(VOICE-OVER)
In vrijwel elke klas in Vlaanderen
zitten kinderen van ouders
die het niet breed hebben. Door
hun thuissituatie zijn ze kwetsbaar
en daarom moeten scholen meer dan
gewone aandacht aan hen besteden.
Betaalbaar onderwijs
en een goede communicatie
tussen school en ouders
zijn noodzakelijk.
TV.Klasse zoekt
Danny en Chantal op.
Zij weten wat het is
om in armoede te leven.
(DANNY)
Ik ben Danny,
ik ben vader van acht kinderen
en ik heb het grootste deel van mijn
leven doorgebracht in armoede.
De armoede is eigenlijk
een stukje begonnen van uit de wieg.
Ons vader, die is gaan lopen. Allee,
het huis ontvlucht zal ik zeggen
en dat zorgde ervoor dat
ons moeder alleen kwam te staan
en voor de grote schuldenberg
alleen kwam te staan.
In de dag ging zij
in een staalfabriek werken
en 's avonds ging zij werken
in een café.
In de grootste plaats wil dat zeggen
dat wij onszelf moesten opvoeden
en heel veel dingen...
Ja, niet konden.
Ons moeder, die bedoelde dat
heel goed voor ons.
Ze had het zo goed voor met ons dat
ze elke keer op zoek was naar 'n man
die voor ons mee kon zorgen.
Dat heeft er dan voor gezorgd dat ik
om en bij de 12 vaders heb gehad
en... allemaal met hun eigen
problematiek weliswaar, hè.
(VOICE-OVER)
Danny wist enkele jaren geleden
uit de armoede te ontsnappen.
Toch blijven de littekens.
Hij groeide
op in een arm en kwetsbaar gezin.
Daardoor werd zijn schoolcarrière
geen succes.
(DANNY)
Ik was niet altijd in orde
met mijn boekentasje.
Ik was een luidruchtig kind.
Ik was een lastig kind.
Er werd ook weinig aandacht
aan mij besteed.
Met welke dingen was ik bezig ?
Met die uitsluiting was ik bezig.
Ik was bezig
met niet gehoord te worden.
Ik was bezig met mijn thuissituatie,
dat zat in mijn hoofd.
Met mijn broers, mijn zussen,
die het even moeilijk hadden als ik.
Daar was ik mee bezig. Ik was bezig
met de slagen die ik kreeg thuis.
Ik was bezig met heel veel dingen
in mijn hoofd
en misschien hebben ze
die kansen gegeven,
maar ik kon ze gewoon niet pakken.
(IDES NICAISE)
Al de moeilijkheden
die kinderen tegenkomen
en via hun ouders en hun gezin,
die gaan de kinderen
proberen te verbergen.
En ook ouders gaan daar niet mee
komen aankloppen in de school.
In het onderwijs zit je
in een totaal andere wereld
en een kind moet zich kunnen
vrijmaken in zijn bovenkamer
om te kunnen studeren
en als je als leerkracht,
als je die randvoorwaarden niet
kan scheppen, dan gaat het niet.
(VOICE-OVER)
Catherine is leerlingenbegeleidster.
Ze stelde op haar school samen
met de directie een stappenplan op
om aan armoedebestrijding te doen
en daar spelen ook leraars
een belangrijke rol in.
(CATHERINE)
Het is zo dus dat zij mij gaan
aanspreken en zeggen van: 'Oei.
Die leerling is al lang niet
in orde of heeft geen kookschort
of heeft geen gerief bij. Zou er
daar iets meer aan de hand zijn ?'
Heel vaak hoor ik dan van: 'Ja, mijn
mama kan dat eigenlijk niet betalen'
of 'We hebben nu juist geen geld
om dat te betalen'
en dan kan ik dat opnieuw
communiceren aan de leerkrachten
en dan voel je wel
dat er heel wat meer respect is
omdat de leerkrachten
heel wat toleranter zijn
en niet meer
in dat bestraffende gaan.
