Gepubliceerd op
Zo doen zij het

12 leerlingen in de klas: hoe doe je dat?!

Vanuit een droom onderwijs óm te denken richtte Debbie Goudriaan de basisschool Mondomio op. Met maar 12 leerlingen per klas, niveaugroepen en een kinderopvang. Zulke kleine klassen, hoe doe je dat?!
 

“Al tijdens mijn lerarenopleiding voelde ik dat klassikaal lesgeven niets voor mij is. In mijn tweede jaar wilde ik dan ook stoppen. Tot mijn mentor mij een stage in het volwassenenonderwijs suggereerde. Daar vond ik uiteindelijk mijn draai en ben ik blijven werken.”

“Maar toen ik kinderen kreeg, begon de zoektocht naar een school. Mijn oudste kreeg woedeaanvallen in de kleuterklas door te veel prikkels. Ze had een ander soort school nodig met kleine klassen. In een methodeschool met 18 leerlingen per klas ging het al veel beter. Helaas, toen dook een nieuw probleem op: mijn jongste dochter aardde er niet wegens te veel vrijheid.”

Portret Debbie Goudriaan

 

Visie in 3 woorden

“De zoektocht naar de perfecte school zette me aan het denken: wat voor school wil ik voor mijn kinderen? Kleine klassen, ervaringsgericht onderwijs, structuur en een huiselijke sfeer. Ik praatte veel over mijn ideeën en dromen met collega’s en ouders en begon out of the box te denken.”

“Het kind staat altijd centraal op scholen. Terecht, maar als ik kijk naar het aantal burn-outs in het onderwijs, wilde ik toch ook de leraar centraal zetten. En voor een fulltime werkende ouder is het niet evident om op tijd aan de schoolpoort te staan. Ik droomde dan ook van een school waar leerlingen, leraren en ouders in balans zijn. Bovendien stond ondernemen en innoveren ook hoog op mijn wishlist.”


Met een visie in slechts 3 woorden kan mijn team zelfstandig aan de slag

“Met een pril schoolteam in wording distilleerden we 3 pijlers die onze visie kernachtig verwoorden. Rust en ritme, ondernemingszin en duurzaamheid. Ons gebouw en onze klassen stralen dan ook rust uit met eenvoudige witte meubels en weinig didactisch materiaal aan de muren. Die rust trekken we door in onze kledij: iedereen loopt in uniform. Ja, ook de leraren én de directeur. (lacht)

 

School slash bedrijfje

“We proberen sinds kort onze schoolbusjes en lokalen te verhuren. Die gebruiken we in de weekends en vakanties toch niet. Dat past bij onze ondernemingszin en de extra inkomsten zijn welkom. Volgend jaar willen we met een vak ondernemen beginnen en de kinderen betrekken bij de verhuur.”

“Een visie in 3 woorden biedt houvast; zo kan mijn team heel zelfstandig aan de slag. Als een leraar een idee heeft, is mijn enige vraag: past het in de 3 woorden? Doe maar! Zo wilde een leraar bijvoorbeeld de wekelijkse uren turnen vervangen door een maandelijkse sportdag. Dat brengt rust en ritme, getuigt van ondernemingszin en is duurzaam want we kunnen met de fiets naar de sporthal in plaats van met onze schoolbusjes. Een andere collega stelde voor voor om een tweede vestiging van de school op te starten in een andere gemeente. Ik wil helpen waar ik kan, maar zij is de trekker.”

Jongen schrijft iets op bord in de basisschool Mondomio

Klassen met 12 leerlingen

“Het opvallendste aan onze school zijn de kleine klassen van 12 leerlingen. ‘Hoe doen jullie dat’, vraagt iedereen. Door het lessenrooster om te denken en leraren anders in te zetten. Zo volgt elke klas hetzelfde lessenrooster. Tijdens het inloopuurtje kunnen ouders hun kind tussen 9.00 en 9.50 uur afzetten en werken leerlingen in groep zelfstandig aan hun taken. Voor zo’n inloopuurtje zet ik maar 3 leraren in. In de voormiddag heeft iedere leerling op hetzelfde moment Nederlands en wiskunde. Voor die hoofdvakken zijn alle 5 leraren (het vijfde en zesde leerjaar zit samen) aan het werk en heeft elke groep van 12 leerlingen een eigen leraar.”

