(DIRECTEUR) Dag, Daan. Dag, Mo. Goeiemorgen, allemaal. Goedemorgen.

(MAN) Is het zwemmen ? - (DIRECTEUR) Nee, geen zwemmen.

(MAN) Hij heeft me gezegd dat er inspectie is of zo.

(DIRECTEUR) Dat heeft te maken met de sneeuw ook en zo.

(MAN) Oké. - (DIRECTEUR) Ze fietsen.

Dat is goed.

Vorige week was er 'n vooronderzoek

en nu is er eigenlijk een effectieve doorlichting. Inderdaad.

Dan komen ze kijken naar de focus. - (MAN) Succes. (LACHT)

(DIRECTEUR) Bedankt. Als je een van de teamleden of personeelsleden aanspreekt,

dan zul je zo een bepaalde trilling in hun stem opvangen

die er normaal niet is. Dus we zijn wel zenuwachtig voor zoiets.

(DIRECTEUR) Goeiemorgen. - (VROUW) Goeiemorgen, directeur.

(MARCELLA) We zijn hier voor de doorlichting. We zijn er klaar voor.

(DIRECTEUR) Welkom. - (MARCELLA) Gaan we even zitten ?

(VOICE-OVER) Frank en Marcella werken voor de onderwijsinspectie.

Samen met directeur Jan overlopen ze de werkplanning.

Gedurende drie dagen zullen ze onderzoeken of deze school

kwaliteitsvol onderwijs aanbiedt.

(MARCELLA) Elk kind heeft recht op goed onderwijs.

De overheid investeert in scholen en in onderwijs

en wil dan ook wel een beetje inkijk hebben van:

Krijgen alle kinderen wel goed onderwijs ?

De overheid heeft verwachtingen en wij komen dat wat nakijken.

(MARCELLA) Goed. Ik denk dat wij kunnen starten of er zouden nog vragen moeten zijn.

(JAN) Nee. - (MARCELLA) Alles duidelijk ?

(JAN) Het staat in de startblokken. - (VROUW) Dan kunnen we beginnen.

We gaan dan de klaspraktijk induiken.

(VOICE-OVER) Frank en Marcella waren vorige week al in de school

voor een vooronderzoek. Dan hebben ze bepaald

waar ze deze week de focus op zullen leggen.

(FRANK) Nu gaan we dus vanuit dat zogenaamde vooronderzoek

trachten in te schatten in welke aspecten de school

sterk, misschien minder sterk is en van daaruit wordt de focus bepaald

en die verschilt voor elke school.

Die kan in 'n school hiernaast bij wijze van spreken totaal anders zijn

dan in deze school op dit moment.

(JUF) Wie kan er nog zeggen hoe dit boek heet ?

(JONGEN) Ik. (DE KINDEREN ROEPEN DOOR ELKAAR)

(LEERLING) Blauwtje en geeltje. - (JUF) Blauwtje en geeltje. Oké.

(VOICE-OVER) Terwijl Frank observeert in de kleuterschool

bekijkt Marcella het leergebied wereldoriëntatie in vijf en zes.

(FRANK) Ik ben op dit moment in de kleuterafdeling aan het observeren.

Wij gaan in principe in elke klasgroep apart

als ons dat toelaat. Allee, als de tijd ons dat toelaat.

In tegenstelling tot een ver verleden van inspectie

waar het echt wel een beoordeling was van een individuele leerkracht,

bekijken we 't nu echt op schoolniveau.

Maar uiteraard kan je dat alleen maar door in klassen te gaan kijken.

(VOICE-OVER) Marcella loopt van klas naar klas.

Het vijfde en zesde leerjaar werken immers vaak klasdoorbrekend.

De juf van het vijfde legt de werkwijze uit.

(JUF ELS) Nu binnen dit thema zitten zij wel in de groep waar ze nu in samen zijn.

Dus ze schuiven nu door bij de drie leerkrachten met deze groep.

En volgende keer doen wij een ander thema en dan zal dat

weer een andere groep zijn.

(MARCELLA) Zijn er voor u voordelen aan ?

(FRANK) Als ik nu even zou inzoomen op wereldoriëntatie,

hoe gaan jullie dan een stukje, dat aanbod zeg maar,

in kaart brengen en bewaken ?

