(JONGEN)
Om te beginnen, m'n familie is hier.
Ik wil graag mijn familie terugzien,
want ik zie ze alleen maar
één keer in een jaar.
(MEISJE)
Ik kom meestal naar Tanger,
want wij hebben hier een huis
en we gaan zo naar familie
in Nador en ???.
(JONGEN)
Als een man wil trouwen
met zijn vrouw,
die vrouw moet verplicht
moslima zijn.
(MEISJE)
Een man is van Europa wel,
maar niet van Marokko zelf.
(JONGEN)
Mijn ouders waren ver familie.
Die kenden eigenlijk elkaar al.
(YOUSSRA)
Het moet 'n Marokkaan zijn of...
Allee, iemand die moslim is, maar...
Ja, iemand, ja, westers...
(VOICE-OVER)
Tanger in het noorden van Marokko.
Tijdens de zomermaanden vind je er
veel Belgisch-Marokkaanse jongeren
op vakantie en familiebezoek.
Ondertussen wordt er heel wat
heen en weer gekeken en geflirt.
De favoriete ontmoetingsplaatsen
zijn de McDonald's,
de ijssalons, de esplanade
en overdag de talrijke stranden.
(YOUSSRA) Geflirt ?
- (ANISSA) Mannen doen niks anders.
(YOUSSRA)
Mannen...
Hier is echt de beste plaats om...
Als je mannelijke aandacht wilt,
ben je hier op de beste plek.
(YASSIN)
Ook al is dat een islamitisch land,
vakantieliefde bestaat overal.
Flirten, dat bestaat overal.
(VOICE-OVER)
Veel ongetrouwde koppeltjes
zal je hier nochtans niet betrappen.
Als je het als jongen meent
met een meisje,
vraag je haar hand en verloof je je
als de familie toestemt.
Zo hoort het volgens de traditie.
(TALIB)
Je leert iemand kennen via...
Je pakt je oudste broer meestal mee
en zo leer je die kennen, met
de oudste broer van het meisje erbij
zodat er zeker niks gaat gebeuren.
- (BADR) Altijd 'n derde persoon mee.
(TALIB) Altijd 'n derde mee.
- (BADR) Zodat er niks mis kan gaan.
(TALIB)
Je moet wel serieus zijn.
Je moet niet van even gaan flirten
en daarna...
(YASSIN)
Ik kan bijvoorbeeld nu...
Ik ga straks op straat gaan
en bijvoorbeeld, ik zeg maar,
vrouwen gaan beginnen versieren,
wat eigenlijk heel slecht is,
weet je ?
Dat is erg slecht, gewoon 'n persoon
verleiden en van daar beginnen
tot trouwen. Dat is zeer slecht,
vind ik persoonlijk.
(VOICE-OVER)
Klikt het tussen de twee jongeren
en de families stemmen toe,
stappen ze vaak snel
in de huwelijksboot.
Trouwen is eervol
en geeft jongeren een status.
Niet trouwen is een schande.
(TALIB)
Dat is voor ons heel belangrijk.
Dat is voor ons eigenlijk alles.
(BADR)
Voor jullie
is dat maar een document eigenlijk
tegenover bij ons is dat echt...
Dat is het begin van alles.
Stel... Wij bekijken dat niet echt
zo van: Het is maar 'n document of...
(TALIB)
Voor ons is dat document
het begin van een nieuw leven.
(VOICE-OVER)
Tijdens de vakantie wordt er hier
massaal verloofd en getrouwd.
Willen ook de Belgisch-Marokkaanse
jongeren trouwen
met iemand uit het thuisland ?
(ASMA)
Nee, nooit. (LACHT)
Nee, nooit. Echt niet. Nee.
Ik ken veel mensen die...
Allee, vriendinnen en zo
die zijn getrouwd met...
Ik heb ook een nicht.
Zij is getrouwd met iemand van hier.
Die wou gewoon papieren hebben,
snap je ? En nu, die zijn gescheiden.
Na zes maanden toen ze getrouwd
zijn, zijn ze direct gescheiden.
Ze hadden een kind en zo.