“Tijdens de namiddag volgen de leerlingen wereldoriëntatie, lichamelijke en muzische opvoeding in een groep van 24 leerlingen. Dan zet ik 3 leraren in telkens met een vrijwilliger in een soort co-teaching. Zo hebben we bijvoorbeeld een freelance muziekleraar en enkele helpende ouders. De leraar werkt de les uit, de vrijwilliger ondersteunt. Op het einde van de dag is er weer een uur zelfstandig werk met 3 leraren en nog een uitloopuurtje van 16.00 tot 16.50 uur met 1 leraar.”

 

Niveaugroepen

“In de voormiddag werken de leerlingen in niveaugroepen. Ben je sterk in wiskunde, kan je voor dat vak aansluiten bij een hoger jaar. En omgekeerd. Dat maakt ons aantrekkelijk voor zowel hoogbegaafde als zwakkere leerlingen. Tijdens de namiddag volgen de leerlingen les in hun vaste leeftijdsgroep bij hun klasleraar die hun mentor en aanspreekpunt voor de ouders is.”

“Als je werkt met niveaugroepen, moet een leraar niet alles kunnen. Dat kan toch niet? Mijn leraren geven alleen wat ze graag doen en goed beheersen. Geen crack in wiskunde? Dan geef je misschien liever wiskunde in het eerste leerjaar, maar taal in het zesde.”

speelplaats van de basisschool Mondomio

Vreemde eend in de buurt

“De leraren zijn enthousiast over onze werking. Deeltijdse leraren vinden het bijvoorbeeld aangenaam om van 10.00 tot 15.00 uur te werken, en als je ziek bent is er altijd een collega zo flexibel om in te springen. Maar natuurlijk was het wel wennen. 1 juf stapte op omdat ze beter paste bij een andere soort school, een andere juf kon zich moeilijk losmaken van haar eigen klasgroep. En de leerlingen, die hadden tijd nodig om zelfstandiger te leren werken. Om zich niet te laten afleiden als ze in de klas samen aan een grote tafel moeten leren.”

“Als je een school opstart, is het soms chaos. Aan banken op de speelplaats hadden we bijvoorbeeld niet gedacht. Opgefrommelde natte jassen in kleine lockers bleken geen goed idee. En de grote open ruimte hebben we snel opgedeeld met glazen wanden. Op zulke momenten moet je rustig blijven, bijsturen en geloven dat alles altijd goed komt. Rome is ook niet op één dag gebouwd.”


Ik hoop dat ik de lijm tussen leerlingen, leraren en ouders kan zijn

“Scholen in de buurt bekeken ons als de vreemde eend in de bijt. Ik heb ze uitgenodigd om te komen kijken met welke werkwijze wij kleine klassen creëren en dat nam hun weerstand weg. Sterker nog: heel wat schoolteams kwamen langs om te kijken hoe ze delen van onze werking kunnen overnemen. Een directeur wil ook dezelfde vakken op hetzelfde moment inplannen. Ik ben graag het vonkje dat de rest aansteekt. Andere scholen inspireren dat het anders kan. We moeten niet allemaal in the box denken.”

 

Elke leraar zorgleraar

“Wij hebben geen zorgcoördinator. Een werkgroepje van leraren maakte een zorgplan waarin elke leraar zorgleraar is. Onze brede basiszorg en verhoogde zorg zitten dus bij de leraar zelf. De werkgroep ondersteunt wel met een ‘magische map’ waarin leraren voor elk zorgprofiel de nodige info en allerhande tips vinden, ingedeeld per leerjaar.”

“Door dat systeem kennen leraren hun leerlingen heel goed. De leerlingen moeten de klas ook niet uit voor zorgondersteuning. En zelfs logopedisten of kinesisten gaan de klas in. Dat we extra veel zorgleerlingen aantrekken, is misschien een nadeel. En eerlijk, met enkele leerlingen lukte het niet en botsten we tegen de grenzen van de draagkracht van een startend team.”

