Gepubliceerd op
Verhaal

Cambodja, waar Leang in kinderschoenen lesgeeft

40 jaar geleden stierf het onderwijs in Cambodja een gewelddadige dood. Wie een kostuum, snor of balpen had, werd verdacht van intellectueel te zijn en moest aan de kant. Vandaag bouwen leraren hard aan beter onderwijs. Redacteur Cherline liep mee met leraar Leang die Engels doceert in de tweede grootste stad van Cambodja: Battambang.

    Leang op de brommer
  • 05.00 uur – Ontwaken op de brommer

    Leang staat op, samen met de zon. Met gestrekte handen tegen mijn borstkas groet ik ook Leangs ouders, dochter en grootmoeder. Respect. Deze mensen wonen samen op 40m2. De kamer van mijn oudste zoon telt bijna evenveel vierkante meters.

    Voor Leang vertrekt, zet hij de winkel die zijn ouders overdag op de stoep openhouden, klaar. Zijn moeder steekt een vers gestreken hemd in zijn handen. “Elke zichzelf respecterende leraar in Cambodja heeft plooien in zijn hemd en broek,” vertelt hij fier. Hij kust zijn dochter Seka, springt zijn brommer op en gaat ontbijten op de markt, aan het kraam van zijn vrouw.

  • Cambodja: Leerlingen vormen rijen op de speelplaats
  • 06.30 uur – Pretogen voor de dag

    We rijden de publieke low secondary school Anlong Vil, 2.000 studenten groot, binnen. Hier zie je geen fietsenstalling maar een parking propvol brommers. Geen enkele school in Vlaanderen kan tippen aan de uitgestrektheid en het groen van deze school. Helaas ligt overal afval verspreid. Typisch Cambodja: hoe mooier het groen, het onverstandiger de gebruikers er mee omgaan.

    In rijen verzamelen leraren en leerlingen in het midden van de speelplaats. “Dagelijks hijsen 2 leerlingen de vlag. Een Cambodjaanse vlag als eerbetoon aan Cambodja hoort ’s nachts niet buiten te hangen”, licht Leang toe. Ondertussen zingt iedereen het volkslied. Leang heeft pretogen. Hij heeft zin in vandaag.

  • Cambodja: Leraar Leang stapt naar zijn klas
  • 07.00 uur – Iedereen meester

    Met grote passen stapt Leang naar zijn klas. Vandaag staat er 4 uur Engels op zijn lesrooster, van 7 tot 11 uur. Aan de klasdeur buiten ontmoeten we Linheu (13) en Matin (14). Zij nodigen hun 37 klasgenoten uit om 2 rijen te vormen. Wanneer het stil is, kan iedereen op hun signaal de klas binnen. “Mijn leerlingen kunnen veel meer dan ze denken. Ik geef hen verantwoordelijkheid. Pas dan beseffen ze dat ze meer waard zijn dan ze denken”, vertelt Leang.

    Linheu telt het aantal jongens en meisjes en schrijft de aantallen op een blad dat aan de klasmuur hangt. Leang stapt als laatste de klas binnen. De leerlingen groeten rechtopstaand hun meester. Ze zijn blij dat hij er is.

  • Portret Wouter Torfs
  • “Vandaag is een goede dag: slechts 10% van de klas is afwezig”, lacht Leang. “Tijdens het regime van de Rode Khmer eind jaren ’70 is het Cambodjaans onderwijssysteem in 3 jaar volledig vernietigd. Leren lezen werd bijvoorbeeld uit het curriculum geschrapt. Ons huidig onderwijssysteem is nog geen 40 jaar oud. Er zijn veel uitdagingen. Te weinig ouders beseffen het belang van onderwijs. Maar we boeken vooruitgang. In 2008 ging 38% van de jongeren naar de secundaire school. Vandaag is 90% van mijn leerlingen aanwezig”, glundert Leang. Ik nestel me op een leeg bankje naast leerling Linheu.

    De handboeken liggen open op pagina 14. In groepjes van 2 stellen leerlingen zichzelf voor in het Engels. Linheu weet zichzelf geen houding te geven wanneer ik me aan haar voorstel. Een uur lang hoor ik geen woord Khmer (taal van Cambodja), enkel nog Engels. De deur en alle ramen staan open. Toch blijft het 35° in klas.