(DANNY)
Op zeventien
ben ik thuis buitengegooid.
Op achttien had ik mijn eerste zoon.
Ik wou mijn zoon
een mooie toekomst geven,
mooie kleren, een mooie boekentas.
Daar heb ik ook alles voor gedaan.
Ik heb daarvoor gestolen.
Ik heb daarvoor geleend.
Ik heb daar overuren voor gedaan.
Ik heb daar echt enorm veel voor
gedaan om alles te kunnen geven.
(VOICE-OVER)
Ondanks Danny's inspanningen
raakt hij niet uit de cirkel
van armoede. Hiervoor kan
het onderwijs een hefboom zijn,
maar voor veel ouders
is de drempel te hoog.
Ouders betrekken
bij het schoolgebeuren helpt.
(IDES NICAISE)
Ik denk dat de meeste mensen
uit de armoede geraken
dankzij het onderwijs
en het is belangrijk om dat goed
voor ogen te houden. Het is ook...
iets hoopgevends eigenlijk.
Maar veel hangt af
van hoe de school het aanpakt.
(CATHERINE)
Wij gaan in oktober een soort
van oudercontact organiseren
waarbij dat ze kunnen praten
met leerkrachten,
met leerlingenbegeleidsters,
met de directie
en waar die drempel dan ook lager is
om naar school te komen.
We helpen daar met het invullen
van de schooltoelage,
want veel mensen
vinden de weg niet om...
tot die schooltoelage te komen.
Of hoe dat ze dat
dan moeten invullen
of waar dat ze dat dan
moeten naartoe brengen.
(IDES NICAISE)
Ik denk dat het belangrijk is
je leerlingen goed te kennen.
Om open te staan,
veel geduld te hebben ook,
tijd te investeren, want je kent
je leerlingen niet op veertien dagen.
(VOICE-OVER)
Ook Chantal heeft het als
alleenstaande moeder niet makkelijk.
Na verschillende
medische problemen
moet ze nog steeds drie keer
in de week naar het ziekenhuis
om te revalideren.
De kosten kon ze niet betalen.
Werken mag ze niet meer
en dus valt het niet mee
om elke maand de eindjes
aan elkaar te knopen.
(CHANTAL)
Mijn financiële problemen zijn
eigenlijk begonnen in het jaar 2000
naar aanleiding van heel wat
medische klachten en problemen.
Er is vastgesteld dat ik
fybromyalgie en CVS had
en op dat moment werkte ik fulltime,
dus ik had toch wel
voldoende financiële draagkracht,
maar na een tijdje
kon ik het werk niet meer aan
en ben ik halftime gaan werken,
halftime ziekte.
En stilletjes aan is dat
steeds minder uren geworden.
Tot ik heb moeten stoppen.
(CHANTAL)
Als ik in het begin van de maand
al mijn rekeningen betaal,
waaronder huishuur,
Electrabel, Telenet, telefoon...
Allee, al zo de vaste kosten.
De schoolrekening,
mijn medicatie en mijn afbetalingen
heb ik soms maar negentig euro over
voor heel de maand van te leven.
Of soms zelfs
nog maar minder dan dat.
Ondanks de financiële moeilijkheden
ga ik eigenlijk nooit besparen
op wat Taiko zijn toekomst vraagt.
Naar school toe,
zoals bijvoorbeeld internet.
Hij krijgt regelmatig
opdrachtjes mee naar huis,
dat hij opzoekingswerk moet doen
en vaak heb je niet voldoende tijd
om goedkopere wegen te zoeken
via vrienden, via de bib. Dus
eigenlijk internet de dag van vandaag
heb je nodig
voor je kind zijn toekomst.
Dus ik heb moeten besparen
op een paar praktische zaken,
zoals de kapper, tandarts. Vroeger
ging ik 2 keer per jaar op controle.
Nu enkel als ik een probleem heb.
