Vorig schooljaar waren er 4142 zware spijbelaars in het secundair onderwijs. Dat is ongeveer één leerling op honderd. De meeste brossers zitten in het derde jaar secundair. Jongeren spijbelen niet altijd voor de kick of hun plezier. Vaak hebben ze een probleem. Ook in de lagere school spijbelen kinderen. Meestal niet uit eigen wil. Het begint soms met een briefje van thuis.

‘Om persoonlijke redenen?’
Mag ik zelf een ziektebriefje schrijven? Bij ziekte, bij een begrafenis of huwelijk van een familielid of inwonende is het toegelaten dat een kind niet op school is. In andere gevallen moet je eerst de toestemming vragen aan de school. Raadpleeg daarvoor het schoolreglement. Telkens is een doktersbriefje of een officieel document nodig. Is dat er niet, dan is je kind ongewettigd afwezig en spijbelt het. Een briefje zoals hiernaast is dus onvoldoende. Scholen houden dat nauwkeurig in de gaten. Omdat spijbelen vaak een signaal is van andere problemen: pesten, geweld in het gezin, armoede, angst, schoolmoeheid…

Mag Esther vroeger op vakantie vertrekken (of later terugkomen)?
Ouders mogen enkel op reis vertrekken tijdens de schoolvakanties. Door vroeger te vertrekken of later terug te komen (omdat het dan goedkoper is), geef je het signaal dat de school niet zo belangrijk is. Bij het begin van het schooljaar dreigen kinderen die nog met vakantie zijn hun start te missen.

Mag ik zelf een ziektebriefje schrijven?
Is je kind maar 1,2 of 3 op elkaar volgende kalenderdagen ziek? Dan mag je zelf een briefje schrijven. Dat mag je maximaal 4 keer per schooljaar doen. In het secundair is bij ziekte tijdens de examens altijd een medisch attest vereist.

Kan mijn kleuter spijbelen?
Een kind moet pas (verplicht) naar school op 1 september van het kalenderjaar waarin hij zes wordt. Een kleuter kan dus niet spijbelen. Toch is het goed dat kleuters vanaf 2,5 regelmatig naar school komen. Ze leren er samen spelen, hun beurt afwachten, luisteren naar anderen, hun verhaal vertellen, zelfstandig werkjes maken. Kinderen die zelden of nooit naar de kleuterklas gaan, beginnen met een achterstand aan de lagere school. Die achterstand maken ze vaak nooit meer goed. Het is ook leuk voor de juf dat je meldt als je kleuter ziek is of niet naar school kan komen.

Spijbelen pak je aan door snel en kordaat in te grijpen, door school, ouders en hulpverleners samen te brengen en afspraken te maken. Dirk, Elke, Tine, Jarno en Dirk hebben samen een plan en vertellen hoe zij dat doen.

De Directeur: “Duidelijke afspraken maken” Dirk Bicker, directeur van basisschool De Wereldreiziger in Antwerpen: “Onze ouders weten dat we verwachten dat kinderen elke dag naar school komen. Ze weten ook dat we hen meteen opbellen of op huisbezoek komen als hun kind afwezig is en we ons daarover zorgen maken. Je moet dan streng zijn en duidelijk maken dat hun kind niet in orde is. Maar we zoeken ook wat er scheelt en wat we er samen aan kunnen doen.” Het CLB: “Op zoek naar oorzaken en hulp”

Elke Demeyer, CLB-medewerker in Mechelen: “Ik begeleid secundaire scholen. Als een leerling tien halve dagen op school afwezig is zonder geldige reden komt het Centrum voor Leerlingbegeleiding in actie. Vaak kennen we de leerling dan al van de leerlingenbespreking op school. Ik begin met een persoonlijk gesprek of ga op huisbezoek. Dan ontdek je en begrijp je vaak de redenen waarom jongeren niet naar school gaan: kansarmoede, misbruik, verslaving… Je moet dan uitkijken naar extra hulp: het OCMW, het Comité Bijzondere Jeugdzorg, de jeugdbrigade van de politie, een vertrouwenscentrum…” De Huisarts: “We schrijven niet zomaar een briefje”

Tine Dusauchoit, huisarts in Gent: “Soms komen jongeren naar ons toe: ‘Ik had gisteren negenendertig graden koorts en ik moest braken. Ik was zo ziek dat ik vandaag echt te moe ben om naar school te gaan.’ Zo’n virale ziekte zie je de dag erna nog wel aan mensen. Dan vermoed je dat die jongere problemen heeft op school.”  Soms komen leerlingen (of ouders voor hun kind) een briefje vragen aan de dokter zonder dat ze ziek zijn. Vroeger schreef de arts dan een gewoon ziektebriefje of noteerde hij dat ‘de patiënt zegt dat hij ziek is’. Dat heet een dixit-attest. Vanaf nu is zo’n dixit-attest voor een school geen geldig medisch attest, maar een signaal dat er andere problemen zijn. De Time-out: “Even eruit kan soms helpen”

Jarno Bogaert, Time-outbegeleider in Sint- Niklaas: “Jongeren zien het directe voordeel van spijbelen. Het duurt lang voor ze de negatieve gevolgen merken. Voor sommige jongeren met gedrags- en motivatieproblemen op school kan een time-out helpen. De jongeren gaan dan een tijdje niet naar school. Via aangepaste activiteiten en gesprekken proberen we hen persoonlijk te begeleiden en opnieuw zin te laten krijgen in school. Scholen en CLB’s kunnen ons daarvoor inschakelen.”

De politie: “Een spijbelaar is niet strafbaar, zijn ouders wel” Dirk Janssens, lokale politie in Leuven: “Wij schieten in actie als de school en het CLB vast zitten met hun begeleiding. Een jongere die spijbelt, is zelf niet strafbaar. Zijn ouders zijn burgerlijk aansprakelijk en dus verantwoordelijk. Als zij hun kind bewust niet naar school sturen, kunnen zij worden gedagvaard voor de politierechtbank. Wij laten de jongere en zijn ouders naar ons komen voor een gesprek over de inbreuk op de Wet op de Leerplicht. Dat maakt vaak al indruk.” In elke politiezone hebben scholen nu ook een aanspreekpunt bij de politie. Daar kunnen ze terecht als er zich problemen voordoen als spijbelen, dealen, diefstallen, afpersingen etc…

Dirk, Elke, Tine, Jarno en Dirk zijn maar enkele partners in het spijbelactieplan, ook steden en gemeenten, de parketten, lokale overlegplatforms etc. doen mee. Lees meer op www.ond.vlaanderen.be/leerplicht