(VOICE-OVER)
In Groei neemt TV.Klasse
je elke aflevering mee
naar een andere leeftijd. Waar
staat een kind in zijn ontwikkeling
en hoe kan je die
optimaal stimuleren ?
Opvoedingsspecialist
Peter Adriaenssens
analyseert
de thuis- en schoolbeelden
en geeft leerrijk advies.
(VOICE-OVER)
In deze aflevering volgen we Simon.
Hij is vier jaar
en zit in de tweede kleuterklas.
Simon is de zoon van mama Sofie
en papa Pieter.
Hij heeft nog een jongere zus,
Marthe, van twee jaar.
(ER WORDT EEN FOTO GEMAAKT)
(SOFIE) Ja, ja.
(SIMON LACHT)
(VOICE-OVER)
Woensdagnamiddag. Simon gedraagt
zich als een typische vierjarige
en laat zijn fantasie de vrije loop.
Een plas op de glijbaan wordt
een heerlijke heksensoep.
(SIMON)
Mama ? Een beetje
snottebellen ? Snottebel ?
(JUF)
Heb jij heksensoep gemaakt ?
(SIMON)
Want het lag daar zo nat
op die glijbaan.
Dan heb ik daar iets in gedaan. Zand.
(JUF)
Wat zou je nog
in de heksensoep kunnen doen ?
(JONGENS) Slakken.
- (SIMON) Snottebel.
(JUF) Snottebellen, ja.
(KINDEREN LACHEN)
(JUF)
En slangen.
En krokodillenogen misschien.
(KINDEREN)
Bah.
(PETER ADRIAENSSENS)
Je ziet aan de ogen van die Simon,
snottebellen, dat heeft zo die grens
van: Mag dat
hier gezegd worden ? Ja ?
Een kind van 2, 3 is
daar niet mee bezig.
Die kent dat nog niet, maar vanaf
vier begin je je bewust te worden
dat er zoiets bestaat
als beleefdheid, hè.
Maar je kent die grens
nog niet zo goed.
Wat is een beleefd grapje
en wat is echt onbeleefd ?
(VOICE-OVER)
Terwijl Simon en z'n vriendjes
met de brandweerwagen spelen,
knutselen andere kinderen
geconcentreerd aan een collage.
Dat bereidt hen voor
op leren schrijven.
De ogen moeten
met de handen leren samenwerken,
maar Charlie heeft het knippen
nog niet helemaal onder de knie.
(JUF)
Probeer het nog eens een keer zo.
Zo, kijk eens.
(PETER ADRIAENSSENS)
En je ziet dat dat kind hier
twee vingers daarin heeft zitten
en die hand eigenlijk 'n beetje raar
houdt om de knipbeweging te maken.
Je moet behoorlijk geduldig zijn
voor iemand die aan het leren is
en eigenlijk zou je
op het voorhoofd van dat kind
een sticker kunnen plakken
waarop staat: Hier zijn werken bezig.
(JUF)
Kijk, als je met de schaar knipt,
de mond open.
Zo, de mond open en hap.
Hap.
Hap.
(PETER ADRIAENSSENS)
Ouders vandaag zien we toch...
Ze zien 's avonds hun kind.
Ze hoorden
dat die geknipt heeft
en ze willen dan graag
een demonstratie,
maar men verwacht te gemakkelijk
een demonstratie van het ideale.
Dat dat ineens allemaal lukt.
Nee, het moet groeien.
(JUF ZINGT)
Wat doen we wel vandaag ?
Wat doen we wel ? Wat doen we
wel ? Wat doen we wel vandaag ?
(JUF SPREEKT)
Wat hebben wel al gedaan ?
Hebben we al in onze kring ? Ja.
(KIND) Gespeeld.
- (JUF) Hebben we al gespeeld ?
(KINDEREN) Ja.
- (JUF) Wat moeten we dan nu doen ?
(SIMON) Jas aan en speeltuin.
- (JUF) Jas aan. Wat doen we dan ?
(SIMON) Fruithap.
- (JUF) En dan ?
(SIMON)
Eerst drankje, dan jas aan,
fruithap en naar de speelplaats.
(JUF)
Ziezo.
(PETER ADRIAENSSENS)
Dit is iets dat de ouders
ook vaak kunnen nadoen.
Het helpt voor kinderen
om aan de muur in de keuken
leuke tekeningen te hangen
waardoor ze 'n beetje weten:
Als je thuiskomt, eerst die boeken
opzij, je jas weghangen.
Dan hebben we een vieruurtje.
Dat is niet zomaar een boeltje,
het is stap voor stap
en eerlijk gezegd
helpt het ook de volwassenen
om niet te vergeten dat jonge
kinderen structuur nodig hebben.
(VOICE-OVER)
Op de speelplaats kan een vierjarige
zich volledig uitleven.
Het is een ideaal laboratorium
binnen de veilige schoolmuren
om zelf spelletjes uit te vinden,
vriendjes te maken
en te leren omgaan
met sociale conflicten.
