(JONGEN) Om te beginnen, m'n familie is hier. Ik wil graag mijn familie terugzien,

want ik zie ze alleen maar één keer in een jaar.

(MEISJE) Ik kom meestal naar Tanger, want wij hebben hier een huis

en we gaan zo naar familie in Nador en ???.

(JONGEN) Als een man wil trouwen met zijn vrouw,

die vrouw moet verplicht moslima zijn.

(MEISJE) Een man is van Europa wel, maar niet van Marokko zelf.

(JONGEN) Mijn ouders waren ver familie. Die kenden eigenlijk elkaar al.

(YOUSSRA) Het moet 'n Marokkaan zijn of...

Allee, iemand die moslim is, maar... Ja, iemand, ja, westers...

(VOICE-OVER) Tanger in het noorden van Marokko.

Tijdens de zomermaanden vind je er veel Belgisch-Marokkaanse jongeren

op vakantie en familiebezoek.

Ondertussen wordt er heel wat heen en weer gekeken en geflirt.

De favoriete ontmoetingsplaatsen zijn de McDonald's,

de ijssalons, de esplanade en overdag de talrijke stranden.

(YOUSSRA) Geflirt ? - (ANISSA) Mannen doen niks anders.

(YOUSSRA) Mannen... Hier is echt de beste plaats om...

Als je mannelijke aandacht wilt, ben je hier op de beste plek.

(YASSIN) Ook al is dat een islamitisch land, vakantieliefde bestaat overal.

Flirten, dat bestaat overal.

(VOICE-OVER) Veel ongetrouwde koppeltjes zal je hier nochtans niet betrappen.

Als je het als jongen meent met een meisje,

vraag je haar hand en verloof je je als de familie toestemt.

Zo hoort het volgens de traditie.

(TALIB) Je leert iemand kennen via... Je pakt je oudste broer meestal mee

en zo leer je die kennen, met de oudste broer van het meisje erbij

zodat er zeker niks gaat gebeuren. - (BADR) Altijd 'n derde persoon mee.

(TALIB) Altijd 'n derde mee. - (BADR) Zodat er niks mis kan gaan.

(TALIB) Je moet wel serieus zijn. Je moet niet van even gaan flirten

en daarna...

(YASSIN) Ik kan bijvoorbeeld nu... Ik ga straks op straat gaan

en bijvoorbeeld, ik zeg maar, vrouwen gaan beginnen versieren,

wat eigenlijk heel slecht is, weet je ?

Dat is erg slecht, gewoon 'n persoon verleiden en van daar beginnen

tot trouwen. Dat is zeer slecht, vind ik persoonlijk.

(VOICE-OVER) Klikt het tussen de twee jongeren en de families stemmen toe,

stappen ze vaak snel in de huwelijksboot.

Trouwen is eervol en geeft jongeren een status.

Niet trouwen is een schande.

(TALIB) Dat is voor ons heel belangrijk. Dat is voor ons eigenlijk alles.

(BADR) Voor jullie is dat maar een document eigenlijk

tegenover bij ons is dat echt... Dat is het begin van alles.

Stel... Wij bekijken dat niet echt zo van: Het is maar 'n document of...

(TALIB) Voor ons is dat document het begin van een nieuw leven.

(VOICE-OVER) Tijdens de vakantie wordt er hier massaal verloofd en getrouwd.

Willen ook de Belgisch-Marokkaanse jongeren trouwen

met iemand uit het thuisland ?

(ASMA) Nee, nooit. (LACHT)

Nee, nooit. Echt niet. Nee.

Ik ken veel mensen die... Allee, vriendinnen en zo

die zijn getrouwd met... Ik heb ook een nicht.

Zij is getrouwd met iemand van hier.

Die wou gewoon papieren hebben, snap je ? En nu, die zijn gescheiden.

Na zes maanden toen ze getrouwd zijn, zijn ze direct gescheiden.

Ze hadden een kind en zo.

