Gepubliceerd op
Verhaal

Een vrouwelijke ambassadeur voor technisch onderwijs en STEM

Lieselot Van Gysel studeerde in het secundair als enige meisje af in de richting Elektromechanica. Nu is ze leraar Mechanica met een missie: meer meisjes in STEM– en technische richtingen te krijgen.

meisjes en STEM: Lieselot Van Gysel, leraar Mechanica

Girlpower en jeugdige branie? Lieselot (23) staat nog maar net voor de klas als leraar Mechanica in GTI Beveren, maar heeft al meteen tips voor Hilde Crevits. In september stuurt ze de minister van Onderwijs een lange mail over haar ervaringen in een typische ‘jongensrichting’. Vandaag is ze ambassadeur voor de Europese Commissie om technisch en STEM-onderwijs te promoten. “Ik had niet echt een reactie verwacht, maar zo’n kans laat ik niet schieten. Ik wil heel graag een rolmodel zijn voor andere meisjes.”

Lieselot was het enige meisje in het zesde jaar Elektromechanica. In haar extra jaar Bouwkunde zaten er toch al 5. En nu heeft ze 3 vrouwelijke collega’s in een team van 150 leraren. Lieselot staat haar mannetje – welke vrouw kan haar eigen huis bouwen? – maar kent de drempels voor meisjes in technische en STEM-richtingen maar al te goed. Voor haar bachelorproef in de lerarenopleiding bevroeg ze daarover bijna 2000 leerlingen en 150 leraren in 14 scholen.

 

Meisjes niet welkom

“In technische scholen is het soms zoeken naar een meisjestoilet tussen de frees- en CNC-machines. Elke dag in een mannelijk uniform T-shirt lopen, is ook niet fijn als meisje. Of probeer maar eens een overall over je rokje te krijgen zonder kleedkamer. Toen ik daarmee overigens in het secundair op de speelplaats liep, deinsden de meisjes uit niet-technische richtingen bang achteruit om vuil te worden. Dat lijken misschien details, maar daardoor voel je je allesbehalve welkom in een school.”

Leraar Mechanica Lieselot van Gysel met drie leerlingen

“Sommige scholen willen geen meisjes omdat ze haantjes van hun jongens zouden maken.”

“In mijn derde jaar kreeg ik van een leraar te horen dat Sociale & Technische Wetenschappen meer mijn ding zou zijn. Ik wilde nochtans echt iets met mijn handen doen, maar daarin werd ik door mijn leraren niet echt gestimuleerd. Blij dat ik toch heb doorgezet.”

Ik ken ook een meisje dat zich wilde inschrijven in een technische school. ‘Niets voor jou’, zei de directeur. ‘Je komt waarschijnlijk toch alleen voor de jongens’. Kan je dat geloven? Sommige scholen willen liever geen meisjes. Ze hebben schrik dat ze haantjes van hun jongens maken, dat de rust op school verdwijnt.”

 

Handen uit de mouwen

“Ook al zijn scholen niet altijd klaar voor meisjes, ik was wel klaar voor een tso-richting. Ik zat als kind al niet graag stil. Ik kon ervan genieten om een balpen of andere spullen uit elkaar te halen en herinner me nog goed de euforie als ik iets weer in elkaar kreeg gepuzzeld. Dat heb ik nu nog!”

“Toen het secundair eraan kwam, was ik het enige meisje dat voor tso koos. Ik ging letterlijk de andere kant uit, weg van mijn vriendinnen. Mijn oma wilde dat ik verpleegkundige of pedicure werd zoals mijn mama. Gelukkig zagen mijn ouders wel wat ik al van kleins af aan graag deed en hebben ze me gesteund in mijn studiekeuze.”

 

Lassen met gelnagels

“Ik vond het best oké om met heel weinig meisjes tussen de jongens te zitten. De eerste dagen staren ze je natuurlijk na en keuren je van top tot teen op de speelplaats. Ze checken of je wel degelijk voor de opleiding komt.”

Je moet extra hard tonen dat je het wil en kan, vlot meepraten over werkgereedschap en geen schrik hebben om je vuil te maken. Krampachtig je lange gelnagels proberen sparen tijdens een praktijkles, zou ook raar zijn. Maar als je laat zien dat je als de beste kan lassen, hoor je er wel echt bij. Als ik zag hoe in andere klassen meisjes met elkaar omgingen, dan zat ik liever tussen die zwanzende jongens.”

“Later, tijdens mijn lerarenopleiding, werd ik in mijn stageschool wel eens nagefloten op de speelplaats. Ik kon daar wel tegen. Ze testen je, maar bedoelen dat niet slecht. Na die testfase waren de jongens altijd heel lief voor me.”

 

Bezorgde ouders

“Ook na het secundair bleef ik schoolgaan tussen de jongens in de lerarenopleiding Mechanica. Waarom kiezen niet meer handige meisjes voor technische of STEM-richtingen, dat fascineerde me. Daarover wilde ik mijn bachelorproef maken. Er kwam een duidelijke top 3 van drempels naar boven: schrik voor het aantal jongens, de reacties van vrienden en die van ouders.”

Alleen zelfstandigen zien blijkbaar geen graten in tso: zij hopen dat zowel hun zonen als dochters in het familiebedrijf komen werken. Maar veel andere meisjes mogen niet naar een technische richting gaan van hun ouders. Ze zien hun dochters liever niet studeren tussen allemaal jongens. De ouders van mijn klasgenoten waren vroeger zelfs bezorgd om mij en vroegen me of hun zonen zich een beetje gedroegen.”

Leraar Mechanica Lieselot Van Gysel met twee leerlingen

“Laat een meisje dat twijfelt een weekje meedraaien in een technische richting.”