(YOUSSRA)
Marokkaanse man voor 't huwelijk ?
Ja.
(ANISSA) Maar het moet wel...
- (YOUSSRA) 1 van België zijn of zo,
maar niet van hier.
- (ANISSA) Nee.
(YOUSSRA)
Daar zou ik toch niet
mee kunnen leven.
(YASSIN)
Als die persoon in kwestie
een zorgzame vrouw is,
een vrouw
die een heel goed karakter heeft,
een vrouw met goede intenties, een
hele aardige vrouw, waarom niet ?
Als het klikt, dan klikt het.
(TALIB)
Ik ben bang dat mijn vrouw,
een vrouw van Marokko,
gewoon voor de papieren zal gaan
of voor het geld.
(YOUSSRA)
Ik ben echt heel westers
en die zo heel Marokkaans
en ik denk niet dat die combinatie
echt met elkaar klikt,
dus voor mij echt niet.
(YASSIN)
Maar voor mij is er geen kloof.
Voor mij is Chinees, Afghaan,
Pakistaan, Spanjaard...
Als dat klikt, dan klikt dat. Echt.
(VOICE-OVER)
Ook al beweert de meerderheid
dat ze nooit met een partner
uit het thuisland zullen trouwen,
één op twee doet het toch.
Vaak komen die huwelijken
tijdens de vakantie tot stand.
(SAÏDA EL FIKRI)
Komen jongens in Marokko, krijgen
ze veel aandacht van de meisjes.
Die meisjes bieden zich echt
wel aan. Men vecht zelfs om je,
want je komt van het rijke Westen en
veel van die mannen trappen daarin.
Ze hebben zoiets van: Waarom niet ?
Op dat moment, de zon schijnt,
je krijgt heel veel aanbod,
heel veel aandacht.
Wat houdt je tegen ?
Idem dito voor de meisjes.
Als ze er komen,
krijgen ze heel veel aandacht
en men mispakt zich. Dus men gaat
inderdaad een verloving aan
of een huwelijksakte
via de Marokkaanse wet dan
en je komt terug naar hier en
dan is het een heel ander verhaal.
(VOICE-OVER)
Deze jongeren komen vaak samen
in zogenaamde meeting points
in Antwerpen
waar ze met elkaar praten
over relaties en seksualiteit.
Ook voor hen is trouwen met een
partner uit 't buitenland geen optie.
Al begrijpen ze wel
waarom jongeren ervoor kiezen.
(MORAD)
Je moet ook rekening houden
in welke sfeer dat zich aandient.
Je wordt verheerlijkt...
- (MARYAM) Summer love.
(MORAD)
Inderdaad en je bent de man
en ja, je bent populair en...
Allee, uiteindelijk als man,
je voelt je op een bepaalde manier
ook een beetje verheven, hè.
Dus vaak wordt dan eigenlijk wat
die beslissing onbezonnen genomen.
(MARYAM)
Ja, dat is waar. En velen komen
daarop terug als ze hier zijn.
(MORAD)
Ja, ja. Ik denk dat erg veel jongeren
daar spijt van hebben.
(ZAKARIA)
Eens ze hier terug in België zijn
of terug leven...
(MARYAM) De realiteit.
- (ZAKARIA) Inderdaad.
Als de man gaat werken, wat gaat
de vrouw dan doen ondertussen ?
(ZAKARIA)
Ik kan dat niet uitdrukken in taal...
Allee ja, waar ze leeft.
(MARYAM)
Die willen vaak werken
en niet thuis blijven.
(ZAKARIA)
Die willen werken, maar dat is niet
evident als je de taal niet kunt.
(VOICE-OVER)
Ouders spelen in de keuze van
een partner een steeds kleinere rol.
Huwelijken worden gearrangeerd
met toestemming van beide partijen.
Of ouders laten hun kinderen vrij
in de keuze van de huwelijkspartner,
maar jongeren hechten wel veel
belang aan het oordeel van pa of ma.
(YASSIN)
Het is wel leuk om te weten wat
mijn ouders van die persoon vinden.
Vinden mijn ouders dat dat meisje
een zeer goed meisje is,
dat is dan een pluspunt.