(YOUSSRA) Marokkaanse man voor 't huwelijk ? Ja.

(ANISSA) Maar het moet wel... - (YOUSSRA) 1 van België zijn of zo,

maar niet van hier. - (ANISSA) Nee.

(YOUSSRA) Daar zou ik toch niet mee kunnen leven.

(YASSIN) Als die persoon in kwestie een zorgzame vrouw is,

een vrouw die een heel goed karakter heeft,

een vrouw met goede intenties, een hele aardige vrouw, waarom niet ?

Als het klikt, dan klikt het.

(TALIB) Ik ben bang dat mijn vrouw, een vrouw van Marokko,

gewoon voor de papieren zal gaan of voor het geld.

(YOUSSRA) Ik ben echt heel westers en die zo heel Marokkaans

en ik denk niet dat die combinatie echt met elkaar klikt,

dus voor mij echt niet.

(YASSIN) Maar voor mij is er geen kloof. Voor mij is Chinees, Afgaan,

Pakistaan, Spanjaard... Als dat klikt, dan klikt dat. Echt.

(VOICE-OVER) Ook al beweert de meerderheid dat ze nooit met een partner

uit het thuisland zullen trouwen, één op twee doet het toch.

Vaak komen die huwelijken tijdens de vakantie tot stand.

(SA�DA EL FIKRI) Komen jongens in Marokko, krijgen ze veel aandacht van de meisjes.

Die meisjes bieden zich echt wel aan. Men vecht zelfs om je,

want je komt van het rijke Westen en veel van die mannen trappen daarin.

Ze hebben zoiets van: Waarom niet ? Op dat moment, de zon schijnt,

je krijgt heel veel aanbod, heel veel aandacht.

Wat houd je tegen ? Idem dito voor de meisjes.

Als ze er komen, krijgen ze heel veel aandacht

en men mispakt zich. Dus men gaat inderdaad een verloving aan

of een huwelijksakte via de Marokkaanse wet dan

en je komt terug naar hier en dan is het een heel ander verhaal.

(VOICE-OVER) Deze jongeren komen vaak samen in zogenaamde meeting points

in Antwerpen waar ze met elkaar praten

over relaties en seksualiteit.

Ook voor hen is trouwen met een partner uit 't buitenland geen optie.

Al begrijpen ze wel waarom jongeren ervoor kiezen.

(MORAD) Je moet ook rekening houden in welke sfeer dat zich aandient.

Je wordt verheerlijkt... - (MARYAM) Summer love.

(MORAD) Inderdaad en je bent de man en ja, je bent populair en...

Allee, uiteindelijk als man, je voelt je op een bepaalde manier

ook een beetje verheven, hè.

Dus vaak wordt dan eigenlijk wat die beslissing onbezonnen genomen.

(MARYAM) Ja, dat is waar. En velen komen daarop terug als ze hier zijn.

(MORAD) Ja, ja. Ik denk dat erg veel jongeren daar spijt van hebben.

(ZAKARIA) Eens ze hier terug in België zijn of terug leven...

(MARYAM) De realiteit. - (ZAKARIA) Inderdaad.

Als de man gaat werken, wat gaat de vrouw dan doen ondertussen ?

(ZAKARIA) Ik kan dat niet uitdrukken in taal... Allee ja, waar ze leeft.

(MARYAM) Die willen vaak werken en niet thuis blijven.

(ZAKARIA) Die willen werken, maar dat is niet evident als je de taal niet kunt.

(VOICE-OVER) Ouders spelen in de keuze van een partner een steeds kleinere rol.

Huwelijken worden gearrangeerd met toestemming van beide partijen.

Of ouders laten hun kinderen vrij in de keuze van de huwelijkspartner,

maar jongeren hechten wel veel belang aan het oordeel van pa of ma.

(YASSIN) Het is wel leuk om te weten wat mijn ouders van die persoon vinden.

Vinden mijn ouders dat dat meisje een zeer goed meisje is,

dat is dan een pluspunt.

