(LEO BORMANS) Jullie zijn gewoon moeilijke mensen, want leraren zijn moeilijke mensen. Je moet eens spreken in de samenleving met schoenverkopers. Als die een leraar op bezoek gehad hebben, zijn die over hun toeren. Dat is, ze herkennen leraren. U bent nog geen leraar, dus u bent nog geen moeilijke mens, maar u gaat er wel één worden. Ik weet dat velen van u ouders hebben die in 't onderwijs staan, dan weten we waarover we praten. (PUBLIEK LACHT) Moeilijke mensen. Er waren gisteren 4 mensen die niet aan het opletten waren en als ik zo een hele zaal zie, ik zie dat onmiddellijk. Ik zie onmiddellijk dat u aan het gsm'en bent en die vier mensen heb ik er gisteren ook uitgehaald. Merkwaardig genoeg waren dat docenten. (PUBLIEK LACHT) Die vonden dat ze niet moesten meedoen, dat was iets voor de leerlingen. Wel, dat zegt veel over die docenten. En de vraag die u allemaal krijgt, is: (STIL) Ga je ze de baas kunnen ? Ga je de leerlingen de baas kunnen ? (ROEPT) Er is niks zo gemakkelijk als iemand de baas kunnen. Gaan de leerlingen zwijgen ? Ga je ze kunnen doen zwijgen ? (ROEPT) Er is niks zo gemakkelijk als leerlingen doen zwijgen. (GEWOON) Leer ze praten. Leer ze spreken. Leer ze over hun gevoelens iets zeggen. Niks is zo gemakkelijk als kinderen doen zwijgen. (STIL) Leer ze praten. Als een leraar aan zo'n kind vraagt: Schrijf een opstel over je dromen. (FLUISTERT) En het kind komt thuis en hij schrijft al zijn dromen op. (FLUISTERT) Hij geeft zijn dromen aan zijn juf en drie dagen later krijgt hij zijn opstel terug. (FLUISTERT) Er staat een grote rode cirkel op, (GEWOON) dat 'word' niet met -dt is, maar met een -d. (PUBLIEK LACHT) (LEO BORMANS) 'Het ging over mijn dromen, juf.' 'Ah' zei de juf. Er was een moeder die mij schreef: 'Ik heb een kleuter in de derde kleuterklas. Hij heet Björn en ze waren met de klas naar het springkasteel geweest en hij komt thuis en hij begint te tekenen. Hij maakt al die schroeven en machines, die pijpen die naar dat springkasteel gaan, die motor. Hij heeft de hele avond getekend. En twee weken later moest ik naar het oudercontact en de juf zei: 'Jullie Björn is precies sociaal gestoord.' 'Hoe weet je dat ?' zei de moeder. 'Ik ga een voorbeeld geven', zei de juf. 'We zijn naar 't springkasteel geweest en Björn heeft de hele tijd achter 't springkasteel gezeten in plaats van op het springkasteel.' De kans dat die Björn een uitvinder wordt, is 10 keer groter dan de kiekens die op dat springkasteel hebben staan springen, omdat de juf vond dat ze moesten springen. De juf zag niet dat hij talent heeft voor die ventilatoren en machines. Ze heeft het niet gezien. Hij is sociaal gestoord. (LEO BORMANS) Ik heb eens opgezocht in de kranten wat men over u schrijft, wat men over toekomstige leraren zegt. Vijf dingen. Eén: de kwaliteit van de instroom verlaagt. Dat wil in mensentaal zeggen dat u dommer bent, onintelligenter, onverstandiger dan de leraars van vroeger. (GELACH) Dat staat zo in de krant: de instroom verlaagt. Leugens. Als je vraagt aan leraren die meer dan 55 jaar oud zijn in het basisonderwijs hoeveel jaar zij opleiding hebben gekregen... U moet dat eens vragen. Die kwamen uit 'n normaalschool en dan studeer je af op je 18 jaar en heb je geen extra opleiding gekregen. Nul. Toen ik zelf aan de universiteit studeerde en ik leraar ben geworden. Ik heb 12 jaar lesgegeven en ik had 20 lessen gekregen over lesgeven, twintig. En één daarvan was eraan besteed hoe je je krijt moest vasthouden dat 't niet zou piepen op 't bord. (HET PUBLIEK LACHT) (LEO BORMANS) Er is geen enkele generatie geweest, tot nu toe, die zo goed opgeleid is als jullie. Laat je dus niet wijsmaken dat de vorige generatie verstandiger was. Dat is niet zo. De tweede opmerking die in de kranten staat, is... (SCHRIKT) 'Ze komen zelfs uit het TSO en BSO.' U komt uit TSO. Proficiat. Proficiat. Vroeger kwamen alle leraren uit ASO en 60 procent van onze