| 11 | Asielzoekers in de klas00:14:05 |
|
| 10 | Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag00:10:11 |
|
| 9 | Faalangst00:11:10 |
|
| 8 | Partnergeweld00:09:09 |
|
| 7 | Meisjes / Jongens00:11:40 |
|
| 6 | Nieuwe Gezinsvormen00:10:07 |
|
| 5 | Kansarmoede00:10:35 |
|
| 4 | Medicijnen00:11:26 |
|
| 3 | Crisiscommunicatie00:10:16 |
|
| 2 | Pesten00:10:55 |
|
| 1 | Ik ben niet gek00:12:46 |
onderwerpen: pesten, opvoedingsondersteuning, agressie, conflictbeheersing, kinderrechten, jongeren, leerlingbegeleiding, sociale vaardigheden, welbevinden
3 tot 8% van de kinderen in Vlaanderen wordt ernstig gepest. Dat is ongeveer 1 kind in elke klas. De littekens van pesten blijven levenslang. TV.Klasse spreekt met Kobe die slachtoffer is van pesten, en met Lena die 2 jaar geleden steeds alleen op de speelplaats stond. Gie Deboutte is pestdeskundige en geeft duiding en tips in de reportage: "Hij blijft maar boksen".
Je kan hier doorklikken naar het volledige eerstelijnsdossier over 'Pesten'.
Hieronder vind je de weergave van de gesproken tekst in het filmpje. Je kan deze tekst ook als ondertitelingsbestand (TimedText) downloaden
(VOICE-OVER) Drie tot acht procent van de kinderen in Vlaanderen wordt ernstig gepest.
Dat is ongeveer één kind in elke klas.
De littekens van pesten blijven levenslang.
TV.Klasse spreekt met Kobe die nu slachtoffer is van pesten.
En met Lena die 2 jaar terug altijd alleen op de speelplaats stond.
Gie Deboutte is pestdeskundige en geeft duiding en tips.
(KOBE) Ik vraag me af van: Wat doe ik eigenlijk verkeerd ? Waarom ik ?
Er zijn zo veel mensen op de planeet en dan ik. Dat snap ik niet goed.
(VOICE-OVER) Kobe is 14 jaar en al sinds 't vierde leerjaar slachtoffer van pesten.
Hij getuigt anoniem omdat hij vreest nog harder gepest te worden.
Op de speelplaats van de lagere school is het pesten begonnen.
(KOBE) Zo voor iedereen... Allee, ja.
Als we dan in een groep stonden met tien man of zo,
dan maakten ze me echt tot op de grond belachelijk en, ja...
Dat deden ze wel vaak.
(VOICE-OVER) Het pesten gebeurt stiekem, zowel op school als in een jeugdbeweging.
Vaak spannen de pesters ook anderen voor hun kar.
(KOBE) Er was één van de klasen die was nogal...
Allee ja, die had zo een vorm van ADHD en altijd...
Ze maakten die kwaad en dan kwam die op mij af
en reageerde die zich af op mij. Dan ging die terug en was die normaal
en dan maakten ze die terug kwaad en dan kwam die weer op mij af
en dan begon hij me te slaan.
(VOICE-OVER) In het secundair komt Kobe in een nieuwe groep
en het pesten stopt, tot hij dit jaar van richting verandert
en in een nieuwe klas terechtkomt. Het pesten wordt nog agressiever.
(KOBE) En dan springt die op mij, maar dat is zo een hele struise,
dus, en die is heel zwaar, en die springt dan op mij,
dus ik had echt heel veel zeer
en dan legt hij mij nog eens plat en dan begint hij me zo te boksen
en die blijft mij boksen.
En iedereen lacht en lacht en die blijft mij boksen
en ik had dan natuurlijk veel zeer en dan gaan ze allemaal rond mij staan:
Wenen, wenen...
(VOICE-OVER) Gie Deboutte doet onderzoek naar pesten.
Kenmerkend voor pesten is dat het systematisch gebeurt
en zich steeds richt op dezelfde persoon.
Het slachtoffer ziet geen uitweg meer, de pester domineert.
(GIE DEBOUTTE) Pesters gaan in de meeste gevallen blijkbaar uit van een machtsspel.
'Wij willen invloed uitoefenen, wij gaan hier laten zien
dat wij de zaak naar onze hand kunnen zetten en jullie gaan volgen.'
En het opzoeken van de macht als middel om in de groep
iets te betekenen,
dat is wat de meeste pesters eigenlijk nodig hebben.
(KOBE) Het is zo per twee. Je hebt zo een coole en het knechtje, zo.