(PETER ADRIAENSSENS)
Iedereen zal nu zeggen:
'Dat hoort niet.'
Maar dit soort scène
is de standaardscène in vele films
waar wij als volwassenen naar kijken
en die wij maken.
Dat is poeder
die je met het leven meekrijgt.
Jongens meer dan meisjes.
Je ziet dus vaak ouders
die zeggen aan hun kind:
'Maar hoe is dat nu mogelijk
dat je dat nu terug doet ?
Ik heb het je gisteren gezegd.'
Wel, dat moet je leren onder controle
krijgen, maar dat duurt jaren.
(JUF)
Geen kindjes pijn doen. Jij kan dat.
Ik weet dat je het kan. Oké ?
Oké, Aldo ? Ik weet dat jij het kan.
(PETER ADRIAENSSENS)
Mooi hier, hè ? Er wordt positief
afgerond: Ik weet dat je het kan.
Belangrijk om ook thuis te doen.
We moeten het kort houden,
alleen over de situatie
die zich nu voordoet
en (KNIPT MET ZIJN VINGERS) klik,
vooruit, terug positief: Je kan het.
(JUF)
Voel maar met je vingers.
Wat is dat allemaal ?
(SIMON) Vierkantje.
- (JUF) O, luister eens.
Het is een vierkantje,
dat voel je al. Wat voel je nog ?
(SIMON) Draadjes.
- (JUF) Een draad. Wat voel je nog ?
(SIMON) Knopje.
- (JUF) Zeg het eens wat luider.
(SIMON) Een knopje die...
- (JUF) Er staan knopjes op.
(PETER ADRIAENSSENS)
Dit is een leuk,
maar ingewikkeld spel, hè.
Dat heeft opnieuw te maken met de
grote voorbereiding voor schrijven.
De handen gaan
hun fijne bewegingen
nog meer moeten specialiseren, hè.
Een baby of een kind van drie,
die kan een grote knuffel voelen,
maar hij gaat
kleine voorwerpjes nu krijgen
waar dat hij echt met de vingers zal
moeten voelen: Wat is dit ?
(JUF)
We gaan kijken. Eén, twee, drie.
Kijk eens, het is een wekker.
Met de knopjes om op te duwen.
Goed gedaan, Simon.
Met een lange draad en het is
ook wel een vierkant. Heel goed.
(PETER ADRIAENSSENS)
Dus dat is een hele sterke oefening
voor de intelligentie van het kind
en de handvaardigheid.
(DE HELE KLAS ZINGT EN KLAPT)
Hier leg ik mijn zakdoekje neer.
(JUF)
Ja, ja. Lopen, lopen, lopen...
(VOICE-OVER)
Kleuters spelen graag en veel. Zo
ontwikkelen ze zichzelf dag na dag.
Het is hun manier
van leren en ervaren.
Daarom staat spelen zo centraal
in het kleuteronderwijs.
Met een simpel spel als Zakdoek
leggen oefenen ze hun motoriek,
maar ook hun sociale vaardigheden
en hun taal- en denkvermogen.
(PETER ADRIAENSSENS)
Tussen 4 en 6, 7 jaar gaan kinderen
met dit soort spel moeten oefenen
voor ze uiteindelijk in staat gaan
zijn om een gezelschapsspel te doen,
want in een gezelschapsspel heb je
zes, zeven regels tegelijkertijd.
In het spel dat we hier zien,
is het nog eenvoudig.
Er zijn één of twee regels.
(JUF)
Als je neerzit
en ze leggen het achter jou.
En hij begint te lopen,
dan stel jij je recht,
neem je de tamboerijn.
Stel je maar recht.
En nu ga je achter hem lopen
om hem te tikken. Lopen, lopen...
(PETER ADRIAENSSENS)
Het mooie wat de juf hier doet, is:
Ze maakt er bijna een toneeltje van.
We hebben al
in dit programma gezien
dat kinderen leren door te kijken
naar volwassenen en na te doen.
Een andere manier
waarop dat kinderen leren, is:
maak er een toneeltje van.
Zeg tegen je kind:
'Stel: je bent helemaal alleen
in de supermarkt.
Je ziet mama niet staan.
Wat ga je doen ?'
Praat daar niet alleen over,
maar doe eens eventjes alsof.
Dat helpt hun om beter te begrijpen
wat je eigenlijk bedoelt.
(VOICE-OVER)
Zaterdagochtend.
Na het ochtendritueel maakt
't gezin van Simon zich klaar
om in 't park te gaan spelen.
Mama en papa volgen
de ontwikkeling van hun zoon
nauwgezet op.
(SOFIE)
Simon is wel een positief
ingesteld kind, een vrij open kind.
Hij was vrij snel
in stappen en praten...
Aan de andere kant merken we wel
dat hij tamelijk gevoelig is
voor kleine ongemakken,
voor pijntjes of wat dan ook.
(SOFIE)
Je handjes verzetten
en dan hierop stappen. Doe maar.
(SIMON)
Nee, anders
gaat mijn voet eraf vallen.
(SOFIE)
Nee, hij gaat er niet af vallen.