(YOUSSRA) Ik vind wel dat mijn ouders hem wel moeten accepteren.

Weet je wel, als je kennismaakt met hen

en als mijn ouders dan zeggen van: Ja, je hebt mijn zegen niet,

dan is het niet.

(TALIB) Je vader is eigenlijk je rechterhand, die gaat wel zeggen:

Dat is wel de juiste vrouw of dat is geen juiste vrouw, dus...

(ANISSA) Ze mogen wel advies geven en zo, dat kun je altijd gebruiken,

maar als ze zo gaan verbieden en zo, dan zou ik dat niet graag hebben.

(YOUSSRA) Ik zou... - (ANISSA) Maar...

Jij moet met die persoon leven. Als jij vindt dat dat 'n goede is, ja...

(TALIB) Als die zegt dat dat geen juiste vrouw is, dan is 't meestal zo,

want wie kent er je beter ? Je ouders.

(SA�DA EL FIKRI) De truc om te gaan trouwen is nog even groot als vroeger,

maar alleen komt er geen dwang van dat de ouders zelf op zoek gaan

naar een partner voor hun dochter of zoon.

Men moedigt ze constant aan van: Je bent op leeftijd,

je komt toch vaak op straat en er zijn toch genoeg meisjes.

Spreek ze aan. Hoe komt 't dat je nog geen partner hebt ?

Dus eigenlijk vooral een beetje emotionele druk, noem ik dat.

Emotionele druk van de ouders uit, weet je.

(VOICE-OVER) Voor jongeren is het niet makkelijk om zich aan deze druk te onttrekken.

Lerares Gerda hoort na de zomer altijd verhalen van leerlingen

die huwelijksaanzoeken kregen in Marokko.

(GERDA) Er komen een aantal jongens hun hand vragen

en ze kunnen dat een aantal keer weigeren,

maar als zij dat tien keer geweigerd hebben,

dan worden zij heel wat minder interessant op de huwelijksmarkt

en dan wordt de druk van de ouders toch wel erg groot om ja te zeggen.

(LIEVE RAMPELBERGH) En voor hen, als zij een partnerkeuze maken

die ingaat tegen de ideeën van hun ouders, wordt het wel heel moeilijk,

want dan breken ze niet alleen met hun ouders of familie,

maar eigenlijk met de hele gemeenschap waar ze...

in groot werden en dan moeten ze volledig een andere weg zoeken

en dat is toch helemaal niet evident en het zijn enkel sterke individuen

die daarin slagen.

(VOICE-OVER) De effecten van deze huwelijksdruk zijn voelbaar tot in Tanger.

De stad bulkt van de beauty centra en bruidswinkels

die buitenlandse bruiden opmaken voor hun mooiste dag.

Maar die vakantiehuwelijken lopen niet allemaal even goed af.

Cynthia Plette ziet op de stichting Steunpunt Remigranten in Marokko

vaak jongeren die in de roes van de vakantie trouwen of zich verloven,

maar achteraf spijt hebben.

(CYNTHIA PLETTE) In de zomer leek het mooi, de bruiloft was geweldig

en er is een mooie film van gemaakt en iedereen is heel blij,

maar als dan blijkt dat het leven in Europa helemaal niet zo mooi is

of dat die partner toch helemaal niet zo geweldig was dan hij eerst leek...

Of misschien zelfs wel...

geweld gebruikt of agressief is of je verbiedt om het huis uit te gaan

of je niet een Nederlandse les laten volgen bijvoorbeeld.

Dat gebeurt ook heel vaak. (NADENKEND)

Ja, dan is dat zo'n enorme teleurstelling,

want ze hadden er zo veel van verwacht

en om dan met hangende pootjes thuis te komen, dat is erg moeilijk.

(VOICE-OVER) De vrouwenrechten zijn sinds de herziening

van de Marokkaanse familiewet in 2004 sterk verbeterd.

Toch zijn Marokkaanse jongeren zelf daar niet altijd van op de hoogte.