En dan is er één, bijvoorbeeld in Frans, dan is dat zo:
Hé, kijk naar mij. En dan geven ze mij een boks
en dan is de andere... Dan lacht die niet
en dan zegt hij nog eens van: Kijk, kijk en dan bokst hij mij
en dan heb ik echt zeer en dan lacht hij wel, dus...
Het is echt als ik zeer heb, dan zijn ze geslaagd.
Dus als hun leider lacht, dan zijn ze blij.
(VOICE-OVER) Kobe heeft wel vrienden op school, maar zij durven niet ingrijpen
uit schrik zelf slachtoffer te worden.
De minste hulp betekent voor het slachtoffer een grote steun.
(KOBE) Nu is er één met zo een grote mond
die zo... Allee ja, mij zo een beetje probeert te verdedigen,
maar dat is zo een hele stoere en die wil z'n reputatie niet kwijt.
Als er mij dan iemand terug wilt zeer doen of zo, dan zegt hij zo van:
Pas op, er is een leerkracht of zo, terwijl dat dat helemaal niet is.
Echt proberen met details dat ze mij zo min mogelijk slaan.
Anders was ik nu al helemaal blauw geweest.
(VOICE-OVER) De gevolgen van pesten zijn zwaar en belastend voor het hele gezin.
Kobe kan zeer uitgelaten en vrolijk zijn als hij het pesten even vergeet,
maar het blijft een open wonde die vaak pijn doet.
(MAMA VAN KOBE) Vooral slechtgezind, kortaf, hoofdpijn,
wenen in zijn bed
en vooral zichzelf, ja, de dieperik in duwen.
'En ik ben niks en ik kan niks en ik ben lelijk en ik ben een monster
en ik heb geen vrienden en niemand moet iets van mij hebben.'
(GIE DEBOUTTE) Men merkt dat bij kinderen bij wie de stress zeer hoog is opgelopen,
dat je een analoog fenomeen ziet
als bij het posttraumatisch stresssyndroom.
Dat is een groot woord, maar dat betekent eigenlijk
dat je diezelfde impact hebt. Dat wilt zeggen:
In je manier van zijn, denken, doen,
blijf je eigenlijk getekend door dat litteken van het pesten
en bij alle kinderen zien we
dat die volgehouden stress die ze meemaken hen aanvreet.
Ze worden onzeker, ze twijfelen aan zichzelf,
ze krijgen angst voor hun omgeving, ze durven niemand meer vertrouwen
en dan is dat echt 'n schaduw die op de toekomst van die kinderen weegt.
(VOICE-OVER) Leerkrachten en directie moeten op school zo snel mogelijk ingrijpen
en reageren op signalen.
Soms is het heel duidelijk dat er gepest wordt.
(GIE DEBOUTTE) Bijvoorbeeld 'n vechtpartij, een kind dat constant alleen gezet wordt
of alleen gelaten wordt. Iemand die telkens opnieuw het mikpunt is
van agressie of spotternij, maar er zijn ook indirect signalen.
Een kind is veel minder oplettend,
laat veel meer onzekerheid en angst zien.
Kijkt veel meer naar zijn tenen dan naar het bord.
Durft eigenlijk niet meer voor de groep komen.
Is zo faalangstig en was het voordien niet echt, maar nu wel.
Dat zijn allemaal indicaties die erop wijzen, binnen de schoolcontext,
het zit niet goed met mij.
(VOICE-OVER) Ook Lena heeft vaak alleen op de speelplaats gezeten.
De pesterijen begonnen in het tweede leerjaar.
Ze mocht vaak niet meespelen en werd uitgescholden.
(LENA) Dat was soms stiekem en dat was soms niet stiekem, dat gebeurde...
Dat gepest gebeurde soms in de kleedkamer of zo van turnen
en soms was dat ook in het grote openbaar als iedereen erbij stond.
Door soms op mij af te komen en te zeggen van: Je bent 'n dikke trut.
Of: Je bent een stom kind.
(PAPA VAN LENA) Ofwel zette Sylvie ofwel ik Lena en Tina aan school af.
Er was niemand die enthousiast reageerde
en dat was niet één keer, dat was bijna dagdagelijks
en dat merk je. Lena die alleen stond.
Ja, Lena die niet in dat groepje werd opgenomen.
(VOICE-OVER) Lena werd steeds meer buitengesloten
en raakte in het vierde leerjaar helemaal geïsoleerd.
(LENA) Ik werd op heel veel feestjes ook niet uitgenodigd.
Dan was dat zo stiekem en werd er niks over gezegd tegen mij
en dan was dat zo een feestje dat Lena er niet bij was.
