(VOICE-OVER) De reporter van TV.Klasse doorkruist Vlaanderen

op zoek naar inspirerende proeftuinen.

Dat zijn scholen die 'n nieuw onderwijsidee uitproberen.

Zo liggen ze mee aan de basis voor onderwijsvernieuwing in Vlaanderen.

Laat je inspireren door de proeftuinen.

(REPORTER ELKE) Te weinig jongeren vinden hun weg in 't secundair onderwijs.

Daarom leggen het Atheneum van Antwerpen

en de Parkscholen in Wilrijk 't accent op talent en de interesses

van hun leerlingen.

Zij willen dat jongeren 'n positieve studiekeuze maken

op basis van hun talent. Ik word dus verwacht in twee campussen vandaag.

We starten in het Atheneum van Antwerpen.

(GRIET) Goedemiddag. Welkom in het Koninklijk Atheneum. Kom binnen.

(ELKE) Leerlingen lijken hun weg niet te vinden op school, hè ?

(GRIET) Ja, helaas. Veel te vaak gebeurt dat nog.

Wij hebben ook leerlingen die hier jaren blijven hangen

en die eigenlijk hier een studierichting volgen

die helemaal niet beantwoordt aan de talenten die zij hebben

en daarom, ja, wij dachten: Daar moeten we iets voor vinden

zodanig dat die leerlingen echt wel hun weg vinden

en ook hun talenten kunnen waarmaken.

(ELKE) Wat deden jullie er concreet aan ?

(GRIET) We hebben sinds dit schooljaar een talentenreis georganiseerd

in het eerste jaar van de A-stroom

en tijdens die talentenreis maken ze vier verschillende reizen.

Ze gaan op reis naar de wereld van de wetenschappen,

naar de artistieke wereld, naar de economische wereld

en ook de wereld van de informatica.

Gedurende zeven weken twee uur per week

volgen al die leerlingen dus een van die vier gebieden

en daarna is er een doorschuifsysteem.

We hopen op die manier dat ze ook ontdekken

wat ze zelf heel graag doen. Wat je graag doet, doe je beter

en dan ben je ook veel meer gemotiveerd.

(ELKE) Super. Gaan we kijken ? - (GRIET) Graag.

(GRIET) Dat doen we hier, bij de klas waar de groep artistieke vorming zit.

(ELKE) We kijken bij de vier belangstellingsgebieden

die alle leerlingen aangeboden krijgen.

Ze werken vooral met projecten die aansluiten bij hun leefwereld.

(LERAAR INFORMATICA) De leerlingen doen 't praktisch, met de handen,

en dat is de bedoeling om dan nadien... (AARZELEND)

Zodat de leerlingen gemakkelijk hun keuze kunnen maken

en zeggen van: Dat interesseert mij echt wel en ik wil er echt voor gaan.

(ELKE) Is dat iets voor jou, 'n computer uit elkaar halen ?

(JERNIFER) Nee, niet echt. - (ELKE) Nee ?

Lukt het niet goed ? - (JERNIFER) Jawel, maar...

Da's niet mijn ding. - (ELKE) Wat vind je leuk

in de talentenreis ? - (JERNIFER) De artistieke vorming.

Die tekeningen die we moesten maken, dus...

(ELKE) Dat was wel meer iets voor jou ?

(ELKE) Als ze daar minder in geïnteresseerd zijn, is dat erg ?

(LERAAR ARTISTIEKE VORMING) Dat is zeker niet erg, want elk kind is anders

en zal misschien andere interesses ook hebben,

maar het is goed dat ze hiervan kunnen proeven

en tijdens onze lessen binnen de talentenreis

komen er heel wat dingen aan bod, maar het is natuurlijk mogelijk

dat zij veel beter zijn in een ander vak

en minder goed zijn in dit vak,

maar ook dan is het, denk ik, wel bijzonder voor hen om heel...

Allee, al die stadia te kunnen doorlopen en zo eigenlijk

een bredere waaier aan mogelijkheden te hebben.

