Te slim voor de school?

Roel (12) zoekt in de webklas op het internet naar een goede definitie van filosofie. Eind vijfde leerjaar heeft hij examens gedaan voor de middenjury. Zijn zesde leerjaar heeft hij overgeslagen. «Straks zien we wie de beste definitie heeft», lacht hij naar zijn buurman Gianni (12). Ward (12) is al een half uur klaar met zijn antwoord. Met html-codes maakt hij er een webpagina van. «Niet moeilijk, je roept gewoon Frontpage op en alles wijst zichzelf uit.» Met z'n zevenen zitten ze in de accentklas van het tweede jaar secundair in de Parkschool in Wilrijk, een vestigingsplaats van het Koninklijk Atheneum in Antwerpen. Jan Rutten coördineert de accentklassen. 15 van de 120 leerlingen zitten in twee accentklasjes. «We proberen om elk kind op school te bedienen volgens zijn mogelijkheden», zegt hij.

Els Peeters: «Jullie hebben accentklassen in het eerste en tweede jaar secundair. Zijn dat aparte eliteklassen?»

Jan Rutten: «Het zijn zeker geen eliteklassen. De accentklassen zijn een variant op de gewone klas. In zo'n accentklas zitten leerlingen met een IQ hoger dan 130. Ze volgen Latijn en krijgen dezelfde leerstof als de andere leerlingen. Maar de leerstof van Nederlands, Wiskunde, Frans en Engels geven we in minder lesuren. Zo komen 7 uur vrij die we op donderdag invullen met speciale projecten en met wetenschappelijk werk. Sommige vakken volgen ze samen met de leerlingen van 1 en 2A.»

Els Peeters: «Gewoon een jaar overslaan is geen goede oplossing?»

Jan Rutten: «Dat mag in het secundair onderwijs in principe niet. Maar het is ook niet aangewezen. Het is niet omdat de leerlingen verstandelijk verder zitten, dat ze ook lichamelijk en emotioneel aansluiting vinden bij oudere pubers. Het is beter dat ze bij hun leeftijdsgenoten in de klas zitten. Wij verbreden de leerstof zonder te verdiepen zodat we niet in de problemen komen met het leerplan van de volgende graad. De leerlingen krijgen meer uitdagingen en moeten vaker uit hun pijp komen. Je merkt dat de kinderen zich goed voelen. Ze vinden het leuk op school en niet enkel die zeven uurtjes. Er zijn niet veel scholen in Vlaanderen die klassen voor hoogbegaafden organiseren. We hebben nu leerlingen die van Heverlee, Zaventem of Sinaai komen.»

Els Peeters: «Wie vult dat extra aanbod in? Mogen de kinderen ook zelf kiezen?»

Jan Rutten: «We evalueren en zoeken voortdurend. In het verleden waren de projecten op donderdag vooral gekoppeld aan vakken. In de toekomst willen we dat het hele leerkrachtenteam de projecten draagt als rode draad door alle vakken en heel het schooljaar. De uren zinvol vullen is niet het probleem, het moet wel boeien én iets meegeven. Binnen die ruimte kunnen de leerlingen met eigen voorstellen komen. Je merkt bv. dat ze erg geïnteresseerd zijn in chemie en dat vak krijgen ze nog niet. Daarnaast is er filosoferen, techniek, een podiumproject. Maar we willen ook aandacht besteden aan het lichamelijke. Hoogbegaafden zijn vaak rustelozer, hebben aandachtsproblemen, eisen meer ruimte op. En dat leidt vaak tot conflicten. Via een kineproject willen we ze bewust maken van hun eigen lichaam, de ruimte die ze innemen en de ruimte die ze geven aan anderen.

De meeste hoogbegaafde kinderen die hier aankomen hebben vaak al enkele deuken. Ze zijn soms jaren gepest in de lagere school, wat vereenzaamd, op zichzelf teruggetrokken. Op studiegebied hebben ze het jaren te gemakkelijk gehad. Ze zijn ze er gekomen zonder echt te studeren, zonder te plannen, zichzelf te controleren Zonder ook samen te werken met anderen. We bekijken hoe we dat kunnen inbouwen.» Els herkent de problemen.

Els Peeters: «Zorgt die aparte behandeling niet voor spanningen bij de andere leerlingen en hun ouders?»

Jan Rutten: «Elke leerling moet krijgen waar hij recht op heeft. De angst dat je hoogbegaafd kind een raar buitenbeentje wordt is even belangrijk als de vraag om aandacht bij een kind met leermoeilijkheden op school. Maar ik geef toe, die accentklassen wegen op de hele organisatie van de school. Het is ook maar omdat wij een afdeling zijn van een veel grotere school dat de accentklassen mogelijk zijn.»

Els Peeters «Wat gebeurt er als de leerlingen naar het derde jaar moeten?»

Jan Rutten: «Er zijn geen accentklassen in het derde jaar. De leerlingen moeten zich dan integreren in een gewone klas. Binnen onze scholengemeenschap zorgen we er wel voor dat het project en de leerlingen ook in de tweede en derde graad worden opgevolgd. Ik denk wel dat ze iets leren van die twee jaar accentklassen. Maar dat meten is moeilijk. Het magische woord blijft 'differentiëren' in de klas: les geven op maat van elk kind. Ik heb lang genoeg voor de klas gestaan om te weten hoe belangrijk én hoe moeilijk dat is.»

In de webklas blinkt Sarahs definitie van filosofie in het groen op haar scherm: 'Filosofie is nadenken over de zin en al de rest van het leven'. Els Peeters mijmert: "Mooi toch hoe deze school een probleem erkent en nadenkt en hoe ze durft zoeken en experimenteren.»