(VOICE-OVER) Een leerling steekt een klasgenoot neer aan de schoolpoort.

Een schoolbus botst tijdens een uitstap.

Kinderen worden ziek na het eten in de refter.

Wat doen scholen dan ? Veel tijd is er niet

en de pers staat al voor de deur.

Twee directeurs getuigen over de crisis op hun school.

Professor Onderwijsmanagement Paul Mahieu geeft duiding en tips.

(VOICE-OVER) Op elf mei 2006 schiet Hans Van Themsche twee mensen dood.

Een derde raakt levensgevaarlijk verwond.

(LUC DEPREZ) Er was een leerling weg en er was een moord gebeurd in Antwerpen.

Voor ons was het nog niet mogelijk dat hij 't zou geweest zijn

omdat dat bij ons toch wel een normale leerling was,

een meegaande leerling, een jongen op het internaat

waar er geen problemen mee waren.

Tot op het moment eigenlijk dat er altijd meer tekenen zijn

dat het hij toch zou geweest zijn

en dan ben je daar lam geslagen eigenlijk, hè,

maar je hebt ook niet zo veel tijd om daarover na te denken omdat...

Alles komt op je af...

Je ageert dan eigenlijk. Je verwerkt dat niet.

(VOICE-OVER) De directeur moet nu het hoofd koel houden en direct in actie schieten.

Hoe brengt hij de leerlingen, leraren, ouders, pers op de hoogte ?

(MAHIEU) Crisiscommunicatie maakt 't hard

omdat er altijd emoties bij te pas komen.

Dat betekent dat mensen zeer gevoelig zijn voor wat er gebeurd is,

met angst zitten, met twijfels en dan is het natuurlijk een eerste functie

om mensen te informeren, maar ook een stukje hen gerust te stellen.

(VOICE-OVER) In een school in Zonhoven breekt hepatitis A uit.

27 leerlingen raken besmet.

(VERONIQUE HUBERT) We hadden onmiddellijk contact met gezondheidsinspectie, met het CLB

en zij wisten ons te melden dat de ziekte vrij sterk ging uitbreiden,

dus dat het een echte crisis ging worden.

(VOICE-OVER) Hepatitis A is geen levensbedreigende ziekte,

maar wel erg besmettelijk. De directrice moet dat zo snel mogelijk

aan alle leerlingen, leraren en ouders laten weten.

(VERONIQUE HUBERT) In 't begin toch wel wat paniek van: Oei, wat gebeurt er nu ?

Waar ligt de bron ? We wisten snel dat de bron niet in onze school lag,

maar toch een beetje paniek van: Dit hebben we nog nooit meegemaakt.

Hoe gaan we dit aanpakken ?

(PAUL MAHIEU) Een crisis is iets wat zich per definitie onverwachts voordoet.

Gewone communicatie kan je mooi voorbereiden

omdat je weet wat er te doen staat en wat er te zeggen valt.

Bij crisiscommunicatie moet je soms ter plaatse wel wat gaan fantaseren.

(VOICE-OVER) Toch kan een school zich voorbereiden op crisiscommunicatie.

(PAUL MAHIEU) Bereid je voor op wat je niet kunt voorspellen.

Dat betekent: Zorg ervoor dat je een goed draaiboek hebt

waarbij de grote lijnen uitgestippeld staan

van wat er eventueel zou moeten gebeuren.

Ten tweede dat je weet waar je mensen kan bereiken.

(LUC DEPREZ) Dan zijn we samengekomen met ons directieteam

en hebben we onmiddellijk een aantal beslissingen genomen.

Maar terzelfdertijd moesten wij onze opvoeders informeren,

onze leerlingen informeren

en dat was natuurlijk ook wel een moeilijke opdracht.

Mijn collega pedagogisch directeur deed dat

en dan zie je toch wel paniekreactie bij alle leerlingen

en dat pakt je toch wel zelf.

We hebben onmiddellijk de dienst Slachtofferhulp opgeroepen

om ons daarbij te steunen.

(VERONIQUE HUBERT) Wij hebben direct een crisisvergadering belegd

met de arts van het CLB, de arts van de gezondheidsinspectie,

de coördinator, iemand van de administratie,

de preventieadviseur en de directie

om toch wel op zeer korte tijd na te gaan

welke maatregelen er genomen moesten worden.

(MAHIEU) Iedereen is geneigd alle verantwoordelijkheid

en alle taken aan de directeur toe te kennen,

dus die is dan tegelijkertijd de brand aan het blussen,

tegelijkertijd aan het communiceren met alle mogelijke doelgroepen

en ten derde ook al met de verzekering aan het onderhandelen

over eventuele schadevergoeding. Dat zijn drie verschillende dingen

die je op ofwel andere tijden, ofwel andere plaatsen,

of door andere mensen moet laten doen.

(VERONIQUE HUBERT) We beslisten tijdens die vergadering dat we toch enkele acties

moesten gaan nemen op vrij korte tijd. Dus we hebben beslist...

De enige manier om de verspreiding van de ziekte tegen te gaan,

was heel de school vaccineren,

dus daar hebben we een hele planning rond uitgewerkt.

Brieven opgesteld om ouders in te lichten,

ouders om toestemming gevraagd, anders konden we niet vaccineren.

Onmiddellijk dus het poetsteam ingelicht

dat er hygiënische maatregelen moesten genomen worden,

zoals toiletten poetsen. Leerlingen waren verplicht

hun handen te wassen met een zeepje.