Al een keer wat minder weggaan,
de bioscoop, theater...
Allee, zo van die zaken.
(VOICE-OVER)
Het gebeurt vaak
dat kansarme ouders niet opdagen
op oudercontacten.
Het gevaar bestaat dat scholen
meteen een oordeel vellen,
maar er kunnen veel redenen zijn
waarom die ouders afhaken.
(DANNY)
Oudercontacten,
daar ging ik niet naartoe omdat...
Ja... Dat is soms
heel moeilijk geweest voor mij,
want ik wou wel
naar die oudercontacten gaan,
want ik was eigenlijk wel heel
benieuwd hoe mijn kind dat deed,
want ik zag die thuis
wel huiswerk maken
en dan dacht ik van: Ja,
je doet dat toch goed,
dus ik hoef niet te gaan
naar oudercontacten.
Langs de andere kant, misschien
hadden ze wel 'n slechte boodschap.
Dan wil ik zeker niet gaan, dat wil
ik niet horen, die slechte contacten.
Want dan schiet ik terug
in mijn verleden.
(IDES NICAISE)
Ik denk dat de psychologische
drempels heel belangrijk zijn.
Het gevoel van zelf mislukt te zijn
in je eigen loopbaan
en dus a priori eigenlijk een... Ja,
een minderwaardige positie innemen
ten opzichte van de school.
En dan heb je
ook taalproblemen natuurlijk.
Heel wat allochtone ouders
die zich onvoldoende
in het Nederlands kunnen uitdrukken
om gewoon te kunnen
een gesprek aangaan
met leerkrachten.
(CHANTAL)
Om mee te zijn
met de andere kinderen op school,
omdat hij niet zo zou... Allee, dat
ze dat niet eigenlijk zouden zien.
Ik probeer dat zo veel mogelijk
weg te steken dat niemand dat weet.
Ik vind wel oplossingen om te zorgen
dat hij ook 'n gsm heeft
of een playstation. Maar hij wil
ook heel graag een mp3-speler.
Ik heb gezegd van: Ja, kijk, ik ga
daarvoor proberen sparen dit jaar,
maar het zal voor het einde
van het jaar zijn. Voor je kerst
of voor het begin van je verjaardag
en dan zie ik hoever ik gespaard heb
en dan moet hij samen met mij
ook een stukje bijsparen.
(VOICE-OVER)
Armoede is
niet altijd even zichtbaar.
Het is belangrijk dat scholen
al van bij de inschrijving
oog hebben voor signalen
die op kansarmoede wijzen.
Moeilijkheden detecteren
en samen zoeken naar oplossingen
kunnen het verschil maken.
(CATHERINE)
Als de mensen
zich komen inschrijven,
dan gaan ze apart in een bureautje
met een leerlingbegeleidster
en kunnen wij op ons gemak praten
en dan gaan de mensen ook dikwijls
dingen zeggen over de thuissituatie
en zo kunnen wij al
heel wat problemen ontdekken,
maar ook al
maatregelen voorstellen, zoals:
Kijk, we kunnen de kosten spreiden
of we kunnen tegemoetkomen
aan bepaalde kosten.
Dat zorgt er wel voor dat de mensen
vertrouwen hebben in ons.
Van in het begin al.
(DANNY)
Armoede tast je eigenwaarde aan.
Ik dacht altijd dat ik niemand was.
Ze hebben dat ook altijd gezegd
tegen mij. Op school, thuis...
Overal waar ik kwam, hebben ze
mij bevestigd dat ik niemand was.
Ik kon niks goed doen. Ik kon voor
niemand niks presteren in principe,
dus dat maakt
dat je eigenwaarde enorm laag...
Allee, op een laag pitje staat.
(CHANTAL)
En ik hoop naar Taiko toe
dat ik toch hetgeen kan doen
en meedragen
voor een goeie toekomst,
dat hij niet hetzelfde moet meemaken
wat ik doormaak.