leerlingen zit in TSO en BSO. 60 procent. Voor het eerst gaat er een generatie leraren voor de scholen staan die zelf uit TSO of BSO komen, die weten waarover het gaat. Dat is uw kracht. Het derde wat ze zeggen in de kranten is: 'Ze zijn bang. Het is een bange generatie. Ze zijn bang voor de stad. Ze zijn bang voor het vreemde, ze willen niet in Brussel lesgeven omdat ze schrik hebben dat ze daar verloren lopen of aangevallen worden. En ze willen niks nieuws proberen.' (BEGINT STIL) Dat is niet waar. U bent de eerste Facebookgeneratie die in staat is om Libië, Tunesië en Egypte op zijn kop te zetten en u zou niet in staat zijn om ons onderwijs te hervormen ? Wij geloven in u. U bent de eerste leraren die zelf zijn opgegroeid met internet en gsm. U gaat toch niet zeggen dat ze 't niet mogen gebruiken in de school ? Dit is een ongelofelijke kans die we hebben in het onderwijs. Het vierde wat ze over jullie zeggen: 'Ze kiezen voor 't onderwijs omdat 't 'n gemakkelijk leven is. Ze hebben dan vakantie.' (HET PUBLIEK LACHT) (LEO BORMANS) Ja, dat zeggen ze over u. (GELACH) Weet u, als we wereldwijd vragen: Welk beroep maakt mensen het gelukkigst ? Dan antwoorden in heel de wereld leraren dat ze het gelukkigst zijn van alle beroepen en de definitie die mij in m'n onderzoek het meest aangesproken heeft over geluk is: 'Feeling good while doing good.' Als je iets mag doen waarin je je goed voelt, terwijl je ook het goede doet, dan ben je 'n gelukkige mens. En jullie zijn mensen die een beroep gaan uitoefenen dat een ongelofelijke mogelijkheid is 'to feel good while you are doing good.' En het vijfde wat ze over u zeggen, is dat één op drie binnen de vijf jaar uit het onderwijs zal vertrekken. Jullie gaan naar de Citibank in plaats van naar de schoolbank. (ROEPT) Dat is een ramp. Dat is een ramp. U hebt geïnvesteerd in tijd, energie, examens... Bloed, zweet en tranen gelaten om voor onderwijs te gaan kiezen en daar te gaan staan en binnen vijf jaar gaat één op drie van u weg uit het onderwijs. Ik heb daarnet tegen de minister gezegd: Dat is toch het ergste wat ons kan overkomen ? U blijft toch, hè ? U blijft toch ? U gaat toch niet weg ? Laat u niet ontgoochelen door die sfeer in 't onderwijs en de scholen. Blijf, verander ons onderwijs. Draag bij tot 'n nieuw soort onderwijs in plaats van weg te gaan naar een ander beroep en dan gaat u lesgeven aan mensen die in de 22ste eeuw gaan leven. U geeft les aan mensen die nu nog niet geboren zijn. U gaat hen beroepen leren die nu nog niet eens zijn uitgevonden. Wat een ongelofelijke kans is dit. En ofwel voed je je kinderen op dat ze zo door 't leven zullen gaan. Ofwel voed je ze op dat ze met een rechte rug de samenleving zullen aankunnen. (LEO BORMANS) Als men wereldwijd aan kinderen vraagt wat het belangrijkste is voor een leraar, dan antwoorden ze: Het moet een vakman zijn. Hij moet ons iets kunnen leren. En in de tweede plaats: 'Hij moet een mens zijn. Hij moet naar ons kunnen luisteren, begrip opbrengen, rechtvaardig zijn en humor hebben.' En dan zeggen leraren: 'Ja, maar daar heb ik allemaal geen tijd voor. Ik moet mijn handboek zien, mijn leerplan zien, mijn jaarplan doen.' Belachelijk. Hoe kun je wiskunde geven aan een kind dat eraan denkt om zich te krassen in zijn arm of zelfmoord te plegen ? En dan focussen op: Op welke bladzijde waren we gekomen ? We zullen moeten komen... Als we willen dat leerlingen gelukkig zijn, als dat de doelstelling is, gelukkige leerlingen, dan moeten we werken aan gelukkige scholen en gelukkige scholen zullen er maar zijn als er gelukkige leraren zijn. En ik hoop dat u gelukkige leraren wordt, mensen die echt gelukkig zijn, en daarvoor moet u in een school terechtkomen die aan vier voorwaarden voldoet. Dit zijn die vier voorwaarden voor een gelukkige school, voor de leraren en voor de leerlingen. Eén: Mag ik zijn wie ik ben ? Twee: Mag ik worden wie ik wil worden ? Drie: