vanuit het klasgebeuren.
Een vergelijking aan de schoolpoort kan op die manier vermeden worden. Ook de stress bij de kinderen is zeker lager als er geen procenten gekend zijn.
Als punten klassikaal zeer slecht zijn, kan dat wijzen op een slecht gegeven vak, waardoor zelfs de sterkste leerlingen de basis niet hebben begrepen, terwijl zich beperkten tot een persoonlijk resultaat in zo’n geval alleen een gebrek aan inspanningen of capaciteiten laat vermoeden. Een ruimer kader kan dus ook voor ouders zinvol zijn om de resultaten van hun kind correct te interpreteren.
Dat is net het probleem ! Het ruimer kader dat hier zo opgehemeld wordt, zorgt ervoor dat ouders de resultaten van hun kind gaan meten aan die van hun klasgenoten. Je kan jaren tevreden zijn met 85% maar als je merkt dat 3 klasgenootjes meer dan 90% scoren, ben je dan nog even tevreden ?? En waarom ? Omdat 85% slecht is ? Nee, omdat het nu eenmaal onze natuur is om de beste te willen zijn. En wat als je kind 79% behaalt, is een natuurlijke reactie dan niet : had je 80 dan zat je in het andere vakje. Weeral niet tevreden! Heel handig is een profiel om je kind nog meer het vuur aan de schenen te leggen. En ons dan maar afvragen waarom zelfmoord nu ook bij jongeren zoveel voorkomt….heeft het nog meer woorden nodig !!
ik kan me goed vinden in de reacties hierboven, behalve in die van “gast”. Naar mijn gevoel reageert deze persoon vanuit een beleid en niet vanuit het welbevinden van de kinderen.
Mijn zoon(6de lj)komt deze middag totaal overstuur thuis: heeft een barslechte toets voor wero. Idd een punt veel lager dan zijn capaciteiten, maar ik was getuige van zijn inspanning voor die toets en kan bevestigen dat dat punt ook veel lager ligt dan zijn inzet voor de toets. Waarschijnlijk moet hij de bal totaal misslagen hebben, wat de besten kan overkomen. Als ik hem probeer te troosten met de woorden “je hebt jezelf niets te verwijten, je hebt goed gestudeerd en één slechte toets maakt geen slecht rapport”, antwoordt hij totaal ontredderd: “maar mijn procent zal nu veel lager zijn en mss zit ik nu wel onder het gemiddelde” … Wat moet je dan nog antwoorden?? Mijn zoon legt duidelijk de lat hoog bij zichzelf… met dank aan het nieuwe rapport en het prestatie-onderwijs!
Dan is het toch aan jou om dat gemiddelde te helpen relativeren? Een klassikaal overzicht kan je zoon zelfs helpen inzien dat het voor de anderen ook een moeilijke toets is geweest. Het is maar hoe je dat gebruikt.
En wat als het voor de anderen een makkelijke toets was…moet hij de volgende keer een paar uurtjes meer leren en met nog meer faalangst aan zijn volgende toets beginnen??
Allemaal problemen die zo gemakkelijk kunnen vermeden worden.
Zijn de beste beslissingen niet de slechte die herzien werden ????
Als het voor de anderen een makkelijke toets was en mijn kind duidelijk onder zijn normale gemiddelde presteert, zou dat zeker stof zijn voor een gesprek. Had hij de opdracht fout begrepen? Was zijn voorbereiding oké? Faalangst krijg je volgens mij heus niet wanneer je terecht onder je voeten krijgt voor een gebrek aan inzet.
Sorry “Gast”, maar je begrijpt duidelijk niet waar dit over gaat! Een slechte score heeft toch niet altijd te maken met gebrek aan inzet!? Zelfs al ben je een goeie student, je kan/mag toch wel eens een mindere dag hebben hé!
In het geval van mijn zoon was onder zijn voeten krijgen helemaal niet aan de orde!! De voorbereiding was zeker ok!
Ik denk dat we elkaar niet begrijpen, want dat heb ik ook niet gezegd
We moeten zien waar die faalangst van uit komt ! Een kind moet zich goed voelen in de klasgroep dat het zit , mijn kind zit daar niet goed ( heb ik de indruk) en dus lijden zn punten daaronder. Mijn kind zit in een klas met “strevers” die koste wat kost de beste willen zijn , en dat lukt meestal wel ( met hulp van thuis) Ouders willen meer , ze willen kunnen boffen aan de schoolpoort van hoeveel punten hun kind wel heeft ! Maar die kinderen zijn niet altijd de leukste van de klas . Het is moeilijk als je kind daar last van heeft , van faalangst , ik hoop ook dat ik hem op eengoede manier kan helpen . Je denkt aan zo veel wat je kan doen, waar ik zeker ben is dat wij thuis de druk niet hoog leggen, ik vind het belangrijk dat mijn kind begrijpt wat hij leert en hij zich goed voelt in zn vel ,maar de tijd gaat snel , dus moet je snel beslissen hoe je problemen aanpakt ! Leuk dat dit onderwerp hier voorkomt , ik hoop dat er veel reacties en tips binnenkomen !