De handdoeken vervangen door papieren handdoekjes.

Dat was nodig omdat de ziekte zich heel fel aan het verspreiden was.

(LUC DEPREZ) Dan zijn de leerlingen naar de klassen gegaan

en mocht het gesprek verder gevoerd worden in de klas.

We moeten zeggen dat we die dag zeer weinig les gegeven hebben.

We hebben de leerlingen van de klas van Van Themsche

afzonderlijk begeleid

omdat dat daar toch wel heel wat gevoeliger lag.

Leerlingen die naast Hans Van Themsche in de klas zitten,

reageren toch wel feller en emotioneler dan andere leerlingen.

Ze konden hun verhaal doen, we konden luisteren naar de leerlingen.

En ze hebben ook onder mekaar kunnen wenen.

(ANDERSTALIG GEBEDSLIED)

(JOURNALIST) Wie was Van Themsche ?

(MEISJE) Iemand van mijn klas en dat was een geestige jongen en allemaal,

maar eergisteren was hij precies anders of anders.

Allee, hij zei niks tegen mij en zo.

(JONGEN) Ik kwam er goed mee overeen. We waren eigenlijk vrij goede maten.

(LUC DEPREZ) Het duurde natuurlijk ook niet lang of de pers was daar ook al

en eerst hebben wij op aanraden van de politie ze proberen af te houden,

maar dat bleek niet haalbaar.

Binnen de kortste keren hebben we toch interviews toegestaan

aan de plaatselijke radio

en dan later op de avond ook nog aan één en vtm.

Maar hij deed bijvoorbeeld ook mee in het toneel.

Met een internaatstoneel waar wij zeer fier over zijn

en hij was daar een goede medewerker van.

(JOURNALIST) In Zonhoven zijn twaalf leerlingen besmet met het hepatitis A-virus.

(VERONIQUE HUBER) Sinds gisteren zijn er nog bijgekomen. We zitten momenteel

aan een twaalftal leerlingen.

(VERONIQUE HUBER) Wij zijn zelf naar de pers gestapt, we kregen een aantal persadressen

via het CLB. Het leek voor ons ook de beste manier

dat we zelf ons verhaal konden brengen, dus wij hebben dan...

een perscommuniqué rondgestuurd via e-mail en vrij vlug...

De minuten daarna kregen we al reactie van de pers.

(PAUL MAHIEU) Je moet naar de pers toestappen in tempore non suspecto.

Ik bedoel daarmee: Je moet een goede relatie met de pers realiseren,

niet om direct in de media te komen,

maar opdat... Als het dan toch nodig is,

dat je een vertrouwensband hebt met die mediamensen.

Dat is een eerste tip. Een tweede tip is:

Probeer zo zakelijk mogelijk te zijn in je informatie.

Geef cijfers als die beschikbaar zijn opdat men daar niet

de grootste fantasieën over zou kunnen ontwikkelen.

(LUC DEPREZ) Er was een stormloop van cameramensen en zo verder.

Wij hebben geprobeerd om die buiten te krijgen.

Dat is ons niet honderd procent gelukt.

Bepaalde momenten zitten ze toch in de gebouwen,

proberen ze leerlingen te filmen en dat hadden we

de eerste dag niet volledig in de hand.

(PAUL MAHIEU) Eerst en vooral moet je erop wijzen dat het privé-eigendom is

en dat het zomaar geen evidentie is dat die mediaploeg

op je speelplaats staat. Anderzijds is het ook zo

dat je de noodzakelijke informatie

waar de publieke opinie om vraagt, dat je die moet geven.

(VERONIQUE HUBERT) Wij hebben telkens als de pers hier ter plaatse kwam afgestapt,

gevraagd om even apart een overleg te hebben

met de mensen van de pers om de vragen eerst te overlopen van:

Wat gaan ze vragen ? Wat ga ik antwoorden ?

Ging 't over krantenartikels, hebben we wat de regionale pers betreft,

altijd de krantenartikels eerst mogen inlezen en correcties aanbrengen

vooraleer er werd gepubliceerd.

(VOICE-OVER) Met goede crisiscommunicatie vermijd je chaos en paniek.

(VERONIQUE HUBERT) Op die eerste minuten na nadat je het nieuws krijgt,

is er altijd wel rust gebleven. Het moment dat je rust kan verspreiden,

breng je rust bij andere mensen over en blijft de rust.

Zelfs bij het vaccineren, op die enkele leerlingen na

die een beetje bang waren, is iedereen rustig gebleven

en was er zelfs een heel gemoedelijke sfeer.

Er is zelfs een nieuwe inschrijving geweest op die dag

dat je toch dacht van: Wat komen de mensen nu hier doen ?

(VOICE-OVER) Als de storm gaan liggen is, volgt de nazorg.

(PAUL MAHIEU) Ik pleit voor debriefing. Een symbolisch moment creëren

waarin dat je zegt van: Kijk, mensen, dit incident is gedaan

en we hebben daar lering uit genomen.

Het kan gek klinken,

maar crisiscommunicatie kan ook een promotiestunt zijn.

Als een school goed kan communiceren,

dan bewijst ze haar professionaliteit.

(LUC DEPREZ) Het was enorm lastig en vermoeiend. (AARZELING)

Het vraagt zeer veel energie,

maar ik denk dat we tot meer in staat zijn

in zo'n situatie dan we denken.

In het Frans zeggen ze: Plus est en vous

en op zulke momenten is dat ook wel zo.