Gepubliceerd op
Zo doen zij het

“Wij willen naar Londen”: als leerlingen reisleiders worden

Wat begon als projectwerk Engels in de vrije ruimte werd een tweedaagse schoolreis naar Londen. Met leerlingen in de rol van reisleider. Leraar Mitte Schroeven van het Sint-Ritacollege in Kontich vertelt hoe haar vijfdejaars dat klaarspelen. Wat er fout loopt, en hoe je groepswerk efficiënt coacht.

leerlingen van het Sint-Ritacollege maken een groepswerk

Leerlingen die zelf een schoolreis uitwerken: wie kwam met dat idee?

Mitte Schroeven: “Naar Londen gaan was nooit het plan. Onze vijfdejaars kunnen tijdens de vrije ruimte kiezen voor een project Engels. Uit interesse, los van hun studierichting. Belangrijkste doel: altijd en overal je Engels in de strijd gooien. En intussen voluit inzetten op 21th century skills. De nadruk ligt op de 4 C’s: collaboration, communication, creativity en critical thinking. Zo gaven leerlingen een krantje uit, ontwikkelden ze een gezelschapsspel en draaiden ze kortfilms. Of we bezochten een International School. Tot mijn collega en ik 3 jaar geleden een ambitieus groepje voor onze neus kregen: ‘Mevrouw, wij willen naar Londen’.”

“In het begin reageerden we afwachtend. Wie betaalt dat? En krijgen we wel toestemming? Mijn leerlingen goten hun voorstel in een plan, klopten aan bij de graaddirecteur. Zijn voorwaarde: jullie verzamelen zelf de fondsen om die reis te betalen. Het is niet de bedoeling dat ouders financieel bijspringen.”
 

Hoe begin je aan zo’n groot project?

Mitte Schroeven: “We verdelen de taken over verschillende teams. Het planningsteam tekent een strakke dagindeling uit. Het sponsorteam bedenkt acties om de centen bijeen te krijgen. Team transport regelt het vervoer naar en in Londen, het hotelteam zoekt een plek om te overnachten. Andere teams nemen de verkenning van de stad op zich of stellen een boeiend avondprogramma samen.”

“Als leerlingen zelf hun team kunnen kiezen, trigger je hun verantwoordelijkheidszin. Kleinere projecten vooraf helpen hen ontdekken wat ze graag doen en waar hun sterktes liggen. Een interview met native speakers, zoals de acteurs van een theaterstuk of een cricketteam. Of een rondleiding door Antwerpen voor uitwisselingsstudenten. Ook in de les gaan we op zoek naar talenten met opdrachten zoals de Marshmallow Challenge. Tijdens de reflectie over zulke opdrachten merken ze welke rol zij opnemen in een groep. Beseffen ze met wie ze een goede tandem vormen, en met wie niet. Als er toch foute combinaties ontstaan, sturen we bij.”

Met sommige leerlingen bots je op je grenzen. Voor een leerling met ASS kan die afhankelijkheid van anderen en de constante sociale interactie te stresserend zijn. Dan zoek je naar een individuele opdracht zoals een reisbrochure maken. Sterker afgelijnd, maar wel een link met andere werkgroepen.”

leerlingen presenteren groepswerk

“Natuurlijk gaat het wel eens mis. Niets is zo leerrijk als af en toe met je hoofd tegen de muur lopen”

Hoe hou je het overzicht?

Mitte Schroeven: “We hebben 2 aansluitende lesuren met een vaste structuur. Elk team overlegt bij de start van de sessie. We werken met wisselende groepsrollen, zoals de group leader en de reporter. Die zorgt telkens voor een schriftelijk verslag. Op het einde van elke sessie vertellen de presenters waar elk team staat. Zo blijft iedereen op de hoogte van de vorderingen van andere groepen.”

“Tijdens die overlegmomenten lopen we rond, oren gespitst. Je weet meteen waar het spaak loopt en je kan op tijd bijsturen. Eens de boel draait, zijn die wisselende rolverdeling en strakke afspraken minder nodig. Sommige zaken volg je sterker op dan andere. Wie externen mailt, moet ons altijd in cc zetten. De treintickets en de reservatie van het hotel houden we ook goed in de gaten.”

“Samenwerken kost energie en tijd. Veel tijd. Maar leerlingen die feedback geven op elkaars werk, conflicten aangaan én oplossen: dat zijn erg waardevolle momenten. Die overtuiging klinkt ook door in onze evaluatie: proces en product tellen allebei voor de helft van de punten mee. Wij vormen ons een correct beeld tijdens coaching conversations, individuele gesprekken tijdens de kerstexamens. Het uitgelezen moment om te kijken waar leerlingen staan. En samen met hen doelen te bepalen. “Je aarzelt om initiatief te nemen, maar wij zien in jou een leider. Durf je dat aan?’”