Mijn dochter heeft erg last van faalangst. Bij een herhalingstoets of examen moet ik soms echt zeggen dat ze moet stoppen, dat ze het wel kan, anders zou ze doorleren tot 22u of zo en dat in het 5de leerjaar. Haar grootste probleem is dat ze hoogbegaafd is en dat ze meestal het maximum haalt. Toen ze laatst pech had gehad met het onderdeel luisteren van haar taalexamen stond dat in het groot op haar rapport. Dat ze 93% haald is dat ok, maar ze had beter gekund. Ze was er echt niet goed van en sinds dien 2 luisteroefeningen gehad, met het maximum.Ik vind het super dat ze zo leert, maar als ze eens pech heeft, dan zeg ik dat ze naar school gaat om te leren en niet om steeds het maximum te halen. Ik vertel haar dan dat je van alles dat ze nu leert erg weinig nodig hebt, maar dat het de basis is om verder op te bouwen en dat ze verschillende dingen moeten geven omdat ze dan kunnen uitzoeken waar ze goed in zijn om hun verdere studiekeuze te bepalen.
Onze kids hadden in de lagere school (behalve in het 6de lj) geen punten op hun rapport, enkel minnen en plussen alnaargelang het kunnen van het kind, gemotiveerd met symbolen. In het middelbaar stonden er dan wel gemiddelden op. Sinds dit jaar staan die gemiddelden er niet meer op en zie je voortaan enkel de punten van je kind. Vergelijken is er niet meer bij. Dat was eerst wel wennen, maar als ze hun best doen moet dat volstaan.
Mijn zoon zit in het 1ste middelbaar. Daar wordt enkel met cijfers gewerkt A, B, C, D, E en F. Gemiddelden of meridianen staan er niet meer bij. Ik ben na zijn kerstrapport wel de vakken die minder goed waren met hem gaan inzien, zodat hij met Pasen beter weet hoe hij moet studeren (nauwkeurig de opgave lezen, duidelijk schrijven, wiskundige definities leren naast oefeningen maken, bij ziekte zien dat je het gemiste begrijpt). Als je kind nooit goede punten had bij bijgrijpend lezen Nederlands, vind ik het logisch dat het onderdeel begrijpend lezen bij het examen Frans ook niet denderend is. Als zijn juf zegt dat het een goed examen is, vind ik dat ook. Leerkrachten schrijven ook uitleg (slecht resultaat wegens 1 toets gemist, rekenen goed, meetkunde minder, definities slecht) Als mijn zoon met een E thuiskomt van Spaans, maar de klas een hertoets krijgt, dan weet je als ouder dat de toets te moeilijk was of de leerstof niet duidelijk geneg gegeven werd. In ons gezin is het meer zijn opa (praktijkleerkracht geweest) die niet rap tevreden is en enkel de buizen ziet. Maar dan zeg ik altijd dat hij met een computer kan werken (opa niet) en veel beter en sneller kan smssen.
Jammer genoeg blijf je merken dat het onderwijs gericht is op presteren. Alle kinderen moeten op hetzelfde moment hetzelfde kunnen. Ze worden vergeleken met elkaar. Ze worden vergeleken met een gemiddelde, met het klasprofiel. In het basisonderwijs zitten alle kinderen van alle capaciteiten door elkaar: kinderen die later doorstromen naar 1B moeten hetzelfde kunnen als kinderen die Latijn gaan volgen. Dat lijkt me toch de dag van vandaag helemaal niet meer eerlijk. Mogen de kinderen niet elk op hun tempo evolueren en volgens hun eigen kunnen beoordeeld worden? De prestaties van de kinderen mogen niet onderling vergeleken worden, maar met hun eigen prestaties! De ene leerling kan onder het gemiddelde scoren, maar enorm zijn best doen, terwijl een andere leerling boven het gemiddelde scoort, maar eigenlijk onder zijn kunnen heeft gepresteerd.
