(VOICE-OVER) Wie houdt zich een hele dag bezig met kleuters in een kleuterschool ?

En waar heeft een kleuterjuf aandacht voor ?

Kinderpsychiater Peter Adriaenssens kijkt een hele dag mee

in de klas van juf Patricia

en ontdekt de geheimen van de kleuterjuf.

De meeste kleuters in Vlaanderen gaan naar school.

Ons onderwijs is immers volledig gratis

en behoort tot het beste van de wereld.

Een klein aantal zit nooit in de klas.

Hierdoor beginnen ze het eerste leerjaar met een achterstand

die ze misschien de rest van hun schoolloopbaan meeslepen.

Peter Adriaenssens bekijkt de beelden van Klasse

en beklemtoont de waarde van de kleuterklas

als voorbereiding op de lagere school.

(PETER ADRIAENSSENS) Wel, opnieuw is de vraag: Waar gaat het kind naartoe ?

Als hij op een dag in het lager onderwijs zit

en moet kunnen begrijpen: Er staat iemand voor de klas

die mij uitlegt hoeveel één plus één is.

Dan moet hij de weg klaarmaken daar naartoe.

En de basisvoorwaarde is: Er moet structuur zijn, ja,

en je moet ook verantwoordelijkheid kunnen nemen voor je eigen gedrag.

(JUF PATRICIA) Ik zal het eens laten zien aan jullie. Emelietje.

(VOICE-OVER) Juf Patricia heeft tijdens het ochtendmoment

het kaartje van Emelie uit een zak getrokken.

Dit betekent dat Emelie vandaag voor de klaspop, Jules, mag zorgen.

Morgen zal het de beurt zijn aan een ander kind.

Zo leren de kleuters al een beetje verantwoordelijkheid dragen.

(JUF PATRICIA) Emelietje, nu moet jij voor Juleske zorgen vandaag, hè. Voilà, hopsa.

Jij bent vandaag voor Jules, de machinist.

(PETER ADRIAENSSENS) Het is dus iets wat een kind gaat moeten beginnen leren.

Jonge kinderen doen veel fout waar ze niet verantwoordelijk voor zijn

en ze moeten nog veel leren,

maar stap voor stap gaan we hen daar iets nieuws leren.

En het voordeel dat de juf zegt: Nu ben jij het eens,

dat het daarmee veel eenvoudiger wordt voor de kinderen.

Het belangrijkste effect van structuur is

dat het leven eenvoudiger wordt voor het kind.

(JUF PATRICIA) Wij gaan een stickertje hier hangen, want we zijn nog maar pas op school.

Onze jas is nog maar pas uit. En wat gaan we straks doen ?

(KLEUTER) Buiten spelen. - (JUF PATRICIA) En dan gaan we ?

(VOICE-OVER) Met prenten uit het leven van de klaspop

overloopt de juf de structuur van de dag.

Ze zal er later regelmatig naar verwijzen om de kinderen te tonen

waar ze zich in de dag bevinden.

(PETER ADRIAENSSENS) Wat ik ook heel mooi vind, zij geeft taal aan alles wat ze doet.

Dus zij zegt: Wat gaan we dan doen ? Wat gaan we dan doen ?

Ze wijst met haar vinger en ze zegt wat men gaat doen.

Dat is voor de kleuter heel belangrijk.

In zo'n groep, niet alle kinderen kunnen spreken op hetzelfde niveau.

Het ene kind is wat sneller,

het andere kind is wat sneller met tekenen. Het andere met balspel.

Dus de juffrouw moet echt mikken op de hele groep van kinderen.

Ze heeft veel woorden en zij toont. Zij raakt de kinderen aan

zodat het kind goed weet: Het is tegen jou.

(VOICE-OVER) De juf besteedt veel tijd aan taalstimulering,

want voor kleuters is het soms moeilijk om duidelijk te maken

wat ze willen zeggen. Maar als Brittany het niet gezegd krijgt,

vindt ze wel een andere manier om te tonen hoe het moet.

(PETER ADRIAENSSENS) Je ziet in het spel ook hoe deze kinderen nog heel veel doen

zonder dat ze daarover praten.

Je hebt hier een kind dat met zijn hamer duwt tegen de andere

om te zeggen: Neem de hamer om te slaan.

Je ziet duidelijk: Dit kind zou nog niet weten hoe het dat moet zeggen.

Dat is een van de hele moeilijke dingen voor kleuters van 3, 4 jaar.

Ze kunnen soms al meer dan dat hun taal kan

en ze kunnen bijvoorbeeld boos worden en dan vraagt mama of papa:

Waarom ben je boos ? Ja, dat kan die echt niet uitleggen.

Ik vind een ander punt hier toch ook belangrijk om erop te wijzen...

Dit is een klas waar ook allochtone kinderen zijn

en dan denk ik wel: Zij hebben op zijn minst het geluk

om daar samen mee te kunnen opgroeien.

We kennen allemaal ons huidig land

waar vele mensen het moeilijk hebben om hun plaats te vinden

in een gemengde samenleving

en we zien, deze kinderen leren het vanaf de eerste dag.

