Dit is Simon. Een kind zoals elk ander. Je kan voortdurend op zijn kop zitten als er wat fout loopt: “Doe eens voort! Hoe is ’t mogelijk? Stommerik.” En dan voelt Simon zich ook zo. Of je bouwt aan zijn zelfvertrouwen: “Probeer maar eens. Dat stuk ging al goed.” Elke dag krijg je honderd kansen om het zelfbeeld van je kind te beïnvloeden. Hoe denkt jouw kind over zichzelf?

“Simon, het is altijd hetzelfde met jou. Wat ben je toch dom (lui, stout, onhandig…!)”
Simon denkt: “Ik ‘ben’ dus dom (lui, stout, onhandig), mama/papa zegt het toch steeds, waarom zou ik nog mijn best doen?”

Tip: Natuurlijk kan je kind wel eens lui, dom, onhandig DOEN. Daarom IS het niet lui, onhandig of dom. Zeg bv. beter “Wat doe je nu toch onhandig” en laat hem de gemorste kop melk opkuisen. Ga samen op zoek naar wat fout loopt en laat je kind zelf oplossingen zoeken.

“Simon, dat kan véél beter!”
Simon denkt: “Pftt, nu heb ik zo mijn best gedaan en is het weer niet goed genoeg. Ik kan het niet hé, hier ben ik veel te dom voor.”

Tip: Misschien is de prestatie van je kind wél goed, heeft het gedaan wat het kon. Of misschien kan het beter. Vraag eerst even wat je kind er zelf van denkt. Misschien komt het zelf ook wel tot het juiste besluit (en nieuwe voornemens).

“Komaan, je kan het wel! Probeer het eens!”
Simon denkt: “Hey, de juf/leraar/mama/papa gelooft dat ik het kan. Waarom ook niet? Zal ik me er eens in gooien.”

“Flink hoe je dat gisteren hebt gedaan, Simon.Ik ben fier op je.”
Simon denkt: “Hmm, mama/papa is blij. Ze vinden me aardig. Volgende keer doe ik het opnieuw goed, want ik kan het.”

Tip: Je kan je kind niet genoeg met positieve boodschappen bestoken. Vertel het als het wat goed heeft gedaan (thuis of op school). Toch opletten dat hij het verdient. Als je voortdurend zonder reden vertelt hoe goed je kind is, nooit wijst op wat het fout doet, krijgt het een verkeerd beeld van zichzelf.

4 extra tips

1. “Zagevent”, “Vervelend kind”. Vraag jezelf af: Wil je dat je kind zo over zichzelf gaat denken?
2. Laat je kind allerlei ervaringen opdoen: sport, muziek, jeugdbeweging… Ze helpen hem zichzelf te ontdekken en waarderen.
3. Kinderen leren uit het voorbeeld van hun ouders. Als je van jezelf geen fouten mag maken, leg je ook voor je kinderen de lat erg hoog. Laat af en toe alles staan om samen te ontspannen.
4. Als we wat onder druk staan, schreeuwen we allemaal wel eens op onze kinderen. Niks om je schuldig over te voelen. Maar misschien leert je kind zo dat het normaal is om zich af te reageren op anderen. Maak het daarom terug goed als je terug kalm bent. Durf te zeggen dat het je spijt.

Hoe denkt je kind?

• “Yess, ik kan het” Een positief zelfbeeld zorgt voor levenslust en zelfvertrouwen. Als je zo aan iets begint, lukt het vaak beter.
• “Ik ben de domste van de klas” Kinderen met een negatief zelfbeeld kraken alles af, ze beginnen er niet eens aan: “Ik kan dat toch niet”. Ze zijn bang om fouten te maken want dan voelen ze zich waardeloos. Daardoor durven ze geen risico’s nemen. Bij ruzies gaan ze sneller onhandig, angstig, gewelddadig reageren. Of ze lopen meer kans om het mikpunt van pesters te worden.
• “Ik ben de beste” Bij een overdreven positief zelfbeeld overschatten kinderen zich wel eens. Ze zijn zelfvoldaan, hebben een groot ego en reageren vaak hard op al wie aan dat zelfbeeld knabbelt. Soms worden ze pestkoppen.

“Ik ben een dikke nul?!” Wat kan je antwoorden?
Klasse voor Ouders vroeg het aan gedragstherapeute Marijke Bisschop.

Deze tekst kwam tot stand in samenwerking met gedragstherapeute Marijke Bisschop.