(TOM) Ik ben bang dat papa ons kan vinden en ik ben gewoon bang om iets te halen bij de winkel. Ik durf niet. (VOICE-OVER) Eén op de zeven vrouwen en één op de tien mannen is slachtoffer van partnergeweld. In bijna de helft van de gevallen was minstens één kind getuige. Getuige zijn van geweld tussen je ouders heeft dezelfde impact als mishandeld worden. 'De eerste lijn' geeft tips voor een goede aanpak op school. (MAMA en PAPA maken ruzie) (TOM) Papa was een beetje aan het bekvechten met mama en ik probeerde papa te stoppen door andere dingen te zeggen tegen papa. (LARA) Toen begon ik een beetje bang te worden en ging ik al naar buiten. Ik ging bij de trampoline zitten en toen hoorde ik hun lawaai tot buiten. Al dat geroep en zo. (STIL GERUZIE) (TOM) Mijn zus ging naar buiten. Ik bleef gewoon binnen. Ik wou de ruzie niet zien. Ik deed gewoon mijn ogen en oren dicht en toen op het laatst keek ik zo en toen had papa een mes in de hand. Ik zag de gsm. Ik pakte de gsm, ik ging naar boven en ik heb de politie opgebeld. (HET MES RAAKT DE GROND) (VOICE-OVER) Lara en Tom wonen al vier maanden in een vluchthuis. Ze zijn op de vlucht voor het geweld van hun papa. (LARA) Hij deed altijd mama pijn met woorden. Soms echt... Ja, heel vaak met de handen of met iets gooien of zo en... (AARZELT) Het is eigenlijk helemaal niet prettig om je moeder zo te zien. (VOICE-OVER) Jarenlang leven ze met angst en verdriet. Ze delen zelf nooit in de klappen, maar zien wel altijd alles gebeuren. (MOEDER) De laatste keer dat hij mij sloeg, dat was echt midden op straat, in mijn auto, met de volle vuist voor de ogen van mijn kinderen. (KINDERPSYCHOLOOG) Als kinderen geweld zien tussen hun ouders is dat een enorm traumatische ervaring die eigenlijk even ernstige gevolgen heeft als zelf mishandeld worden. Heel veel slachtoffers denken dan van: Zo lang dat hij maar mij slaat en niet aan mijn kinderen komt, valt het al bij al wel mee. Eigenlijk zijn die gevolgen voor de kinderen juist dezelfde. (VOICE-OVER) Hun leraren en klasgenoten wisten niet wat er aan de hand was. Ze hebben er nooit met iemand over gepraat. (LARA) Ik durfde niet, want dan dacht ik van: Misschien hebben zij ook problemen, of misschien niet. En dan sta ik misschien voor schut omdat ik dat dan zo vertel. Dus eigenlijk dacht ik zo van: Misschien zijn de anderen allemaal gelukkig en zo. (TOM) Ik wou het niet tegen de juffrouw zeggen omdat ze... (AARZELT) Ja, dan dacht ik zo: Iedereen gaat het weten en ik wou het niet tegen mijn vrienden zeggen. Ook al vertrouw ik hen, maar ik wil 't niet zeggen. (KINDERPSYCHOLOOG) Kinderen geven niet zo heel vaak signalen dat er problemen zijn. Dus op het moment dat er 'n signaal is, hoe klein ook, is het belangrijk dat dat opgepikt wordt en als dat... Eigenlijk is 'n leerkracht 'n stuk 'n vertrouwenspersoon, degene die heel veel uren met een kind samen is en die daardoor ook het gemakkelijkst signalen gaat krijgen. (VOICE-OVER) In Basisschool De Krekel en De Grasspriet in Haaltert is blij zijn op school 't uitgangspunt in de dagelijkse klaspraktijk. De leraren zorgen ervoor dat ze belangrijke signalen oppikken bij hun leerlingen. Kinderen kunnen met een rode en groene kleur aangeven hoe ze zich voelen thuis of op school. (JUF) Ik heb eigenlijk eens naar de blosappeltjes in de gang gekeken. Jullie hebben allemaal 'n kleurtje gekozen. Ja, Lenka. Welk kleurtje heeft jouw blosappeltje in de gang ? (LENKA) Groen. Omdat ik dat leuk vind als er iemand jarig is. (JUF) Is dat fijn, feest vieren ? Ja, dat is waar. Ik heb daarstraks wel gezien, Aya, dat jouw blosappeltje niet groen was. Het had een ander kleurtje. Het was helemaal rood geworden. Durf je het ons vertellen waarom jij rood bent ? Waarom ? (AYA) Omdat ik gevallen was. - (JUF) Och, je had je pijn gedaan. (JUF) Onze kringgesprekken dragen bij tot een warm klasklimaat waar wij voor staan. Het feit dat je ze die warmte aanbiedt, geeft hen misschien het vertrouwen in jou om niet op korte termijn, maar misschien wel op langere termijn iets te vertellen waar je dan mee verder