(VOICE-OVER) Ondertussen zit Frank met de kleuterjuffen rond de tafel.

Na elke observatie volgt immers een uitgebreid gesprek

waar leraren soms zenuwachtig voor zijn.

(VERONIQUE) In de klas komen kijken vond ik niet erg. Dit is m'n natuurlijke habitat,

dus dat maakt niet uit,

maar zo'n gesprek, dat is echt niks voor mij.

Ik ben heel bang om, op voorhand dan,

om niet uit mijn woorden te geraken,

maar eigenlijk viel dat heel goed mee.

Ik ben op voorhand te bang geweest. Het was eigenlijk niet nodig.

(FRANK) De vragen die we stellen, zijn heel open en niet bedreigend,

want je zegt altijd... De bedoeling is om onze informatie te vergroten

en ons beeld vooral helderder te stellen.

Het is ook, denk ik, iets minder bedreigend voor leerkrachten

dat ze niet tegenover jou zitten, maar met een paar collega's.

Dat geeft hen dan toch ook al wel een wat rustiger gevoel, denk ik.

(MARCELLA) Ik maakte me in 't begin wat zorgen van:

Eigenlijk is dat een heel kwetsbare situatie,

'n leerkracht met 'n eigen methode.

Stel dat die om een of andere reden een accident heeft,

wie neemt dat over ?

Want, ja, die heeft geen handleiding of zo. Maar...

(VOICE-OVER) Op het einde van de eerste dag leggen Frank en Marcella

hun voorlopige bevindingen samen.

Ze houden rekening met wat ze lezen in de documenten,

horen tijdens de gesprekken en zeker met wat ze zien in de klassen.

(MARCELLA) Daar gebeurt het eigenlijk, het leren van de kinderen.

In de klas, in de interactie tussen leerkracht en leerling

en dan bekijk ik eigenlijk:

Welke leerkansen krijgen de kinderen hier ?

Wat organiseert de leerkracht opdat de kinderen

die bepaalde dingen zouden leren ?

Dat gaat niet alleen over kennis, maar ook over vaardigheden.

En als dat dan een beetje spoort met wat in de documenten staat,

dan ben ik eigenlijk zeker van: Oké, zo zit het in elkaar.

Als dat elkaar tegenspreekt, dan is het gesprek,

dat we hebben met de leerkracht,

dat moet dan een stukje opheldering brengen.

(VOICE-OVER) De volgende ochtend gaat Marcella in

op de zorgwerking van de school.

Frank komt toe in het derde leerjaar voor een observatie.

(FRANK) Ik ga me hier vanachter zetten,

maar ik ga ook af en toe misschien wel eens komen kijken.

Maar eigenlijk moet je doen alsof ik er niet ben.

Dat is niet gemakkelijk, maar doe maar gewoon zoals je altijd doet.

Het is uiteraard altijd een momentopname.

Daar zijn we ons van bewust.

Meestal is het toch wel een getrouwe weergave van de dagelijkse praktijk.

Want als mensen dingen zouden doen die ze niet gewend zijn,

dan gaan we dat wel snel merken.

Maar je ziet vooral de manier waarop zij leerstof aanbrengen,

verwerken met leerlingen, evalueren.

Het geeft eigenlijk een beetje een totaalbeeld

van hoe zij bepaalde activiteiten of onderwerpen aanpakken.

Ook al is het in één bepaald lesmoment,

maar je kan het wel wat verbreden, zeg maar.

(MARCELLA) Zitten er leeftijdsspecifieke criteria in jullie kindvolgsysteem ?

(JUF PETRA) Ik denk dat iedereen dat ook wel... Wij hebben in onze agenda,

bij de ontwikkelingsdoelen, van die vinkjes en één vinkje is...

(JUF PETRA) Ik vind wel dat ze diep gaat, want ze stelde me in het begin een vraag

over de algemene zorg en ik begon de stapjes te zeggen.

Ik dacht van, oppervlakkig, hoe alles in zijn werk gaat,

en ik dacht: Ja, oké.

Maar dat was dus duidelijk niet het antwoord dat ze verwachtte.

Ik moest eigenlijk bij stap één het uitdiepen.