Ja...
- (SIMON) Dat wiebelt! 't Wiebelt!
(SOFIE)
Kijk, mama gaat het vasthouden.
Kom dichter met je voet.
Zo.
- (SIMON) Ik wil niet...
(SOFIE) Je kan dat wel. Je hebt al...
- (SIMON) Nee. Nee.
(SOFIE)
Maar je durft wel.
(PETER ADRIAENSSENS)
Dit is even toch 'n heel intens,
moeilijk moment.
Het is niet zo eenvoudig
om als ouder te weten:
Haal ik hem er nu beter af
of moedig ik hem aan ?
(SOFIE)
Ja, flink. Je bent er bijna.
Je staat heel stevig. Kijk eens
hoe stevig dat je staat. Dat is goed.
Voilà, je kan dat.
Hela. Bravo, Simon.
(PETER ADRIAENSSENS)
Het kind voelt hier:
Mijn ouder geloof in mij.
Het is de goeie band
tussen kind en ouder
die hier maakt
dat hij het toch zal halen.
We moeten ervoor zorgen
betrouwbare volwassenen te zijn
voor kinderen en dan leren zij
hele nieuwe dingen
ook op een moment
dat ze er heel bang voor zijn.
(SOFIE)
Nee, zoetje.
Ik heb gezegd: De glijbaan.
(SIMON) Dat.
- (SOFIE) Nee.
(SIMON) Eén...
- (SOFIE) De glijbaan...
Niet meer de schommel.
(VOICE-OVER)
Simon wil op de schommel
terwijl er afgesproken was
dat hij enkel op de glijbaan mocht.
Toch probeert Simon
zijn zin door te duwen.
(SIMON ROEPT)
- (SOFIE) Oké, dan...
Awel, ga dan snel op de glijbaan.
- (SIMON) Stom.
(PETER ADRIAENSSENS)
Hij maakt zich boos.
We zijn in 't publiek.
Iedereen kan zich voorstellen, als je
dit in de supermarkt meemaakt,
dat dat niet prettig is. Andere
mensen staan naar je te kijken,
terwijl dit eigenlijk
leeftijdsgepast gedrag is.
Het is een normale opvoedsituatie.
(SOFIE)
Mama telt tot drie. Eén...
Twee...
- (SIMON) Je moet tot twaalf tellen.
(SOFIE)
Nee. Twee...
Drie.
(PETER ADRIAENSSENS)
En mama telt tot drie,
wat een methode is
om aan een kind duidelijk te maken
dat je niet tot vier zal gaan.
Wat de mama doet, is kiezen
voor warme duidelijkheid. Hè ?
'Ik zie je graag. Ik ga je hier
niet vastpakken, meesleuren
naar huis,
maar ik ben wel duidelijk. Ja ?
Als je het toch doet,
dan heeft dat een gevolg.'
(PIETER)
We gaan naar de kleine ring.
Alle twee dribbelen.
Dribbelen, Simon. Dribbelen. Ja.
(VOICE-OVER)
Na 't bezoekje aan 't park
leeft Simon zich ten volle uit
tijdens het basketten. Thuis
helpt Simon zijn papa bij het koken.
Aan tafel wil hij
graag zelf zijn worst snijden,
maar daar moet papa even bij helpen.
(PIETER)
Je houdt het in je handje, je vork.
Je prikt met je vork
en dan met je mes
duw je een beetje... Voilà.
Dan is dat van een groot stuk
in twee kleine stukjes.
(PETER ADRIAENSSENS)
Zoals deze papa doet,
als 't nog niet zo goed gaat,
helpt het soms
om je eigen hand te gebruiken
als lerende hand voor het kind. Dus
eerder dan je eigen mes te gebruiken
en snel de worst te snijden,
leg je je hand op de hand van het
kind en je maakt mee de beweging
zodat die voelt:
Hoe kan ik dat leren ?
(PIETER)
Simon, dino is de afkorting
van welk woordje ? Van ?
(SIMON) Dinosaurus.
- (PIETER) Ja.
Weet je nog
wat dinosaurus betekent ?
Angstaanjagende...
- (SIMON) Hagedis.
(PIETER)
Angstaanjagende hagedis.
(VOICE-OVER)
Voor het slapengaan leest papa
'n verhaal voor
uit het grote dinoboek.
Vaak vinden ouders het moeilijk
om een goed boek te vinden
voor hun kinderen.
(PETER ADRIAENSSENS)
Ouders weten niet altijd: Wat is
een goed boek voor mijn kind ?
En dus, ik raad vaak ouders aan:
Ga naar de boekhandelaar, zeg:
'Mijn kind is altijd onmiddellijk
gevat als het over dieren gaat'
of wat ook,
dan krijg je ook de boeken mee
die echt ook je kind
weten te interesseren,
maar koop niet te snel hetgeen
wat je zelf 'n leuk kinderboek vindt.
(SIMON) Dada.
- (PIETER FLUISTERT) Dag, Simon.
Dada. (DOET HET LICHT UIT)