(YOUSSRA)
Ik vind wel dat mijn ouders
hem wel moeten accepteren.
Weet je wel,
als je kennismaakt met hen
en als mijn ouders dan zeggen van:
Ja, je hebt mijn zegen niet,
dan is het niet.
(TALIB)
Je vader is eigenlijk
je rechterhand, die gaat wel zeggen:
Dat is wel de juiste vrouw
of dat is geen juiste vrouw, dus...
(ANISSA)
Ze mogen wel advies geven en zo,
dat kun je altijd gebruiken,
maar als ze zo gaan verbieden en zo,
dan zou ik dat niet graag hebben.
(YOUSSRA) Ik zou...
- (ANISSA) Maar...
Jij moet met die persoon leven. Als
jij vindt dat dat 'n goede is, ja...
(TALIB)
Als die zegt dat dat geen juiste
vrouw is, dan is 't meestal zo,
want wie kent er je beter ?
Je ouders.
(SAÏDA EL FIKRI)
De druk om te gaan trouwen is
nog even groot als vroeger,
maar alleen komt er geen dwang van
dat de ouders zelf op zoek gaan
naar een partner
voor hun dochter of zoon.
Men moedigt ze constant aan van:
Je bent op leeftijd,
je komt toch vaak op straat
en er zijn toch genoeg meisjes.
Spreek ze aan. Hoe komt 't
dat je nog geen partner hebt ?
Dus eigenlijk vooral een beetje
emotionele druk, noem ik dat.
Emotionele druk van de ouders uit,
weet je.
(VOICE-OVER)
Voor jongeren is het niet makkelijk
om zich aan deze druk te onttrekken.
Lerares Gerda hoort na de zomer
altijd verhalen van leerlingen
die huwelijksaanzoeken kregen
in Marokko.
(GERDA)
Er komen een aantal jongens
hun hand vragen
en ze kunnen dat
een aantal keer weigeren,
maar als zij dat
tien keer geweigerd hebben,
dan worden zij heel wat minder
interessant op de huwelijksmarkt
en dan wordt de druk van de ouders
toch wel erg groot om ja te zeggen.
(LIEVE RAMPELBERGH)
En voor hen,
als zij een partnerkeuze maken
die ingaat tegen de ideeën van hun
ouders, wordt het wel heel moeilijk,
want dan breken ze niet alleen
met hun ouders of familie,
maar eigenlijk
met de hele gemeenschap waar ze...
in groot werden en dan moeten ze
volledig een andere weg zoeken
en dat is toch helemaal niet evident
en het zijn enkel sterke individuen
die daarin slagen.
(VOICE-OVER)
De effecten van deze huwelijksdruk
zijn voelbaar tot in Tanger.
De stad bulkt van de beauty centra
en bruidswinkels
die buitenlandse bruiden opmaken
voor hun mooiste dag.
Maar die vakantiehuwelijken lopen
niet allemaal even goed af.
Cynthia Plette ziet op de stichting
Steunpunt Remigranten in Marokko
vaak jongeren die in de roes van
de vakantie trouwen of zich verloven,
maar achteraf spijt hebben.
(CYNTHIA PLETTE)
In de zomer leek het mooi,
de bruiloft was geweldig
en er is een mooie film van gemaakt
en iedereen is heel blij,
maar als dan blijkt dat het leven
in Europa helemaal niet zo mooi is
of dat die partner toch helemaal niet
zo geweldig was dan hij eerst leek...
Of misschien zelfs wel...
geweld gebruikt of agressief is of
je verbiedt om het huis uit te gaan
of je niet een Nederlandse les
laten volgen bijvoorbeeld.
Dat gebeurt ook heel vaak.
(NADENKEND)
Ja, dan is dat
zo'n enorme teleurstelling,
want ze hadden er
zo veel van verwacht
en om dan met hangende pootjes
thuis te komen, dat is erg moeilijk.
(VOICE-OVER)
De vrouwenrechten zijn
sinds de herziening
van de Marokkaanse familiewet
in 2004 sterk verbeterd.
Toch zijn Marokkaanse jongeren zelf
daar niet altijd van op de hoogte.
