Gepubliceerd op
Verhaal

Vluchtelingen in de Westhoek: “Hoe doen ze dat in Brussel of Antwerpen?”

‘Willen jullie 2 vluchtelingenkinderen opvangen?’ Die vraag kreeg directeur Wouter Ballyn (GBS De Zonnebloem) van de gemeente Zonnebeke. “Ik antwoordde meteen ‘ja’. Tegelijk wist ik: dit wordt niet makkelijk. Onze school is 100 procent wit.”

Wouter Ballyn: “Het was even slikken voor juf Hilde en juf Mieke toen ze hoorden dat ze een vluchtelingenkind in hun klas zouden krijgen. Brahim (4) en Hicham (6) komen uit Aleppo in Syrië. Ze spreken enkel Arabisch. De kinderen hebben veel meegemaakt: de oorlog in hun eigen land, de overtocht op zee in een rubberbootje, vervoer met taxi en vrachtwagen op het vasteland. En toen het geld op was: lange afstanden te voet. Een week lang zijn ze onderweg geweest. Een school hebben ze nog nooit gezien. Hoe moesten ze dat aanpakken?”

100 procent witte school

“In de lerarenkamers had ieder zo zijn mening over het vluchtelingenbeleid van de regering. Maar het is niet onze taak als school om die discussie te voeren. We hebben wel de taak om elk kind een warme plek te geven waar ze kunnen leren.”

“Onze school is 100 procent ‘blank’. Nog nooit heeft hier een mama met een hoofddoek aan de schoolpoort gestaan. Het zou onze eerste ervaring worden met ‘anderstalige nieuwkomers’. Mijn grootste zorg was communicatie. Hoe communiceren we met de kinderen en het gezin, maar ook: hoe vertel ik dat nieuws aan de ouders en de leraren?”


Een school doet niet aan politiek

Wouter Ballyn - directeur

“Ik heb lang gedaan over de formulering van de mail aan de ouders van de school. Eerst wilde ik er enthousiasme en engagement in steken, de warmte van waaruit we dat wilden doen. Maar uiteindelijk koos ik voor een neutrale brief: iedereen kent de vluchtelingenproblematiek, onze gemeente draagt haar steentje bij en heeft gevraagd om 2 kinderen op te vangen op school. En we vinden het onze opdracht om dat te doen.”

“Niet ten koste van onze kinderen”

“Ik kreeg heel wat positieve reacties van ouders die dat initiatief ondersteunden of wilden helpen. De negatieve reacties waren er ook. Ouders die vinden dat het niet kan dat vluchtelingen geld krijgen zonder dat ze er iets moeten voor doen, dat het ‘ons’ geld is. Die discussie ga ik niet aan. Een school doet niet aan politiek en ik wijs hen op onze opdracht. En soms vraag ik wat we zelf zouden doen in dergelijke oorlogssituatie? Hier in de Westhoek weten we ondertussen wel al wat oorlog is.”

“Sommige ouders maken zich zorgen en vragen zich af of de extra inspanningen die we doen niet ten koste zullen gaan van hun kinderen.”

Gered door Juf Annemie

“En dan moet je op zoek naar extra hulp. Maar waar en wat? Mijn school krijgt van de overheid pas extra middelen als ik 6 anderstalige nieuwkomers kan inschrijven in de lagere school. Binnen de scholengemeenschap hadden we al mappen aangelegd met bruikbaar en concreet materiaal voor anderstalige nieuwkomers maar daarmee ga je nog niet in gesprek met de kinderen of ouders …”

Juf Annemie komt elke dag 2 uur helpen width=

Juf Annemie komt elke dag 2 uur helpen.

“Toeval en geluk willen dat onze buurvrouw een gepensioneerde juf is die al jaren Arabisch leert. Ik heb mijn stoute schoenen aangetrokken, ben naar het gemeentebestuur en het OCMW gestapt en gevraagd of ik haar halftijds mocht aanwerven om de 2 kinderen mee te ondersteunen. Het kon. Juf Annemie zag dat meteen zitten.”