Bij stap twee het uitdiepen. Ja, dat is wel...

ergens logisch natuurlijk dat ze willen weten...

Je kunt veel op papier zetten, maar je moet weten

waar je mee bezig bent, dus ik vind het begrijpelijk.

(MARCELLA) Een gesprek is uiteraard bedoeld om te kijken

of de dingen die moeten gebeuren goed gebeuren. Ja ?

Anderzijds hoop ik altijd dat leerkrachten

vanuit de vragen die we stellen,

zelf gaan nadenken over een aantal zaken

en daar, ja, conclusies uit trekken.

Dan heb je 'n dubbel effect. Zowel je controle,

maar je hebt mensen ook een stukje vooruitgeholpen in hun praktijk.

(FRANK) Heb je het al opgelost ? Jullie moesten dit hier maken ?

(MARCELLA) Welke werkwijze hebben jullie gekozen ? Want je hebt daarnet...

(FRANK) Maar wat is de vraag nu ?

(VOICE-OVER) Frank en Marcella stellen ook regelmatig vragen aan de leerlingen.

(MARCELLA) Als wij vragen stellen aan kinderen, is het eigenlijk zo van:

Heb je dat al meer gedaan ? Vind je dat moeilijk ?

Hoe pak je dat meestal aan ? Geeft je juf daar een beetje hulp bij ?

Dat we een bredere kijk krijgen op wat er zich op dat moment afspeelt.

Als wij toetsen inkijken, is het nooit om ons een beeld te vormen

van de resultaten van dat individuele kind,

maar om een beeld te vormen van:

Kunnen kinderen als ze geëvalueerd worden

wel hetgeen wat men vooropgesteld had.

(MARCELLA) We zitten hier met mensen van de derde graad.

Gisteren een inkijk gehad in jullie praktijk.

Het heeft me een beeld gegeven van hoe jullie werken.

We hebben ook documentjes kunnen inkijken,

maar uiteraard, ik kan daar dingen uit afleiden,

maar of 't nu correct is of niet. Het gesprek is dan wel heel belangrijk.

Dat gaat dat beeld dat ik heb, vervolledigen, verfijnen

en waar nodig ook bijsturen, dingen die ik verkeerd heb geïnterpreteerd.

(VOICE-OVER) Marcella start 'n diepgaand gesprek met de leraren van de derde graad.

Ondertussen verdiept Frank zich in een aantal documenten.

Het is niet omdat je alles op papier zet

dat de praktijk ook een goede praktijk is.

Dat is wat het gevaar, want soms denkt men:

Voor die inspectie moet alles op papier staan.

Niks is, zou ik zeggen, minder waar.

Maar documenten geven ons wel een beeld van op welke wijze

leerkrachten hun activiteiten plannen,

welke gradaties ze erin stoppen.

Dus het geeft ons wel een beeld naast zowel het gesprek

als datgene wat wij hen zien doen.

(VOICE-OVER) Het gesprek met de leraren van vijf en zes verloopt intensief.

De inspecteur gaat dieper in op de vooraf vastgelegde thema's.

(MARCELLA) Mag ik eens even kritisch zijn ? (LACHT)

Het is niet stout bedoeld. (AARZELT) Ik kan dit niet oplossen.

Zou je dan niet beter die dingen vragen

die ook aansluiten bij het leerplan

of rechtstreekser aansluiten bij de leerplandoelen ?

(JUF ELS) Het zijn niet altijd makkelijke vragen,

maar dat is natuurlijk ook een stukje haar werk.

Het is wel boeiend om 'n beetje mee samen na te denken over de werking.

(MARCELLA) Soms stellen we wel heel kritische en ook wel confronterende vragen

en er zijn inderdaad situaties waar leerkrachten of directeurs...

Ja, een vervelend gevoel aan overhouden of weet ik wat,

maar dat moet je voor jezelf ook 'n stuk kunnen relativeren.

Ik kom mijn werk doen

en door die kritische, die confronterende benadering

worden dingen erg duidelijk voor ons.

(MARCELLA) We hebben ons een beeld kunnen vormen van de praktijk,

maar we vinden het toch ook wel nodig om

je een aantal dingen, bij jou 'n aantal dingen te bevragen

omdat jij meer dat helikopterperspectief hebt

en ook beleidsmatig een aantal dingen aanstuurt.