(NADIA BABAZIA) De belangrijkste veranderingen zijn vooral de huwelijksleeftijd

voor meisjes is opgetrokken van vijftien naar achttien jaar.

Een tweede belangrijke verandering is de huwelijksvoogd.

Het meisje moet zelf toestemming tot huwelijk geven en moet zich

niet meer laten vertegenwoordigen door haar broer, oma of vader.

Een derde verandering is dat zowel man als vrouw verantwoordelijk zijn

voor 't huwelijk en niet dat de vrouw de man gehoorzaam moet zijn.

(GREET KIKKERT) Als jullie gaan trouwen, is dat dan onder druk van de ouders

of kies je daar zelf voor of gaat dat via vrienden

of is dat de familie ?

(MEISJE) Voor mij zelf... Ik mag zelf kiezen.

Maar er zijn mensen die niet zelf mogen kiezen.

Normaal mag je kiezen, maar er zijn mensen die heel hard zijn

en die zeggen: Ja, je moet gaan trouwen. Er zijn zulke ouders.

(VOICE-OVER) In het Stella Marisinstituut in de Marco Poloschool in Borgerhout

leven vele nationaliteiten naast elkaar.

In de lessen praten de leerlingen vaak over huwelijken en relaties.

Verhalen over gedwongen huwelijken horen ze gelukkig niet meer zo vaak,

maar uitgeroeid zijn ze niet.

(GREET KIKKERT) Jullie hebben daarjuist al gezegd van: Wij mogen kiezen,

maar heb je al gehoord dat er meiden zijn gedwongen om te trouwen ?

(MEISJE) Een nicht van mij uit Duitsland moest eigenlijk trouwen

en eigenlijk wou ze dat niet, maar ja... Ze was gewoon verplicht, dus...

Nu zijn zij getrouwd.

(DIRECTRICE) We hebben op school nu een meisje dat effectief een gedwongen huwelijk

met iemand vanuit het thuisland, vanuit het Rifgebergte,

en uiteindelijk heeft ze gezegd: Ik moet ermee stoppen

en is zij naar de nodige instanties gegaan om het huwelijk...

ongeldig te verklaren. Met het gevolg dat zij zich nu

volledig buiten de familie heeft gezet.

(VOICE-OVER) Duidelijke informatie geven over relaties en seksualiteit

kan leerlingen weerbaarder maken om hun partnerkeuze thuis

met hun ouders te bespreken. Vaak is de school de enige plek

waar leerlingen met hun vragen terecht kunnen.

(DIRECTRICE) We gaan ze proberen van weerbaarder te maken

in hun taal, in hun houding, in hun keuzes, in hun opleiding...

(LIEVE RAMPELBERGH) Het is belangrijk als school dat we ze in contact brengen

met een ander systeem van waarden en normen,

met hoe het er hier toegaat, maar de keuze maken ze zelf.

Als ze weten wat er op de markt is en ze maken 'n weloverwogen keuze,

dan ben ik als leerkracht eigenlijk al wel voor een stuk tevreden.

(VOICE-OVER) Migratiehuwelijken hebben soms tot gevolg

dat leerlingen vroegtijdig stoppen met school.

Onder druk van de relatie of omdat het huwelijk primeert.

Door te werken aan relatievaardigheid en weerbaarheid

leren leerlingen eigen weloverwogen keuzes maken.

(NADIA BABAZIA) Allochtone jongeren zijn ook jongeren, worden ook verliefd,

zijn op zoek naar een lief, zijn daarmee bezig,

praten er met vriendinnen over, sommigen wel met hun ouders,

anderen niet met hun ouders en ik denk dat je...

altijd naar de context moet kijken, maar ook naar het individu

en er is geen kant-en-klare oplossing van: Hoe moet je daar

met Marokkaanse of Turkse jongeren rond werken ?

Maar dat je als leerkracht altijd zelf nog moet inschatten van:

Hoe specifiek is het of kan ik het hier algemeen houden ?