  • Cambodja: Leerlingen schuiven aan bij kraampjes op de speelplaats
  • 09.00 uur – Genderneutraliteit gezocht

    Pauze. Leerlingen trekken massaal naar het marktje dat elke verfrissende dranken en snacks op de speelplaats verkoopt. Ik vertel Leang dat het me opvalt dat veel leerlingen heel verlegen zijn. Zijn wenkbrauwen fronsen. Een stilte volgt. “Heel wat kinderen in Cambodja handelen volgens de genderpatronen die ze thuis, op school, onderweg mee krijgen. Meisjes moeten zacht en volgzaam zijn en werken mee met het huishouden. Jongens moeten stoer en sterk zijn en mikken op een goede job. Meisjes die hiervan afwijken, worden meer gepest, jongens zwaarder gestraft. Uit angst om iets verkeerd te doen, klappen heel wat jongeren dicht.”

    “Dit schooljaar werken we rond gendergelijkheid op school. Als lerarenteam volgen we 24 uur vorming, 6 keer een halve dag. We leren hoe onze leerlingen genderneutraal met elkaar kunnen omgaan, hoe we als leraar het best verschillen aanvaarden en hoe we geweldloos ongewenst gedrag aanpakken. Elk kind moet dezelfde kansen krijgen, los van afkomst of geslacht.”

  • Cambodja: Leraar Leang luncht met zijn familie
  • 11.00 uur – Twee jobs

    Middagpauze, drie uur lang. Om 14 uur volgt een nieuwe blok van drie lesuren. Niet voor Leang. Zijn schooldag zit erop. Hij spoedt zich huiswaarts voor de lunch. Om 13 uur start zijn tweede job als vertegenwoordiger. “Met mijn maandloon als leraar (+/- 250 dollar) betalen we het schoolgeld van mijn dochter. Zij gaat naar een privéschool. Het is duur, maar ik wil de beste leraren, de beste handboeken voor mijn dochter. Dankzij mijn tweede job kan ik samen met mijn vrouw ook mijn familie onderhouden.”

  • Cambodja: leraar Leang
  • 12.30 uur – Zonder Leang geen Engels

    Tijdens de rit naar zijn job als vertegenwoordiger nemen we afscheid. “Ik wil me nog verontschuldigen voor mijn Engels”, vertelt Leang stil. “Ik schaam me voor mijn niveau.” Opeens kan ik de tics van Leang en zijn stuntelig gedrag plaatsen. “Tussen 1975 en 1978 vermoordde de Rode Khmer in Cambodja vooral intellectuelen en ambtenaren. Tot op vandaag ondervindt ons onderwijs hier de gevolgen van. In Cambodja is er een tekort aan leraren en zeker aan leraren Engels. Sommige scholen kunnen hierdoor geen Engels doceren.”

    Ik probeer mijn verbazing te verstoppen maar besef dat dit ook in onze Vlaamse scholen dagelijkse realiteit is. In de klas zag ik geen meester die tekortschiet, maar een leraar die zich vol enthousiasme inzet voor een betere toekomst voor onderwijs, en zijn leerlingen.

Cambodja: drukte voor een schoolgebouw
Beter onderwijs in Cambodja dankzij VVOB

Voor deze reportage werkte Klasse samen met VVOB. Deze ontwikkelingsorganisatie werkt aan onderwijsverbetering in 9 landen in het Zuiden. In Battambang (Cambodja) zet VVOB met het TIGER-project (Teaching for Improved Gender Equality) in op meer gendergelijkheid.

Zin om samen te werken met een school in het Zuiden?

  • Met Scholenbanden koppelt VVOB Vlaamse scholen aan scholen in het Zuiden.
  • Op zoek naar inspiratie over onderwijs in het Zuiden? Op eNSPIRED ontdek je hoe je in de klas kan werken aan gelijke onderwijskansen en diversiteit.

In 3 weken naar beter huiswerk?

Schrijf je in voor de gratis online tipreeks en krijg in je mailbox:

  • inspirerende voorbeelden
  • concrete huiswerkideeën
  • kant-en-klare tools