Mag ik samenwerken met andere mensen ? En vier: Draagt mijn werk bij tot een zinvol groter geheel ? Dan moet u geen lessen in geluk geven, dan is elke les een les in geluk. En natuurlijk gaat u in scholen terechtkomen die niet zulke gelukkige scholen zijn. (ROEPT) Verander ze dan. Verander ze dan. Zorg ervoor dat u met uw jonge enthousiasme andere leraren meekrijgt om van stoel te veranderen. Niet om een kleinigheid te veranderen, een prul te veranderen, om fundamenteel te kiezen voor gelukkige kinderen in gelukkige scholen dankzij gelukkige leraren en dat kunnen wij allemaal. (GEWOON) Weet je, een optimist kan je worden. Dat is een keuze. Er kwam een 17-jarige naar mij toe na een lezing en hij zei: 'Mr. Bormans, ze stellen mij altijd de vraag als je zo 17 jaar bent: Wat ga je later worden ? Ik krijg eczema van die vraag, maar nu weet ik wat ik ga antwoorden. Als ze me nog eens één keer vragen wat ik later ga worden, antwoord ik: Ik word optimist. (GELACH) Want van u heb ik geleerd dat je dat ook kunt worden.' Ik was uitgenodigd op de Nederlandse tv en ik mocht daar in 30 seconden uitleggen wat mijn tip was om gelukkig te worden en... Het was een programma van een uur, maar ik kreeg ook 25 seconden om in de camera te kijken en te zeggen wat mijn gelukstip was. Dan mochten de kijkers online stemmen. Mijn tip heeft gewonnen. (GELACH) 46 procent van de stemmen. Zal ik eens zeggen wat ik in 25 seconden gezegd heb ? Dan roept u: Camera loopt. (BORMANS) Camera loopt, moet u zeggen. (JONGEN ZEGT 'T STIL) Het is wetenschappelijk aangetoond dat er een even sterk verband is tussen roken en longkanker als tussen optimisme en geluk. Wie optimist is, wordt gelukkiger en wie gelukkiger is, is gezonder en succesvoller in sport, wetenschap en vriendschap. Waarop wacht u ? Word optimist. (HET PUBLIEK APPLAUDISSEERT) (LEO BORMANS) Die keuze... Die keuze heb je zelf. Ofwel ga je kinderen opvoeden die zo naar huis gaan, gebukt door alles wat ze niet kunnen, ofwel voed je ze op met 'n droom, met 'n verlangen, met alles wat mogelijk is. Een pessimist komt verlamd door angst niet eens in beweging. Een optimist ziet alle mogelijkheden aan de einder en ziet dat er van alles mogelijk is. Hij wandelt door een avontuur en dat hebt u in de hand om dat ook aan kinderen door te geven. (LEO BORMANS) (FLUISTERT) Veel mensen zijn bang, bang van de toekomst. (ROEPT) We zijn bang van de Chinezen, van de moslims, van de zigeuners, van de staat. (GEWOON) En we geven onze angsten door aan onze kinderen. Als we nu eens niet zouden kiezen voor angst, maar voor het tegenovergestelde van angst. Weet u wat dat is ? Hoop is de naam van de vogel die begint te fluiten voor 't dageraad is omdat hij weet dat de zon eraan komt. Angst is de naam van de laffe hond die eten krijgt van zij die de baas over ons willen spelen. (FLUISTERT) Als we nu eens zouden kiezen om onze kinderen niet met angst op te voeden, maar met hoop. Niet met pessimisme, maar met optimisme. (NORMAAL) En dan komt het er niet op aan om alleen te informeren, we gaan kinderen ook inspireren en we gaan hen 'infospireren'. Er is geen informatie zonder inspiratie. Je kunt je hele bord vol schrijven. Als uiteindelijk die leerling niks emotioneels heeft meegemaakt, gaat er niks veranderen. Ik weet dat u nooit vergeet dat u op 't podium van de Singel hebt gestaan en dat u die 5 manieren waarop ik u in beweging heb gekregen, die gaat u nooit vergeten omdat dat een sterke emotionele ervaring is. Ik had ook 'n 'slide' kunnen tonen met 5 manieren en u had niks onthouden. Het gaat er maar om hoe je mensen gaat infospireren. En u bent met duizend mensen die op het einde van hun leven meer dan een miljoen mensen gaan beïnvloed hebben. Ofwel gaan die zo door de samenleving, ofwel gaan ze zo door de samenleving. U hebt dat in uw handen. En dan past u toe wat we weten over onderwijs en opvoeding: U geeft richting en de ruimte aan de mensen.