Ik ben ervan overtuigd dat we minder kinderen met faalangst zullen hebben als we als ouder en school minder gericht zijn op het vergelijken met anderen, maar de kinderen op hun eigen kunnen beoordelen en evalueren. Ik moet jammergenoeg ontdekken dat er nog veel werk aan de winkel is om alle ouders en scholen dat inzicht te geven. Gelukkig zien al heel wat scholen in dat ze hier onrechtstreeks een invloed op hebben.Ik ben ook heel blij te lezen dat ook al secundaire scholen deze vooruitgang hebben geboekt! Leuk dat klasse voor ouders en klasse hieraan aandacht willen geven en hopelijk gaat er nu een lichtje branden bij sommige!! Aan ons (ouders en school) om onze kinderen hierin te helpen en ervoor te zorgen dat ze ook op latere leeftijd geen last meer hebben van de opgelopen negatieve ervaringen op school!
Hoeveel dertigers en veertigers hebben nu nog een laag zelfbeeld?? Hebben zijn dat niet in hun schooljaren opgelopen??
Bedankt, Klasse!!
Ik heb toch liever punten in combinatie met een spreiding – zeker in het middelbaar. Dat helpt me de prestaties van mijn kinderen beter toch in te schatten. Want pubers zijn bij een slechte toets heel rap om te vertellen dat het aan de toets lag en dat de hele klas slechte punten had
Dan is zo’n spreiding toch wel handig om dat soort smoezen te doorprikken. Kan ook aangeven dat een matig resultaat globaal gezien heel goed is voor een vak als de hele klas daar bv. slechts matige resultaten voor haalt. De ene leraar quoteert strenger dan de andere. Ook mijn kinderen vinden dit een handig hulpmiddel om hun eigen prestaties in te schatten. De oudste is bv. redelijk perfectionnistisch ingesteld, en heeft zo geleerd dat iedereen wel eens een minder resultaat kan halen. Het is maar hoe je dat vergelijkingsmateriaal gebruikt. Het kan ook helpen relativeren.
mijn zoontje – 3de leerjaar – moest een toets doen voor de maaltafels en hij weende in de auto als ik vroeg hij zijn toets was… hij had 90/100 en hij moest 95/100 – ik heb mijn zoontje van 8 jaar getroost dat ik dat wel goed vond!! de druk ligt al hoog in de lagere school!! niet moeilijk dat er veel zelfmoord onder de jongeren is!! tegenwoordig kunnen de kleuters van de 3de kleuterklas al schrijven en lezen,wij leerden dit pas in het 1ste leerjaar!!! laat een kind nog een beetje een kind zijn!!
Meestal zijn het de ouders die op 2 jaar al met letterspelletjes beginnen, want een kind dat als kleuter niet kan lezen staat tegenwoordig dom.
Zoals de Gauss curve illustreert zijn er kinderen die sneller ontwikkelen dan anderen. Helaas is het echter zo dat sommige kleuters er aan toe zijn om verder te gaan met letters en die zelfs ook tot lezen komen.
Ik leg de nadruk op helaas, want het is echter niet simpel om zo’n kind in je kleuterklas of thuis te hebben. Het getuigt van een paardebrilvisie als je dan nog eens de ouders durft te beschuldigen omdat zij hun kind voeden! Wie een kleuter met een ontwikkelingsvoorsprong heeft zal zeker begrijpen wat ik bedoel! Al te vaak worden die ouders be- en veroordeeld!
Daarnaast wil ik heel duidelijk stellen dat er in de kleuterklas niet geoefend wordt op lezen en schrijven, wel op de voorbereiding ervan. Ook daar merk je grote verschillen tussen de kinderen. De ene is er nog niet aan toe, de ander kan gewoon mee doen en andere kleuters gaan verder in hun ontdekkingen kunnen al wat meer aan.
En zo komen we weer tot de kern van het verhaal: we mogen de kinderen niet met elkaar vergelijken!!! Ieder kind mag/kan op zijn niveau ontwikkelen: aan ons als ouder en lkr om te gaan stimuleren in de zone van de naaste ontwikkeling!(Vygotsky)
Kinderen gaan stimuleren op hun niveau, evalueren op hun niveau en ze aanleren dat ze mogen fouten maken!!
Sommige ouders hebben dan misschien de neiging om hun kinderen op te fokken. Maar moeten directies hier dan zo nodig op ingaan ? Als een school met een profielrapport werkt in het basisonderwijs, getuigt dit volgens mij van een totaal gebrek aan verantwoordelijkheidszin. Hoe kan je als school zo’n rapport in godsnaam verdedigen ? We willen dat onze kinderen gespaard worden van faalangst, depressie…
maar dit laten we toe ?? Aan alle ouders : slik niet langer wat ze ons voorschotelen, sta zelf eens stil bij de gevolgen voor je kind en trek er je conclusies uit.
ik,krijg faalangst door mijn proef