”Vanaf volgend jaar willen we peer evaluatie in de cijfers betrekken. 50% van je totale cijfer krijg je voor je individuele prestatie, en je groepsleden zijn goed geplaatst om mee te oordelen.””
 

Loopt het soms fout?

Mitte Schroeven: “Natuurlijk gaat het wel eens mis. Niets is zo leerrijk als af en toe met je hoofd tegen de muur lopen. Zoals het groepje dat een stadsspel organiseerde maar de spelfiches vergat af te drukken. Vind dan maar eens een printer in Londen. Onder stress je beste Engels bovenhalen, zo leer je een taal. Of de race door Londen om na het avondeten toch op tijd te arriveren in het theater. Het blijven tieners: plannen is niet hun sterkste kant. Op zulke momenten jeukt het om in te grijpen. Tot je merkt dat ze zich wel redden als het moet.”

“Vorig jaar werden we het slachtoffer van ons eigen succes. De groep werd steeds groter, en leerlingen kozen soms om de verkeerde redenen voor ons project. We vonden te weinig tijd voor feedback en merkten hoe de werkdruk binnen de groepjes uit balans raakte. Frustrerend voor de trekkers, te weinig leerrendement bij wie achterover leunde. We stellen het project Engels heel bewust niet voor als een reisje naar Londen. De invulling ligt niet vast. Wie naar Londen wil, weet dat daar een stevige inspanning tegenover staat. En je kan ook voor projecten dichter bij huis kiezen.”

Leraar Mitte Schroeven van het Sint-Ritacollege met haar leerlingen in een groep

“Als je projectwerk coacht, moet je je rol als leraar soms lossen”

Heb je minder stress als je de organisatie helemaal zelf in de hand hebt?

Mitte Schroeven: “Zeker weten. En ook minder werk. Maar je ontdekt ook pluspunten die je niet verwacht. Leerlingen hebben een andere kijk, en dus ook andere oplossingen. Ze weten als geen ander hoe je de kosten drukt. 2 dagen Londen plus treinticket voor 120 euro, zonder een middagsnack en avondeten weliswaar: dat doe je ze niet zomaar na. Ze gidsen zelf, slaan hier en daar een must-see over, maar hebben hun publiek wel mee. Ze slagen er heel goed in om de couleur locale te vinden. Een Brits avondje met fish-and-chips, bowling en voetbal. Of een comedyclub, waar ze meteen geroast werden. Heerlijk: stilletjes gniffelen op de achterste rij en hopen dat die comedian ons er niet uitpikt.”

“Als je projectwerk coacht, moet je je positie als leraar soms lossen. De knop omdraaien en zeggen: mijn leerlingen nemen mij mee op schoolreis, en niet omgekeerd. Ik voel me comfortabel in die rol. Kan schouder aan schouder een probleem oplossen. Om het volgende lesuur weer als mevrouw Schroeven voor de klas te staan. Ik merk dat die switch niet elke leraar ligt, en dat hoeft ook niet. Leraren die fantastisch doceren zijn even waardevol voor je team. Het helpt wel als die coachende aanpak bij je schoolcultuur past. Onze leerlingen organiseren elk jaar een muziekfestival met 2000 bezoekers. Leraren en leerlingen vinden elkaar in 1000-en-1 projecten. Leerlingenparticipatie zit in ons bloed.”
 

leerlingen Lowie en Liesbeth met een Engelse vlag

Wat de leerlingen ervan vinden

Liesbeth: “Ik weet al langer dat de rol van trekker me ligt. Dit project bevestigde dat en bood me de ideale kans om me uit te leven. Mijn valkuil: anderen het werk uit handen nemen. Als een taak blijft liggen of maar half gebeurt, begint het te jeuken. Dan vlieg ik er zelf in, terwijl je net moet durven benoemen wat er fout loopt. Niet altijd evident, leerlingen onder elkaar.”

Lowie: “Je taken goed afbakenen is inderdaad niet makkelijk. De laatste dagen voor het vertrek waren best stressy omdat ik in mijn team op te veel losse eindjes botste. Ik besefte plots hoe dat voor leraren voelt. Maar dan dat heerlijke groepsgevoel als je op de trein stapt: ‘We gaan naar Londen, en dat hebben we helemaal zelf geflikt. En onze leraren, die mogen mee.’ Op eigen houtje op citytrip naar het buitenland? Ik weet nu dat ik dat kan.”

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 56.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...