'Stil, niks zeggen tegen Lena, hè. Die mag dat niet te weten komen.'
Op het einde was het dan: Wie staat er nu nog achter mij ?
Wie heb ik nu nog ?
En dan dacht ik van: Ik ben alleen. Ik ben alleen.
(VOICE-OVER) Vaak weten kinderen niet direct waar en bij wie ze terecht kunnen.
Ze zien geen uitweg omdat ze bang zijn om het pesten te verergeren
door erover te praten.
(KOBE) Ik zeg het niet tegen de leerkrachten omdat ik dan denk
dat het erger gaat worden in de klas.
Omdat ze dan gaan denken dat ik weer bij de leerkracht
ben gaan klikken of zo. Allee ja, iets zeggen of een straf geven,
dat houdt hun niet tegen. Het is niet dat zij dan gaan denken van:
Oei, nee, nu moet ik stoppen.
(GIE DEBOUTTE) Stel dat je met een bestraffende maatregel van de pesters,
dat je daarmee uitpakt, dan heb je het doel van de school gediend van:
Hier trekken we een lijn en dit kan echt niet,
maar het slachtoffer moet wel naar huis,
komt die daders terug tegen in het bushokje of fietst ernaast
en riskeert natuurlijk ook represailles.
Een aanpak gericht op communicatie heeft veel meer kans op slagen
dan een straffende aanpak.
Zowel slachtoffers als daders moeten zich er veilig bij voelen.
(GIE DEBOUTTE) Niet alleen communicatie is belangrijk,
maar die moet gericht zijn op herstel.
Op het herstellen van de schade. Wat heeft het slachtoffer meegemaakt ?
Welke angst heeft hij ? Welke onzekerheden heeft hij ?
Hoe kan hij terug veilig op de speelplaats komen ?
Een tweede zaak is: De school heeft ook regels
en die zijn met de voeten getreden.
Hoe kan de regelovertreding worden hersteld door diegenen
die het pesten hebben volgehouden tenminste ?
Voor de pesters is 't van belang:
Zijn zij degenen naar wie de pijlen nu worden gericht
of zoeken we een manier
dat ze terug constructief bij de groep kunnen gaan horen ?
(VOICE-OVER) In basisschool De Spiegel in Leest pakken ze 't pesten
systematisch en preventief aan.
Deze sterrenkinderen van het zesde leerjaar kijken op de speelplaats toe
of de regels worden nageleefd,
helpen uitgesloten kinderen weer bij de groep
en melden grote problemen bij de leerkrachten.
(DIRECTIE DE SPIEGEL) Het werkt niet vanzelf. Je moet er eerst als leerkrachtenteam
allemaal achter staan. Samen mee regels bepalen
en dan de kinderen ook die vaardigheden aanleren.
(VOICE-OVER) In deze school reageren alle leraren onmiddellijk en consequent
op signalen die op pesten kunnen wijzen.
Ze proberen ook een warm klimaat te creëren
waar leerlingen en ouders terecht kunnen.
(DIRECTIE DE SPIEGEL) Maak alle pestgevalletjes of moeilijke kinderen...
Spreek daarover, vergelijk mekaars aanpak.
Kinderen zeggen het ons en dan is het een kwestie van te reageren
en als het toch niet zo lukt of het kind is niet zo mondig,
dan hoor je het ook wel via ouders.
Mensen weten dat we willen luisteren.
(GIE DEBOUTTE) Het is belangrijk om met zo'n kind de opening te doen naar een gesprek,
echt interesse te tonen in hun verhaal,
de garantie te geven dat ze veilig op verhaal kunnen komen
en dan te luisteren en terug te geven van:
Dit is schrijnend, dit moet je heel veel pijn doen,
maar het is jouw verantwoordelijkheid niet.
Het ligt niet aan jou. Dit verdien jij niet en dit verdient niemand.
Er zijn anderen die de keuze maken om te gaan pesten,
in een andere groep was dit niet gebeurd.
(VOICE-OVER) Lena is ondertussen van school veranderd.
Gelukkig kwam ze in een klasgroep terecht waar ze wel aanvaard werd.
(LENA) Ik heb mij dat jaar dan wel goed gevoeld
en ik wou wel vertellen aan mijn vorige klas van wat ik...
Waarom ik ben veranderd. En toen heb ik een brief opgeschreven van:
Ja, ik ben veranderd omdat ik gepest werd
en ik zou eigenlijk in het groot willen vragen van:
Waarom werd ik gepest en wat was eigenlijk jullie reden ?
Wat deed ik fout ?
En daar heb ik nog nooit een antwoord op gekregen
en ik weet ook niet of ik dat nog ga krijgen.