(GRIET) Wij willen vermijden dat jongeren op de verkeerde plaats zitten.

Zo denk ik aan een jongen die hier 'n aantal jaren geleden zat

en die hier jaren eigenlijk niet op zijn plaats zat.

Die jongen had een echt talent voor muziek en voor dans

en toch zat hij hier in de richting handel en daarna kantoor

om uiteindelijk... (AARZELT) hier ongelukkig te zijn.

(ELKE) Welke rol spelen ouders daarin, in die studiekeuze ?

(GRIET) Ja, die ouders spelen natuurlijk een heel belangrijke rol.

Het is heel begrijpelijk dat ouders kiezen voor hetgeen ze denken

dat het veiligst is qua toekomstmogelijkheden,

maar via onze talentenreis hopen wij dat die kinderen

hun ouders zullen enthousiasmeren en wij zijn de eersten

om die kinderen daarin te steunen

en eigenlijk moeten wij aan die ouders proberen duidelijk maken

dat dat ook de enige richting is die geschikt is voor hun kind

en waar ze de beste toekomstmogelijkheden mee hebben.

(ELKE) Ze maken de eerste graad beter door vier belangstellingsgebieden

toe te voegen. Zo leunen ze aan bij de hervorming

van het secundair onderwijs.

(DIRECTRICE) We leggen hier inderdaad de link naar de beleidsnota van de minister.

De minister wil het watervalsysteem tegengaan

door het keuzeproces te verlaten en dat is wat we hier doen,

want ook in 't tweede jaar van de eerste graad

willen we met die talenten verder werken.

Terwijl ze in het eerste jaar een reis maken,

gaan we in het tweede jaar echt verdiepen

om dan later de juiste keuzes te kunnen maken.

Anderzijds denk ik dan voor heel specifieke richtingen,

bijvoorbeeld in het kunstonderwijs of specifieke beroepsrichtingen,

dat het daar niet evident is en dat leerlingen op basis van 'n talent

of een interesse die al heel vroeg aanwezig is

toch wel in die eerste graad al die keuze zouden moeten kunnen maken.

(ELKE) In de Parkscholen in Wilrijk trekken ze de brede 1ste graad

nog een beetje verder door. Samen met basisschool Ieperman

werken ze een vierjarige cyclus uit

om zo de overgang van het basisonderwijs naar het secundair

vlotter te laten verlopen en ook ieders talent te ontdekken.

(ELKE) Jullie werkten 'n vierjarige cyclus uit.

Waarom zijn jullie daarmee begonnen ?

(DIRECTRICE) We zijn daar eigenlijk gefaseerd mee begonnen.

In de eerste plaats hebben wij vastgesteld

dat ook bij ons vaak schoolmoeheid bij de leerlingen optreedt,

dat schoolmoeheid en vervroegde drop-out

eigenlijk te maken heeft met het welbevinden van de leerlingen.

Hoe komt dat dat welbevinden niet zo hoog ligt ?

Dat heeft er vaak mee te maken dat ze verkeerde studiekeuzes maakten.

In functie daarvan hebben wij daar in onze eerste graad

een brede eerste graad gemaakt en nadien hebben we dan gezegd:

Kijk, misschien is het ook zo dat dat veel vlugger moet beginnen,

die positieve studiekeuze, en dat ook in de overgang

van de basisschool naar de eerste graad toe

wij eigenlijk op dezelfde manier zouden moeten kunnen te werk gaan

zoals we het dan hebben gedaan in de eerste graad.

(ELKE) Hoe verloopt die samenwerking dan concreet ?

(DIRECTRICE) Die samenwerking verloopt op verschillende vlakken.

Aan de ene kant hebben wij dan echt verticale leerlijnen gemaakt.

Dat wil zeggen dat wij de programma's

op mekaar hebben afgesteld, bijvoorbeeld voor de talen.

Wij hebben dat ook gedaan voor ICT, voor techniek,

voor artistieke vorming, zoals dans en podiumkunst, beeldende kunsten,

en dan doen we binnen vrije ruimte en via projectwerk.

