«Plots zat mama in een instelling»

«Mama was een zorgzame, goede moeder. We hebben ze nooit anders gekend», zegt Joke (13). «Toen mama in de problemen kwam, waren we 9, 6 en 4 jaar. Ze heeft alles gedaan om dat nooit te tonen. De psychiatrische instelling betekende een hele schok voor ons». «We hadden beiden een job die we goed wilden doen», vertelt vader Marc (42), «en op een korte tijd kwamen de drie kinderen. Er was zoals in elk huisgezin wel wat stress. Katrien had bovendien een broer die zelfmoord had gepleegd op zeventien. Haar vader was een jaar later gestorven. Ik wist dat ze kwetsbaar was. Toen ze het moeilijk kreeg, overspannen en depressief reageerde, dachten we samen dat er wel een moment zou komen dat alles terug in zijn plooi zou vallen.»

De perfecte mama

Maar dat moment kwam niet. Op een avond na het werk vindt Marc Katrien met de polsen overgesneden in de zetel. «Vanaf toen was ik nooit meer gerust», zegt Marc. «Ik ging werken met de schrik op het lijf. Hoe zou ik Katrien 's avonds thuis terugvinden? Ik ging elke avond eerst thuis kijken vooraleer ik de kinderen ging halen op school. We geraakten er alleen niet uit en zochten psychologische hulp. Ik praatte wel over de problemen en leerde mijn echte vrienden kennen. Anderen hadden niet zoveel begrip: "Als je echt wil kom je toch uit een depressie".» «Ik herinner me de verbanden rond mama's polsen», zegt Joke. «Wist ik veel wat er aan de gang was. We stelden ons geen vragen: een mama kan zich toch verbranden aan een pan? Papa zei wel dat mama het af en toe moeilijk had. Intussen had hij door zijn openheid voor een breed netwerk gezorgd. Velen sprongen bij en papa zorgde ervoor dat alles voor ons normaal liep: naar ballet, de muziekschool, de jeugdbeweging»

«Bekijk je relatie eens»

Verschillende keren heeft Katrien geprobeerd om zelfmoord te plegen. «Op een avond vond ik haar op bed, de hele slaapkamer was aan diggelen geslagen», zegt Marc. «Ze had porto met kalmeermiddelen gedronken en ze had opnieuw in armen en polsen gekerfd. Ik voelde hoe alle dominostenen kantelden. Ik kon ze niet meer tegenhouden. Op de spoedafdeling lachten ze me weg met de zelfmoordpoging: "Je vrouw is over haar toeren, je moet misschien je relatie eens bevragen". Katrien is 's morgens vroeg uit de spoedafdeling weggelopen. We vonden ze versuft terug op weg naar huis. "Verstraete zijn vrouw leek vanmorgen stomdronken rond te lopen", klonk het in de buurt. Ze verwittigden de rijkswacht. Ik heb mijn vrouw dan, niet zonder moeite, laten opnemen in een psychiatrische instelling.»

«Die avond heeft een juf ons mee naar huis genomen», vertelt Eva (16). «Ze wist van de situatie thuis. Papa had de school op de hoogte gebracht. We begrepen niet waarom mama naar een instelling moest. We gingen elke dag op bezoek. Ze vroeg altijd naar ons, of we wel in orde waren, papa thuis goed hielpen, of alles wel draaide. Op school respecteerden ze onze situatie. Als ons huiswerk eens niet klaar was, moesten we dat niet verder uitleggen.»

De muis

«"Ze doet het weer goed", zegden ze in de instelling. Mama mocht woensdagnamiddag voor even naar huis. Ze is toen samen met mij de stad ingetrokken», vertelt Eva. «Een heel gezellige namiddag zoals we al lang niet meer hadden meegemaakt. Ik kreeg de duurste rollerblades voor mijn verjaardag. Joke en Brecht kregen een knuffel. Brecht zat toen in de derde kleuterklas. Hij kreeg een pluchen muis. "Als je iets aan mama wil vertellen, zeg het dan aan de muis", zei ze. Toen mama 's avonds terug naar de instelling moest, zag ik haar voor het eerst wenen. Je voelde toen dat het niet 'tot morgen' was. Op donderdag mochten we niet op bezoek bij mama, nooit op donderdag. Die avond had ik een vreselijk voorgevoel. Ik was erg onrustig. Toen 's avonds rond halftien papa met de hoofdpsychiater telefoneerde, wist ik het. Mama was dood. Ze was van het dak van de instelling gesprongen.»

«Mislukte psychiater»

«De drie kinderen reageerden anders», zegt Marc. «Joke is meer gesloten. Eva probeert alles te beredeneren: "Hoe is het mogelijk dat ze mama op het dak hadden laten klimmen. Wat voor een mislukte psychiater is dat toch". Brecht reageerde agressief. «Op school hadden we een klein schriftje 'creatief schrijven'», zegt Eva. «Schrijven was voor mij een manier om met mijn verdriet om te gaan. Ik mocht van de juf achteraan het schriftje beginnen. Zij schreef telkens een antwoordje. We hebben veel gepraat met papa. Dat deed deugd.» Brecht weet nog hoe hij tegen zijn pluchen muis praatte. "Waarom zegt mijn muis niks terug als mama mij toch hoort?". Enkele weken later was het sinterklaas. Mama had via een collishop het tafelvoetbalspel besteld dat ze zelf toen ze klein was nooit had gekregen.»

«Als je zoiets meemaakt aanvaarden de mensen wel dat je de zielenpoot uithangt», zegt Eva, «niet dat je de gewone gang van zaken terug opneemt. Bovendien ben ik wel anders gaan kijken naar 'gekken' en 'zotten'. Het zijn gewone mensen met onverwacht grote problemen. Mama was overmeesterd door haar verzwegen en verziekend verleden. Vergelijk het met kanker: sommige kankers genees je, andere niet. Ik denk niet dat iemand mama kon genezen.»