(NADIA BABAZIA)
De belangrijkste veranderingen zijn
vooral de huwelijksleeftijd
voor meisjes is opgetrokken
van vijftien naar achttien jaar.
Een tweede belangrijke verandering
is de huwelijksvoogd.
Het meisje moet zelf toestemming
tot huwelijk geven en moet zich
niet meer laten vertegenwoordigen
door haar broer, oom of vader.
Een derde verandering is dat zowel
man als vrouw verantwoordelijk zijn
voor 't huwelijk en niet dat de vrouw
de man gehoorzaam moet zijn.
(GREET KIKKERT)
Als jullie gaan trouwen,
is dat dan onder druk van de ouders
of kies je daar zelf voor
of gaat dat via vrienden
of is dat de familie ?
(MEISJE)
Voor mij zelf... Ik mag zelf kiezen.
Maar er zijn mensen
die niet zelf mogen kiezen.
Normaal mag je kiezen, maar er zijn
mensen die heel hard zijn
en die zeggen: Ja, je moet
gaan trouwen. Er zijn zulke ouders.
(VOICE-OVER)
In het Stella Marisinstituut in
de Marco Poloschool in Borgerhout
leven vele nationaliteiten
naast elkaar.
In de lessen praten de leerlingen
vaak over huwelijken en relaties.
Verhalen over gedwongen huwelijken
horen ze gelukkig niet meer zo vaak,
maar uitgeroeid zijn ze niet.
(GREET KIKKERT)
Jullie hebben daarjuist
al gezegd van: Wij mogen kiezen,
maar heb je al gehoord dat er meiden
zijn gedwongen om te trouwen ?
(MEISJE)
Een nicht van mij uit Duitsland moest
eigenlijk trouwen
en eigenlijk wou ze dat niet, maar
ja... Ze was gewoon verplicht, dus...
Nu zijn zij getrouwd.
(DIRECTRICE)
We hebben op school nu een meisje
dat effectief een gedwongen huwelijk
met iemand vanuit het thuisland,
vanuit het Rifgebergte,
en uiteindelijk heeft ze gezegd:
Ik moet ermee stoppen
en is zij naar de nodige instanties
gegaan om het huwelijk...
ongeldig te verklaren.
Met het gevolg dat zij zich nu
volledig
buiten de familie heeft gezet.
(VOICE-OVER)
Duidelijke informatie geven
over relaties en seksualiteit
kan leerlingen weerbaarder maken
om hun partnerkeuze thuis
met hun ouders te bespreken.
Vaak is de school de enige plek
waar leerlingen
met hun vragen terecht kunnen.
(DIRECTRICE)
We gaan ze proberen
van weerbaarder te maken
in hun taal, in hun houding,
in hun keuzes, in hun opleiding...
(LIEVE RAMPELBERGH)
Het is belangrijk als school
dat we ze in contact brengen
met een ander systeem
van waarden en normen,
met hoe het er hier toegaat,
maar de keuze maken ze zelf.
Als ze weten wat er op de markt is
en ze maken 'n weloverwogen keuze,
dan ben ik als leerkracht eigenlijk
al wel voor een stuk tevreden.
(VOICE-OVER)
Migratiehuwelijken hebben soms
tot gevolg
dat leerlingen
vroegtijdig stoppen met school.
Onder druk van de relatie
of omdat het huwelijk primeert.
Door te werken aan
relatievaardigheid en weerbaarheid
leren leerlingen
eigen weloverwogen keuzes maken.
(NADIA BABAZIA)
Allochtone jongeren zijn
ook jongeren, worden ook verliefd,
zijn op zoek naar een lief,
zijn daarmee bezig,
praten er met vriendinnen over,
sommigen wel met hun ouders,
anderen niet met hun ouders
en ik denk dat je...
altijd naar de context moet kijken,
maar ook naar het individu
en er is geen kant-en-klare oplossing
van: Hoe moet je daar
met Marokkaanse of Turkse jongeren
rond werken ?
Maar dat je als leerkracht
altijd zelf nog moet inschatten van:
Hoe specifiek is het
of kan ik het hier algemeen houden ?