Portret Debbie Goudriaan

“Ik wil me als directeur liefst zo snel mogelijk overbodig maken”

Team van leraren en kinderopvang

“Speciaal aan onze school is ook dat we een kinderopvang in ons schoolgebouw hebben. Zo kunnen ouders gemakkelijker werk en gezin combineren. Een instappertje in de eerste kleuterklas kan zijn middagdutje in de kinderopvang doen. Omgekeerd kan een rijpe peuter wat vaker komen proeven van de eerste kleuterklas. En de collega’s van de kinderopvang springen in als dat nodig is en omgekeerd.”
 

Beetje goed gek

“Om een nieuwe school op te starten, moet je een beetje goed gek zijn. Ik had eerst gesolliciteerd als directeur in een bestaande school. Daar kreeg ik de boodschap: ‘Word jij maar directeur, maar niet in onze school. Jij moet je eigen school starten’. Strak plan, dacht ik. Tijdens de directeursopleiding leerde ik alles over de nodige wetgeving, omzendbrieven en beleidscontracten.”


Een goede directeur heeft een sterk team nodig dat meedenkt en meewerkt

“Daarna startte ik de zoektocht naar geld en een gebouw. Niet evident. De gemeente zocht mee, maar uiteindelijk was er geen geschikt gebouw beschikbaar. Ik leurde met mijn businessplan bij 5 banken tot ik een lening kreeg voor de aankoop en renovatie, en een overbruggingskrediet tot de subsidies in januari volgden. Daarvoor moest ik wel ons huis verkopen en woon ik met mijn gezin tijdelijk boven de school. Gelukkig zit mijn man op dezelfde golflengte. Het secretariaat/lerarenkamer/directeursbureau is ook zijn bureau, waar hij werkt en soms zelfs klanten ontvangt.”

“We moeten creatief omspringen met geld en zijn daarom niet vies van marketing. Zo sluiten we overeenkomsten met bedrijven om schoolmeubilair, speelgoed of computers met korting aan te kopen. Op onze Facebook-pagina tonen we dan dat een speelgoedwinkel voor Sinterklaas zakjes met speelgoed schonk. Je moet dingen durven uitproberen. Volgend schooljaar willen we ook opleidingen aanbieden. Als alle leerlingen op sportdag of uitstap zijn, kunnen we hier een nascholing organiseren. Genoeg kennis in mijn team.”

Klas in de basischool Mondomio

Energievreters

“Een school starten combineren met directeur zijn en lesgeven is zwaar. Ouders proberen te overtuigen van onze visie, vraagt energie. Zo werken we met rapporten zonder punten en met woordelijke feedback. We testen wel summatief, maar communiceren geen cijfers aan de leerlingen. Alleen als ouders naar cijfers vragen, geven we die. Maar uiteindelijk wil ik een duidelijke lijn trekken: dit is onze visie, zo werkt het hier. Dat is soms een moeilijk evenwicht.”

“Ik krijg wel energie van mijn dromen najagen voor mijn eigen kinderen en onderwijs in het algemeen. Zo word ik helemaal gelukkig van dankbare reacties van ouders. Bijvoorbeeld over een kind dat in zijn vorige school veel logopedie nodig had en heel verlegen was. Bij ons is het helemaal opengebloeid en een praatvaar geworden.”

 

Lijm tussen leerlingen en leraren

“Ik wil geen directeur zijn in een ivoren toren achter mijn computer, maar hou ervan om door de school te lopen en een babbeltje te slaan met de leerlingen. Zo hoop de lijm tussen leerlingen, leraren en ouders te zijn. Daarvoor spring ik graag een keer in als buschauffeur en wc’s ontstop ik intussen als de beste.”

“Omdat directeur zijn, lesgeven en een school starten samen wat teveel werd, is er nu een collega fulltime directeur voor de dagelijkse werking. Zo kan ik halftijds lesgeven en me halftijds buigen over beleid en langetermijnvisie en onze manier van werken uitdragen. Ik wil me het liefst zo snel mogelijk overbodig maken en ook op een hoger niveau onderwijs veranderen.”

“Vroeger hadden directeurs macht en status. Nu staan ze meer tussen de leerlingen en de leraren. Een goede directeur heeft een sterk team nodig dat meedenkt en meewerkt. Mijn middenkader is mijn team dat in werkgroepen beleid en afspraken rond zorg, pesten of speelplaats uitwerkt. Als je directeurs wil versterken, moet je vooral in het schoolteam investeren.”

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 51.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...