Lesgeven met een vertaal-app op de gsm

Ook Juf Hilde van de derde kleuterklas bleef niet bij de pakken zitten. “Mijn grootste zorg was: hoe communiceer ik met Hicham en zijn ouders? En hoe blijf ik genoeg zorg bieden aan de 18 andere kinderen in de klas? Thuis hadden mijn kinderen al een vertaal-app op mijn gsm geïnstalleerd. Gelukkig praat juf Annemie Arabisch. Zij helpt een uur ‘s ochtends en een uur in de namiddag.”

“Onze eerste opdracht was Brahim en Hicham en hun ouders zich goed te laten voelen op school. Niet makkelijk. De mama had het moeilijk om haar kinderen achter te laten op school en wilde de hele dag op de speelplaats blijven. En de eerste weken wilde Hicham alleen maar bij zijn jongere broertje zijn. Hij wou voortdurend naar het toilet maar ging dan zijn broertje opzoeken. Tot ik de deur liet openstaan tijdens de les. Blijkbaar stelde dat hem wat gerust.”


Mijn eerste woord Arabisch? ‘Mabrouk’, het betekent ‘Proficiat’.

Hilde Dejoncheere - juf derde kleuterklas

“Hicham had nog nooit een school gezien en wou meteen met alles spelen. De eerste weken gaf ik hem wat meer ruimte en tegen de klasgenootjes zei ik: ‘Hicham doet dat soms niet juist: jullie moeten hem helpen’. We leren stilaan het schoolse ritme aan en geven basiswoordenschat mee. Juf Annemie leert elke week 5 woordjes aan en die komen in het heen-en-weerschriftje. Annemie doet zelfs de moeite om diezelfde woorden tussen de middag ook thuis in het gezin aan te leren.”

“We leren zelf bij”

“En we leren ook zelf. Zo vroeg ik te rangschikken van klein naar groot en Hicham deed het omgekeerd: van groot naar klein. Tot je beseft dat de Arabische leesrichting van rechts naar links is. Ik probeer vaak te herhalen, geef duidelijke instructies, werk zo visueel mogelijk, als het kan met pictogrammen en ik geef ook veel bevestiging. Mijn eerste woord in het Arabisch? ‘Mabrouk’. Geleerd van Juf Annemie. Het betekent ‘proficiat’ en ik herhaal het zo veel mogelijk.”

Hicham is nu ingeschreven in de plaatselijke voetbalclub

Hicham is nu ingeschreven in de plaatselijke voetbalclub.

“Het is belangrijk dat Hicham ook voelt wat hij al wel kan. Hij is ongelooflijk goed en handig met de bal. Dat is het enige speelgoed dat hij had in Syrië. We hebben zijn ouders overgehaald om hem in te schrijven in Sporting Club Zonnebeke. Vanavond is zijn eerste training. Het is ook op die manier dat kinderen veel en snel leren.”

“Na 4 weken kent Hicham de kleuren, de dagen van de week en komen de eerste zinnetjes: ‘Eerst jas aandoen, dan koekje eten’. Hij zingt alle liedjes mee maar begrijpt ze niet. Hij glundert als hij in onze taal kan zeggen: goeiemorgen juffrouw.”


Zonder juf Annemie wordt dit moeilijk

Hilde Dejonckheere - juf derde kleuterklas

Hart voor kinderen

“Je hebt als leraar een hart voor kinderen: Hicham en Brahim hebben niet gekozen om vluchteling te zijn. Het zijn gewoon kinderen die in dat verschrikkelijke verhaal beland zijn. En daar doe je dus alles voor. Maar er zijn natuurlijk grenzen. Ik heb nog 18 andere kinderen in de klas, waaronder ook andere kinderen die veel zorg nodig hebben. Het is dus best zwaar. En eerlijk? Zonder juf Annemie wordt dit moeilijk. Ik vraag me echt af hoe ze dat in Brussel of Antwerpen doen.”

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 51.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...