Dat zijn de dingen die we met jou willen bespreken.

(VOICE-OVER) De schooldirecteur krijgt op het einde van dag twee de kans

om de werking van de school nog verder toe te lichten.

(FRANK) Het was zeker interessant om een aantal dingen te nuanceren,

ook een aantal zaken te verduidelijken

omdat leerkrachten in een gesprek vanuit hun nervositeit

vaak toch wel een paar dingen vergeten te vertellen

en hij kan dat dan toch kaderen. Dat heeft hij ook gedaan.

(DIRECTEUR) Ik denk dat het belangrijk is dat ze je school begrijpen,

dat ze de werking begrijpen, dat de visie heel duidelijk overkomt

en dat ons proces, zowel van wat er gebeurd is,

wat er nu gebeurt en wat er in de toekomst gaat gebeuren, duidelijk is.

(FRANK) Dit is nu het laatste gesprek met mensen van de lagere school.

Het is geen kruisverhoor. Het is geen goed of fout quiz of zoiets

en als ik dingen vraag waarvan je zegt: Dat weten we niet.

Dan weet je 't niet uiteindelijk.

En als ik iets te confronterend ben, dan moet je daar niks achter zoeken

van: Oei, het zal niet goed zijn. Maar gewoon omdat we het allemaal

echt wel heel duidelijk in kaart willen brengen.

(VOICE-OVER) Frank heeft nog een laatste gesprek met de leraren van 't derde leerjaar.

De inspecteurs hebben heel wat informatie verzameld

de afgelopen dagen. Hun onderzoek is bijna rond.

(FRANK) Wij willen controleren, dat is onze job,

maar we willen anderzijds toch ook scholen een stukje stimuleren

in de dingen die ze doen, want uiteindelijk,

de meeste mensen, om niet te zeggen allemaal, werken zeer hard,

zijn gedreven. Dus dat willen we toch ook een stuk bevestigen,

want het is niet altijd voor die mensen ook 'n makkelijke opdracht.

(MARCELLA) Nu... Ik denk, we hebben voldoende kunnen uitwisselen deze week.

Ik heb, denk ik, ook wel een zicht op wat jij bekeken hebt.

Omgekeerd ook. Misschien kunnen we het nu systematisch doornemen.

(VOICE-OVER) Frank en Marcella leggen al hun bevindingen samen

om het feedbackgesprek met de directeur voor te bereiden.

(VOICE-OVER) In het afsluitende gesprek geven de inspecteurs uitleg

bij hun bevindingen van de doorlichting.

Het is een indicatie voor het definitieve verslag.

(MARCELLA) Een zware week ?

(DIRECTEUR) Ja, het is wel een intensieve week.

(MARCELLA) We willen de school niet verlaten

zonder een minimum aan feedback te geven.

We hebben hier vooral een heel warme school gevonden

met een hele toffe sfeer. We hebben hier ons ook thuis gevoeld, dus...

(MARCELLA) In zo'n laatste gesprek trachten we onze eerste bevindingen

in grote lijnen mee te delen

en een stukje het vervolg van de doorlichting te schetsen.

Voor de school stopt hier de doorlichting,

maar voor ons is er nog een vervolg. Wij moeten nog 'n verslag schrijven.

Dat komen we dan nog een keertje toelichten.

(FRANK) In feite zijn er drie mogelijkheden.

Ofwel zeggen we van:

De school is voldoende in staat om z'n eigen traject verder te zetten

en de kwaliteit te blijven garanderen.

Het kan ook zijn dat we oordelen dat de school

toch een aantal werkpunten heeft die we dan zelf wat komen opvolgen

en de derde mogelijkheid, maar dat is zelden,

dat we toch zeggen: Misschien moet de school ook eens denken

aan externe begeleiding om dat traject mee vorm te geven.

(VOICE-OVER) Na enkele weken zullen Frank en Marcella terugkomen

om het volledige verslag toe te lichten.

De school krijgt de tijd om het verslag voor te leggen

aan het schoolbestuur en het personeel.

Enkele maanden later wordt 't doorlichtingsverslag gepubliceerd

op de website van de inspectie.