We doen dat ook voor sociale vaardigheden,

bijvoorbeeld: Ze gaan samen naar een toneel over pesten.

Ze hebben samen een vredesproject gedaan

en er zijn ook snuffelmomenten, dus de kinderen van het zesde leerjaar

komen geregeld eens mee les volgen in de eerste graad.

(ELKE) Omdat het 5de en 6de basisonderwijs

en het eerste en tweede secundair zijn samengevoegd in één graad,

zijn er heel wat afspraken nodig.

De leraren vergaderen regelmatig over agenda's,

werkvormen en projecten.

(LERARES SASKIA) De papieren versie verschijnt pas in maart.

Zijn er nog voorstellen voor artikels of (AARZELT) andere zaken

die erin moeten ?

(ELKE) Door in de basisschool aandacht te schenken

aan techniek en kunst, weten de leerlingen beter wat het inhoudt

om voor ASO, TSO of KSO te kiezen en door deze aanpak

wordt de overstap naar het secundair veel makkelijker.

(ELKE) Staan de leerlingen sterker in hun schoenen

als ze hier naar 't secundair gaan ?

(JUF DORIEN) We merken dat ze minder schrik hebben

om in de middelbare school binnen te gaan.

Ze zijn al twee jaar vertrouwd met de leerkrachten die hier rondlopen,

met de verschillende werkvormen (AARZELT)

omdat we 't ook al 2 jaar deden.

We hebben kennisgemaakt met beeld, drama, ICT, de labolessen,

dus de leerlingen zijn echt wel gerust als ze binnenkomen.

(ELKE) Welke meerwaarde zie jij als leraar bij dit systeem ?

(LERARES SASKIA) Ik merk dat het voor mezelf ook enorm fijn is

als ik op 1 september naar hier kom

en ik kan die leerlingen al bij hun naam aanspreken.

Ik ken hen, zij kennen mij en dat geeft iedereen een goed gevoel, ja.

(ELKE) Is er ook een inhoudelijke meerwaarde ?

(SASKIA) Zeker. Als ik dan denk aan mijn vak, Nederlands,

het taalbeleid loopt door van de derde graad basisonderwijs

naar onze eerste graad, dus de vaardigheden waar ik rond werk,

daar beginnen zij al aan in het vijfde leerjaar

en dat verschil merk ik wel in mijn vak dan.

(ELKE) Zo'n vierjarige cyclus uitwerken gebeurt niet zonder moeilijkheden.

Er zijn een aantal dingen waar je rekening mee moet houden.

(DIRECTRICE) Een van de valkuilen is dat zowel het basisonderwijs

als het secundair onderwijs een heel eigen project en structuur hebben

die misschien een beetje vastgeroest zijn

en die moeten dan natuurlijk losgemaakt worden.

Dus je begint met een heel kleine kern van mensen

die daarin geloven en geleidelijk aan, naargelang iedereen

zo wat de meerwaarde er begint van in te zien,

dan groeit dat en wordt dat echt wel probleemloos.

(ELKE) Brengt dat extra werk mee voor de leraren ?

(DIRECTRICE) Eigenlijk niet. Het is wel zo dat leraren dat denken,

althans in het begin. Ze denken: Dit komt er allemaal bij.

Wat moeten we daar allemaal gaan voor extra doen,

terwijl je dat niet moet gaan doen. Je moet de dingen die je gaat doen

in een ander perspectief gaan doen.

(ELKE) Toch blijven jullie ervoor gaan.

(DIRECTRICE) Natuurlijk. Gewoon omdat we de meerwaarde ervan inzien.

Wij zitten hier met een heel stel gelukkige kinderen

die echt wel weten wat ze nadien willen gaan doen,

zowel van basisonderwijs naar eerste graad

als van eerste graad naar tweede graad en dat was de bedoeling.

(ELKE) Leerlingen zitten hier graag omdat ze aangesproken worden

op hun talenten en die kunnen ontwikkelen.

Volgende keer zie ik jullie in Brugge.