Gepubliceerd op
Zo doen zij het

Wat kan je als leraar opsteken van een topcoach?

Paul Van Den Bosch was meer dan 35 jaar leraar L.O. en stond als coach aan de zijde van heel wat toppers als veldrijder Sven Nys, triatleet Marc Herremans en vandaag nog wielrenner Tim Wellens. Hoe je elke leerling coacht om de beste versie van zichzelf te worden: 4 gouden regels van een topcoach.

Paul Van Den Bosch

Luister

Paul Van Den Bosch: “Een van je belangrijkste taken als coach? Luisteren naar je atleten. Net als met leerlingen: voelen ze zich niet gehoord en begrepen, dan win je nooit hun vertrouwen. Bekijk het als een spaarrekening. Het krediet dat je opbouwt door te luisteren en er voor ze te zijn, kan je inzetten wanneer het minder gaat. Een atleet die in je gelooft, gooit je trainingsschema’s bij het eerste dipje niet meteen overboord.”

“Een coach moet kijken naar het totaalplaatje. Atleten en leerlingen zijn zoveel meer dan hun cijfers. Ik begeleidde ooit een topper in wording die overhoop lag met zijn vader. Hij woonde nog thuis, maar ze spraken niet meer met elkaar. Een gespannen situatie die zijn prestaties beïnvloedde. ‘Als je wil doorbreken, moet je dit oplossen’, zei ik.”

“Natuurlijk heb ik makkelijk praten. 1 gemotiveerde atleet is heel wat anders dan 25 pubers die soms dik tegen hun zin in je klas zitten. En toch blijven de principes hetzelfde. Als je een opening wil vinden om door hun pantser te breken, moet je luisteren. Voor de buitenwereld lijken topsporters wel supermannen, maar vaak zijn ze enorm kwetsbaar. Ik heb atleten die verwachten dat ik ze elke dag bel. Anderen willen me vooral horen als er wat scheelt. Dé aanpak bestaat niet. Die moet je telkens weer afstemmen op de mensen die je begeleidt.”

 

Toon de weg

Paul Van Den Bosch: “Jij bent de expert in je vak. Je weet waar je naartoe wil en hoe je dat doel wil bereiken. Wat ik in de klas vertelde over trainingsleer en coaching was maar een fractie van wat ik wist. Goed lesgeven als je maar 1 les voorsprong hebt op je leerlingen? Kan niet. Leerlingen merken meteen of je zeker van je stuk bent. Een atleet die voelt dat zijn coach onzeker is, begint ook te twijfelen. Natuurlijk moet je je eigen methode kritisch in vraag durven stellen en fouten kunnen toegeven. Maar je krijgt je klas enkel mee als je gelooft in wat je doet.”

“Mijn eerste jaar voor de klas was een constante strijd. Ik kwam van de Latijn-Griekse, en plots stonden er beroepsleerlingen voor mijn neus. Geen idee hoe ik met die jongens moest omgaan. Ze maakten het me niet gemakkelijk, maar ik heb toen wel veel geleerd. Leerlingen testen je de hele dag. Als je een schild optrekt en niet authentiek voor de klas staat, slaag je er niet in om consequent te reageren.”

Leraar word je elke dag een beetje meer. Als je je vak en didactische aanpak tot in de puntjes beheerst, krijg je meer oog voor je leerlingen en neemt je impact op die gasten toe. Elke trainer kan met een stopwatch naast de piste staan en trainingsschema’s opstellen. Een goede coach doet zoveel meer, net als een sterke leraar. Die kijkt niet enkel naar prestaties en slaagt erin om zijn leerlingen te versterken en te inspireren.”

 

Stel doelen voorop

Paul Van Den Bosch: Iedereen heeft druk nodig om te presteren. Zonder leerplicht bleven je leerlingen misschien gewoon thuis. Als de druk toeneemt, stijgt het prestatieniveau. Topatleten kunnen veel druk aan en hebben die ook nodig om uitzonderlijke prestaties te leveren. Maar iedereen heeft een tipping point. Dan eist de druk zijn tol en nemen je prestaties af. Mijn taak is vooral om mijn atleten af te remmen en de stress weg te nemen. Net zoals je een perfectionistisch kind moet tonen dat cijfers niet alles zijn.”

“De kunst is om iedereen precies voldoende druk op te leggen. Niet makkelijk, want naast die perfectionist zit vaak een leerling die je net moet pushen. Wie achterover leunt, boekt geen progressie. Het is je taak als leraar om leerlingen uit te dagen en telkens weer nieuwe doelen te stellen. Met opdrachten die nét buiten hun comfortzone liggen. Dolle pret is dat niet, maar ze onthouden de succeservaring als ze merken dat ze iets nieuws kunnen.”


We kunnen veel meer winst boeken als we de focus leggen op wat wél lukt.

Paul Van Den Bosch

“De lat telkens iets hoger dus, maar ook niet té hoog. Als een hoogspringer met een persoonlijk record van 2,10 m steeds mikt op 2,30 m, springt hij de lat er keer op keer af. Erg nefast voor zijn motivatie. Dat zag ik soms ook bij leerlingen die na een b-attest in onze tso-richting Lichamelijke Opvoeding en Sport terechtkwamen. ‘Eindelijk bloeit onze zoon open. Eindelijk heeft onze dochter het gevoel dat ze iets kan’, vertelden ouders. Op termijn bereikt die leerling meer, ook al leg je de lat lager.”

“Ooit begeleidde ik een atleet die altijd ongelukkig was met zijn prestaties. Hij mikte steevast te hoog. Dan moet je hem helpen om zijn verwachtingen bij te stellen. Net als een klassenraad die studieadvies uitspreekt. Of je dromen mag afpakken? Dat niet. Geef je advies, maar druk je voorzichtig uit. Niet elke atleet onder mijn hoede was even getalenteerd. Waar het schip strandde, hing sterk samen met zijn motivatie.”

 

Geef feedback

Paul Van Den Bosch: Feedback is food for champions. Als je niet weet of je inspanningen lonen, train je verkeerd. Daarom is feedback cruciaal, ook als die negatief is. Niets schadelijker voor je motivatie en je zelfvertrouwen dan géén feedback krijgen. Als je een onvoldoende geeft of na een conflict een sanctie oplegt, moet je duidelijk zeggen waarom je dat doet. Anders ben je die leerling zo kwijt. ‘Je sprongen waren waardeloos’, daar heeft een hoogspringer niets aan. Wees duidelijk: ‘je voorlaatste stap was te lang. Daardoor ben je te laat met je armbeweging en spring je de lat eraf’. Wedden dat die atleet de volgende keer beter doet?”

“We denken te vaak dat we enkel feedback moeten geven op wat nog niet goed is. Terwijl we veel meer winst kunnen boeken als we de focus leggen op wat wél lukt. Elke leerling heeft kwaliteiten. Jij bent de coach die jongeren helpt ontdekken wat ze goed kunnen. Daag ze uit om die sterktes ten volle te ontplooien. Vertel ze hoe je dat samen met hen wil aanpakken. En toon vooral dat je in hen gelooft.”

Paul Van Den Bosch is coach en auteur van o.a. ‘Coach voor het leven’ en ‘Act like a coach’ (Uitgeverij Kannibaal)
 

Haal Klasse Magazine in je bubbel

  • 4 kwaliteitsnummers met inspiratie van leraren en experts.
  • Fraai ondersteunend materiaal: kalender, poster, zorgkaartjes ...
  • Je Lerarenkaart met meer dan 1000 voordelen in je brievenbus.