Gepubliceerd op
Verhaal

“Te weinig uitdaging. Dat was het probleem. Niet het autisme”

Je bent slim genoeg, maar je autisme is een ‘probleem’. Dat kreeg Rik Smeets (18) keer op keer te horen. “Maar de huilbuien en het isolement kwamen zeker niet alleen door ASS”, zegt hij. Vandaag zit hij in 4 tso, na passages in het bso en buso. Welke hordes moest hij nemen? En hoe zou hij het als leraar aanpakken?

Rik Smeets over autisme en leerstoornissen

Rik Smeets: “Al in de kleuterklas vond de juf me erg druk. Ze dacht aan ADHD, maar de testen wezen op ASS. Zelf gebruik ik liever de term Asperger. In de lagere school ging ik niet vooruit zoals de klasgenoten. Ik moest het derde leerjaar overdoen en ging vanaf dan naar het buitengewoon basisonderwijs.”
 

Horde 1: halve info en demotiverende adviezen

“In het zesde leerjaar kreeg de klas een infomoment over het secundair in een naburige technische school. 1B bleek de enige optie. Aan de A-stroom besteedden ze nauwelijks aandacht. En na het zevende jaar zou ons een technisch diploma wachten waarmee we verder konden studeren. Over de lage slaagkansen repten ze met geen woord.”

“Ik had aanpassingsproblemen in die 1B-klas en was vrij stil. Maar ik werkte hard en blonk uit. ‘Wikipedia’ was mijn bijnaam omdat ik gemakkelijk feiten over geschiedenis en aardrijkskunde onthoud. Ik probeerde 100% te halen voor MAVO. Dat lukte. De klassenraad opperde de mogelijkheid van 1A, terwijl het CLB een meer demotiverend advies gaf: nog eens een jaar overzitten. En pas maar op voor die zware wiskunde! Ze maakten me bang.”
 

Horde 2: altijd kijken door een ASS-bril

“In 2BVL werd ik nog stiller en worstelde ik met een laag zelfbeeld. Die technische vakken lagen me ook niet. De depressie sloeg toe en ik werd opgenomen. Het CLB dacht dat het fout liep door dat syndroom van Asperger. Buso, luidde hun advies. Ik verzette me, maar de beslissing werd boven mijn hoofd genomen. Het derde secundair deed ik dus in een school voor jongeren met ASS en gedragsstoornissen.”

“Daar heb ik me nooit thuis gevoeld. Ik deed mijn best, maar had er weinig aansluiting met anderen. Ik besefte dat ik op een dood spoor zat. Een oudere leerling zei me: ‘Ik ben hiernaartoe gestuurd omdat ik ASS heb, maar het echte probleem ligt bij mijn school- en thuissituatie. Het was een gemakkelijkheidsoplossing om me in het buso te droppen.’ Zo voelde ik het ook.”

“Ik wilde terug naar het gewoon onderwijs. Het werd 3 bso Kantoor. Niet mijn keuze, maar het logische vervolg van de opleiding die ik in het buso gedaan had. Weer verliep de kennismaking stroef. Weer bleef ik ondanks het verdriet werken en behaalde ik de beste punten van iedereen. Weer verloor ik een jaar.”
 

Horde 3: de motivatie niet willen zien

“Ik vroeg mijn leraren om meer uitdaging, maar ze deden geen moeite. Omdat ze niet in mij geloofden? Mijn motivatie niet zagen? Ik denk dat ze het vervelend vonden dat ik hen zo bleef aanklampen. Ik vroeg het CLB en de studiebegeleider of de examencommissie niks voor mij was. Of een het flexibel leertraject? Of 4 STW? Altijd kreeg ik te horen dat ik zou falen. Dat ik beter niet van school veranderde omdat ik in deze tenminste niet gepest werd.”


Het was een gemakkelijkheidsoplossing om me in het buso te droppen

“De studiebegeleider van mijn nieuwe school zei tegen mijn vader: ‘Rik is slim genoeg voor het technisch onderwijs, maar dat autisme is een ‘probleem’.’ Maar het was niet de ASS die me huilbuien bezorgde en me isoleerde. Die uitgaan en voetballen onmogelijk maakte. De leerstof, of liever het gebrek eraan, was het echte obstakel.
 

Horde 4: bore-out

“In het vierde jaar begon ik lichtjes te rebelleren, zeker tijdens vakken waarvoor ik toch veel voorsprong had. Ik maakte toetsen opzettelijk niet mee, want ik had die punten toch niet nodig. De druppel was het infomoment over de overstap naar de derde graad. Het was kiezen tussen de pest en cholera, besefte ik. Nooit kon ik gelukkig worden in 5 Kantoor.”
 

Horde 5: angst

“Daarom maakte ik een lijst van mijn kwaliteiten, van dingen waar anderen ‘nee’ op zegden, maar waar ik zelf wel in geloofde. Daarom schreef ik directeurs van andere scholen aan. Ik legde hen uit hoe ik door verkeerde info en beslissingen in een foute richting zat. Wat dachten zij van een overstap naar 4STW? Daarom luchtte ik mijn hart bij de therapeuten van Tejo en vroeg ik hen om raad. Aan initiatief tonen ontbrak het me nooit (lacht).”

“Met een klein en bang hart heb ik me uiteindelijk in een andere school in 4STW ingeschreven. Voor de eerste keer ging ik tegen de adviezen van CLB en de leraren in. Van de nieuwe klassenraad moest ik een motiverend verslag schrijven met daarin mijn redenen om voor deze richting te kiezen. 4 pagina’s heb ik vol getypt.”

“De leraren uitten ook hun voorwaarden. Dat ik in de huiswerkklas mijn wetenschapsvakken bijspijkerde bijvoorbeeld. Mijn eerste rapport was goed en voor de eerste examenreeks van mijn leven kreeg ik hulp bij de voorbereiding. Gelukkig, want ik twijfelde enorm aan mezelf en aan mijn keuze. Ik leerde samenvatten en haalde een mooi resultaat. Alleen voor wiskunde heb ik een voorlopig een klein tekort.”

Rik Smeets over autisme en leerstoornissen

De Rik van nu

“De Rik van nu is een heel andere jongen dan die van een jaar geleden. Socialer, opener, met minder van die ‘autistische trekjes’. Ik ontmoet weer oude vrienden, ga weer op stap. Ik besef nu dat ik me alleen kan ontplooien als ik me ook gelukkig voel. Nu heb ik een toekomstperspectief. Ik wil sociaal werker worden. Of leraar aardrijkskunde of geschiedenis.”

“Als leraar zou ik eerst luisteren en mijn leerlingen leren kennen. Hen bekijken als individuen, het beste uit ze halen, kansen geven en advies op maat bieden. Maar wel de studiekeuze aan hén laten. Ik heb het gevoel dat de professionals die mijn pad kruisten, vooral algemene adviezen gaven op basis van mijn ASS-etiket, me niet genoeg als ‘geheel’ zagen. Maar iedereen is verschillend. Hun oordeel voelde te vaak als ‘weggeworpen worden’: we verwijzen je naar het bso, het buso en dat is dan het einde van het verhaal. Gelukkig is het dat niet geworden.”

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 51.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...