“Daarom adviseer ik technische en STEM-scholen om een apart infomoment voor geïnteresseerde meisjes en hun ouders te organiseren. Zo kunnen ze vragen stellen over hun bezorgdheden. Ze moeten voelen en zien dat hun dochter welkom is, dat ze goed opgevangen wordt. En laat meisjes elkaar rondleiden in de school zodat ze écht antwoord krijgen op hun vragen: hoe is dat tussen al die jongens, zijn er nog meisjes op school, waar kan ik terecht als er iets is …”

 

Golden girls

“Scholen moeten meer doen om meisjes aan te trekken. Waarom bijvoorbeeld geen meisjesclub organiseren? Zo kunnen de weinige meisjes uit verschillende richtingen af en toe samenkomen en activiteiten organiseren. Het is ook eens leuk om onder meisjes over make-up of liefdesverdriet te praten.”

“Ik ken ook een school die een terugkomdag organiseert alleen voor meisjes. Op een opendeurdag of website moet je heel opvallend reclame maken voor zulke initiatieven. Op de opendeurdag van het VTI in Torhout hebben alle meisjes een ‘Golden Girls’ T-shirt met hun naam. Dat valt op. Als je als meisje ziet dat er nóg meisjes op school zitten, trekt dat je over de streep om in te schrijven. Bij je inschrijving horen dat je het allereerste meisje bent in Elektromechanica de afgelopen 5 jaar, is niet erg stimulerend.”

 

Meisjes op de cover

“Lagere scholen moeten leerlingen meer en vroeger met techniek in aanraking laten komen. Een bezoek aan een technische school in de buurt is heel haalbaar. Dan hoop ik dat de leerlingen daar echt iets mogen maken zodat ze zelf én hun ouders kunnen zien of ze interesse en vaardigheden hebben.”

“Laat leerlingen die twijfelen ook eens een weekje meedraaien, snuffelen en proeven. En als een meisje twijfelt, overtuig ze om toch te proberen. Na het eerste rapport of trimester is veranderen van studierichting nog perfect mogelijk.”

“Scholen moeten ook meer vrouwen in beeld brengen. Zet foto’s van meisjes in technische richtingen op je schoolwebsite, zonder de indruk te wekken dat er 50 in plaats van 5 meisjes zijn. Leerlingen in de lagere school krijgen ook te weinig vrouwen in typisch mannelijke beroepen te zien in handboeken. Ik herinner me alleen maar brandweermannen of mannelijke loodgieters. En omgekeerd moeten jongens ook meer doorstromen naar typisch ‘vrouwelijke richtingen’ zoals verpleging of kleuteronderwijs.”

“Ik ga alvast met veel plezier over mijn studie en beroep praten. Ik hoop dat ik zo een rolmodel ben voor andere meisjes.”

 

Clichés in hokjes

“Toen ik tussen 2 studies door een paar interimjobs deed, kreeg ik in elk uitzendkantoor verbaasde reacties dat ik een diploma van leraar Elektromechanica had. Ze geloofden me niet. In het begin is dat nog grappig, maar na 5 keer niet meer. Moet ik dan mijn jurk en oorbellen vervangen door een broek en kort haar om serieus genomen te worden?


Moet ik mijn jurk en oorbellen vervangen door een broek en kort haar om serieus genomen te worden?

“We denken te veel in hokjes. Ik probeer in mijn klas niet in die val te trappen. Ik spreek niet over gender en zal nooit zeggen: de jongens kunnen dit maken en de meisjes dat. Ik geef bewust vrije opdrachten binnen bepaalde criteria zoals afmetingen of materiaal. Zo kan iedereen, jongen of meisje, zijn ding doen. Als de opdracht een kader met lichtjes is, kan je een fotokader of een make-upspiegel maken. Ik moest vroeger een kanon maken. Ik had daar wat graag bloemetjes op geschilderd.”

 

Pinterestcursus

“Ik ben heel blij in de school waar ik les geef. Ze doet veel inspanningen voor meisjes en vrouwelijke teamleden. Maar ik hoor ook verhalen van scholen waar mannen neerkijken op hun vrouwelijke collega’s, waar je je als vrouw dubbel zo hard moet bewijzen. Mijn mannelijke collega’s vinden het interessant om te zien hoe een vrouw lesgeeft en we willen van elkaar leren. Ik denk dat ik rust breng, zorgzaam ben en soms andere invalshoeken bedenk. Ik hou ook van een mooie cursus met aandacht voor lay-out, foto’s en voorbeeldjes van Pinterest.”

“Ik probeer mijn leerlingen positief te bekrachtigen. Zeker de meisjes, want ze zijn wat onzekerder, moeten bewijzen tegenover hun ouders dat ze juist gekozen hebben. Als leerlingen – jongens én meisjes – bijleren, groeien, openbloeien, zich goed voelen … ben ik blij dat ik dit beroep heb gekozen.”

meisjes en STEM: leerling bedient machine

4 tips voor meer meisjes in technische en STEM‑richtingen

  1. Start een meisjesclub. Groepeer de weinige meisjes in een school met veel jongens. Zo voelen ze zich niet alleen en geef je ze van bij de start het gevoel dat ze welkom zijn.
  2. Breng meer meisjes in beeld. Op je schoolwebsite, brochure of gevelbanner. Als meisjes zien dat er nog meisjes zijn, trekt hen dat over de streep.
  3. Organiseer een infomoment voor meisjes en hun ouders. Zo krijgen ze antwoord op hun bezorgdheden.
  4. Bevraag je meisjes op school. Zij hebben ongetwijfeld goede ideeën over hoe je meer meisjes aantrekt in technische richtingen.

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 51.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...