Gepubliceerd op
Mening

Schooluitstap: een volle bus is een hele klus

Log in om te bewaren.

Waarom gaan niet alle leerlingen mee op schooluitstap? Wat doet thuisblijven met leerlingen, ouders en leraren? En hoe overtuig je ouders om hun kind toch mee te sturen? Dat onderzocht Lies Cokelaere in haar banaba-proef, opleiding Zorgverbreding en Remediërend leren. Ze won ermee de Klasseprijs voor beste onderwijsscriptie.
 

Het onderwerp voor haar scriptie landde tijdens haar stage op de multiculturele Freinetschool Mandala in Gent. Op het programma: 5 dagen zeeklassen voor 44 leerlingen. Toen de bus vertrok, zaten er slechts 28 leerlingen op. “Bij de leraren zat de ontgoocheling hoog”, zag Lies Cokelaere. “Allemaal parels van mensen, vol begrip en idealen, anders geef je geen les in een multiculturele school. Maar die dag hoorde ik atypische uitspraken tegen thuisblijvers. Daar schrok ik van.”

“Het was een bizarre schooldag. Leraren waren terecht ontgoocheld en gefrustreerd. Zij werken zo’n uitstap wekenlang uit, laten hun gezin 5 dagen achter. Maar ook de leerlingen die thuisbleven waren uit hun gewone doen en vermeden elk contact met hun leraren. Net als hun ouders.”
 

Waarom houden sommige ouders hun kind thuis?

“Zee- of bosklassen kosten geld. Veel scholen organiseren spaaracties, betalen zelf een deel van de koek of sturen kinderen gratis op uitstap. Maar daarvoor moeten ouders vaak door een administratieve rompslomp, waarop ze afhaken. Plus: scholen mogen niet vergeten dat er meer is dan de pure kostprijs van de reis. Niet alle kinderen hebben thuis een degelijke slaapzak, een stevige reiskoffer, kledij voor een week.”

portret Lies Cokelaere

Lies Cokelaere: “Bos- of zeeklassen afschaffen, is met een grote bocht om de multiculturele realiteit heen lopen”

“Maar de kostprijs is zeker niet de enige reden om kinderen thuis te houden. Sommige culturen kennen de meerdaagse schooluitstap niet. Die ouders weten niet hoe ze met bos- of zeeklassen om moeten. Andere ouders zijn zeer beschermend en laten hun kinderen niet graag los, vinden de uitstappen te ver of vrezen racisme onder de kinderen.”

Stellen die ouders de uitstappen ook in vraag?

“Heel soms zien ouders meerdaagse uitstappen meer als plezier maken dan als leren. Maar zelfs die ouders zijn niet blind voor de vaardigheden die hun kinderen daar aanleren. Ze geven zelf aan dat een meerdaagse schooluitstap hun kinderen zelfredzamer maakt.”

“Leraren stellen de bos- of zeeklassen ook soms in vraag. ‘Waarom nog tonnen energie investeren als de halve klas op school blijft? Schaffen we de uitstap niet beter af?’ Doe dat niet. Uitstappen schrappen is met een grote bocht rond de multiculturele realiteit heen lopen.”
 

Zijn thuisblijvers vooral een probleem op multiculturele scholen?

“Daar speelt het meer. Maar op minder superdiverse scholen heb je ook ouders die twijfelen. Voor hen is het nog moeilijker om te verantwoorden waarom ze hun kind thuishouden. Omdat de grotere meerderheid van ouders en leraren het heel logisch vindt dat iedereen meegaat. Op multiculturele scholen moeten ouders zich vaker verantwoorden naar hun eigen omgeving als ze hun kind wel meesturen.”
 

Wat doet thuisblijven met de leerlingen?

“Die kinderen komen in een moeilijke spreidstand terecht. Ze willen loyaal zijn naar hun leraren en ouders. Een kind kan aan zijn leraar vertellen dat het mee wil en 2 uur later aan zijn ouders dat het liever thuisblijft. Zonder te liegen. Kinderen willen graag gezien worden. Ze willen goed doen voor hun leraren en ouders, maar lopen daarin vast.”

“Thuisblijvers riskeren tijdens en na de uitstap uit de klasgroep te vallen. Als je achteraf met de uitstap aan de slag gaat in de klas, probeer dan ook de thuisblijvers te betrekken. Luister en spreek met ze. Laat ze zelf voorstellen doen. Willen ze graag foto’s zien of over de uitstap praten met een klasvriend? Kansen genoeg om ze toch te betrekken, kinderen zijn daarin heel creatief.”
 

Welk effect heeft thuisblijven op ouders en leraren?

“Ouders voelen veel druk van leraren en directeurs. Meegaan is toch logisch, horen ze. Einde gesprek. Maar als je hun zorgen snel van tafel gooit, voelen ze zich niet gerespecteerd als ouder. Als hun kinderen niet mee mogen, krijgen ze het signaal dat ze hun kinderen te kort doen. Terwijl het soms echt niet lukt.”

portret Lies Cokelaere

Lies Cokelaere: “Als je luistert naar hun vragen en vanuit gedeelde zorg vertrekt, krijg je mensen mee. Ook leerlingen en ouders van wie je het niet had verwacht”

“Als leraren er niet in slagen om ouders te overtuigen, komt dat binnen als een persoonlijke nederlaag. Onterecht. Als ze dan horen dat schooluitstappen een grote, onbekende stap zijn binnen sommige culturen, brengt dat rust.”
 

Je liet ouders en kinderen tips formuleren. Welke blijven je bij?

‘Kinderen suggereerden zelf om ouders toe te laten te telefoneren tijdens de meerdaagse uitstap. Het grappige is: sommige scholen geven ouders die kans. En dan bellen ze niet eens vaak naar hun kinderen. Weten dat het mag, stelt ouders blijkbaar gerust.”

“Iemand stelde voor om alle leerlingen bij vertrek een cadeau te geven. Een pluchen beer, zodat ouders weten dat kinderen troost vinden op een moeilijk moment. Een beetje opportunistisch, maar het speelt ook in op diezelfde nood: wat als mijn kind heimwee heeft, of een moeilijk moment?”

“Ouders vragen heel concrete informatie over activiteiten. Geef ze daarom het programma vooraf, toon video’s van een vorige editie of laat kinderen daarover vertellen. Ze willen zekerheid over gescheiden slaapplekken – misschien kunnen ouders de kampplaats vooraf bezoeken? – en zien het liefst attesten over halalvoeding. Een ouder mee in de kookploeg kan dat ook oplossen.”

“Ouders wensen ook dat scholen hun uitstappen uitbouwen: eerst 2 dagen weg, dan langer. En ze vinden dat een meerdaagse uitstap ook dichtbij kan. ‘Waarom naar de Ardennen, in de buurt zijn toch ook bossen?’”
 

Welk eigen advies voeg je daar graag nog aan toe?

“Zie ook het verhaal en twijfels van de ouders. Neem tijd voor een gesprek. Achter hun angsten zitten vaak zorgen en doelstellingen die je als leraar ook hebt. Ik ben de laatste om te zeggen dat je alle ouders kan overtuigen. Maar als je luistert naar hun vragen en vanuit die gedeelde zorg vertrekt, krijg je mensen mee. Ook leerlingen en ouders van wie je het niet had verwacht.”
 


‘Meerdaags: allesbehalve alledaags’, de volledige scriptie van Lies Cokelaere, vind je op de Scriptiebank.

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 51.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...