kan als leerkracht. (VOICE-OVER) Veel kinderen vertellen niet in 'n klasgesprek wat er aan de hand is, maar misschien wel achteraf. (JUF) Heel vaak geven ze heel kleine hints en hun lichaamstaal of hun houding of 't feit dat ze dicht bij jou komen aankruipen verraadt wel al iets, maar sommigen zijn echt wel gesloten en durven het in een kringgesprek nog niet echt zeggen. En dan is het jouw taak als juf om dat kind nog eens in de loop van de week in kleine groepjes of op de speelplaats misschien eens aan te spreken. (VOICE-OVER) Ook in 't Sint-Agnesinstituut in Hoboken kunnen leerlingen bij iemand terecht als ze het moeilijk hebben. De school heeft 'n team van vertrouwensleerlingen opgericht, te herkennen aan hun gele badge. (CHLOË) Wij zorgen eigenlijk dat de leerling zich goed voelt, zowel op school als thuis en in zichzelf, en als er problemen zijn, kunnen ze bij ons terecht om te praten. (MOHAMMED) De leerlingen zouden dat normaal makkelijker vinden om eerst naar 'n leerling te stappen om over zijn problemen te praten dan direct naar een leerkracht te stappen. Dan is onze taak om te luisteren en te helpen indien mogelijk. (COACH) Oké, 'peers'. (DENKT NA) We gaan 't vandaag hebben over een van de belangrijkste dingen die jullie als 'peer' zullen moeten doen en dat is luisteren. Jullie weten, als je op de speelplaats loopt en er komt 'n leerling naar jou, dat dat het eerste en vast ook 't belangrijkste is dat je zal moeten doen. (VOICE-OVER) De leerlingen krijgen op school een opleiding van drie leraren die als coach fungeren. Bij hen kunnen ze ook terecht als ze een ernstig probleem te horen krijgen, bijvoorbeeld over geweld thuis. Ze mogen niks geheimhouden en moeten altijd een coach inlichten, zodat die het kan overnemen als een probleem te groot wordt. (COACH SA�DA) Een 'peer' is maar 'n leerling, die kan onmogelijk alles oplossen. Als een probleem eigenlijk te groot is voor die 'peer', dan mogen ze ons daarvoor inschakelen. We proberen zeker en vast te luisteren, (AARZELT) de leerling daarover aan te spreken en zeggen: We hebben iets gehoord van een 'peer', dat je een bepaald probleem hebt en dan proberen wij met die leerling verder te werken, verder zien wat we kunnen doen aan de situatie. (KINDERPSYCHOLOOG) Het is zeker niet de bedoeling dat leerkrachten nu therapeuten worden die alle problemen thuis gaan oplossen. Het is wel zo dat zij vanuit die zorg voor het... de gedeelde zorg voor het kind, naar de ouder kunnen stappen en zeggen van: 'Ik denk dat jullie hier hulp bij nodig hebben en ik ken iemand die jullie daarbij kan helpen.' En eigenlijk die stap naar hulpverlening enorm kan vergemakkelijken. (LARA) Wij wouden gewoon eigenlijk weg van hem, maar we durfden dat niet, want ja, misschien gaat hij wel ons achterna en hij gaat ons toch weer vinden en waar moeten wij naartoe gaan ? (TOM) Ik ben bang dat papa ons kan vinden en ik ben gewoon bang om iets te halen bij de winkel. Ik durf niet. (KINDERPSYCHOLOOG) Alle slachtoffers van geweld, maar ook kinderen getuige van geweld, gaan bang zijn dat er iets gedaan wordt, gaan enorm bang zijn van: Ja, maar je mag dat niet vertellen aan mijn mama of mijn papa, want dan gaat het misschien nog erger worden. En dat is ook de schrik van heel veel leerkrachten en van scholen van: Als we ons hiermee moeien, gaat het erger worden. Nu, de praktijk bewijst dat dat eigenlijk niet het geval is, want van eigenlijk op het moment dat je niks doet, wordt het sowieso erger, want geweld stopt niet vanzelf. (VOICE-OVER) Lara en Tom hebben het moeilijk om te verwerken wat er gebeurd is. Tom heeft verdriet omdat hij de politie moest bellen voor zijn eigen papa. (MAMA) Bijna elke avond zat hij hier te huilen van: Mama, ik moet aan die dag denken. En dan heb ik ook gevraagd van: Jongen, waarom huil je elke avond en waarom denk je er overdag niet aan ? En dan zegt hij: Mama, het is ook op een avond gebeurd. (TOM) Ik wil dat er 'n huis komt voor ons en dat we zonder papa een huis bouwen en dat papa ons met rust laat of voorgoed weg gaat. (HET MES RAAKT DE GROND)