Dat is ook het mooie van de kans die ze hebben.

(VOICE-OVER) De juf biedt tijdens de dag verschillende knutselactiviteiten aan

waaruit de kinderen mogen kiezen.

Met klei spelen, tekenen of kleuren, een maan beplakken of stempelen.

(PETER ADRIAENSSENS) Hier zie je bij het stempelen en knutselen

dat men aan een groot vlak werkt. Dus men maakt tezamen iets

en toch doet iedereen het apart.

Ook dat is een hele mooie methode om kinderen te leren samenwerken.

Je moet niet altijd verwachten dat die onmiddellijk al het materiaal

gaan kunnen delen met elkaar.

(VOICE-OVER) Het is niet toevallig dat de kinderen vandaag stempelen

of grote nagels inkloppen.

De juf kiest de activiteiten voor haar kleuters met zorg en reden uit.

(PETER ADRIAENSSENS) Net zoals andere ontwikkelingsaspecten

gaat het van grof naar fijne motoriek.

Als we kinderen van drie vragen om te tekenen,

dan tekenen zij een kopvoeter, want als ze voor die grote loebas staan,

dan zien ze vooral die benen en als die iets zegt, zien ze de kop.

En dan begint dat te ontwikkelen.

Ouders willen soms te graag dat het kind al begint cirkels te tekenen

en driehoeken,

maar eigenlijk moet het kind eerst goed kunnen omgaan

met grove bewegingen. Stempelen, kloppen op grote nagels,

grote blokken bouwen en dan stap voor stap naar fijner werk gaan.

(VOICE-OVER) Maar de zaken in de klas lopen niet altijd gesmeerd.

Regelmatig ontstaan er kleine ruzies.

Vandaag krijgt Valerie het aan de stok met andere kinderen.

(HUILEND KIND) Hij heeft geduwd. - (JUF) Wie heeft je geduwd ?

(HUILEND KIND) Die. - (JUF) Marieke, heb je geduwd ?

(BLOND MEISJE) Geven. - (BRUIN MEISJE) Ik geven.

Nee, nee. Valerie. Pak het dan.

Zo. Niet meer doen, hè. Au.

(VOICE-OVER) Maar dan is voor de juf de maat vol.

(JUF) Wat is er gebeurd ?

(HUILEND KIND) (JUF) Jij nu ook niet, hè, Valerie.

Nee, dank je. Valerie, dank je. Dan moet ik boos zijn op jou.

Voilà, nu ben ik ook boos. Nu ga ik ook mijn speldje bij boos hangen.

(MEISJE) Ik wil bij boos. - (JUF) Voilà, bij boos hangen,

het speldje van juffrouw Patricia.

Zeg, wat is er vandaag met je allemaal aan de hand ?

Zeg. Waarom doe jij nu zo ?

Asia heeft pijn als jij met dat ding klopt tegen Asia.

Maar Valerie. Moet ik terug lachen ? - (VALERIE) Ja.

(JUF) Moet ik boos blijven op je ? - (VALERIE) Nee.

(JUF) Moet ik terug lachen ? - (VALERIE) Ja.

(JUF) Zeker van ? Ga je nu nog pijn doen ? Want dan moet ik terug boos worden.

Ga jij dan me maar blij maken terug.

(PETER ADRIAENSSENS) De juf brengt daarin goed en kwaad duidelijk als onderwerp in,

wat kan en wat kan niet. Ze is streng, maar rechtvaardig.

En streng en rechtvaardig wil zeggen:

Je hebt het gezegd, het is duidelijk. Ze heeft het terug goedgemaakt

en de juf verandert terug en is terug de lieve juf.

En kinderen van die leeftijd zijn natuurlijk ook bang

dat als de juf boos geweest is, ze niet meer de vriend zijn van de juf.

Dus de juf zorgt ervoor dat het kind nog wel met een goed gevoel

naar huis gaat.

(VOICE-OVER) Met het voorlezen van een verhaaltje en het slapenleggen van de klaspop

eindigt elke dag op dezelfde manier.

De kinderen mogen dadelijk naar hun mama of papa.

Het ene kind is doodmoe, het andere zit nog vol energie.

(ADRIAENSSENS) Sommige ouders zijn blij dat hun kind naar school gaat,

want ze krijgen 'n rustiger kind,

maar je hebt ook ouders met het omgekeerde verhaal.

De ouders die thuis echt ondervinden van:

Laat die het eerste uur nu eens echt gewoon flink uitwaaien.

Dat hoofd heeft zo veel nieuwe dingen meegemaakt,

dat wil niet zeggen dat het te veel is voor het kind,

het wil wel zeggen van: Geef die nu even tijd

zodat dat stap voor stap zijn plaats kan vinden.

Want we hebben nu één dag gezien en dan heb je de indruk van:

Ho, zo veel nieuwe dingen die op dat kind afkomen,

maar iedere dag heeft dezelfde structuur.

Dat is het belangrijke. Dat geeft rust, veiligheid, dus mooi gedaan.