Gepubliceerd op
Specialist

5 weken geen les: “Corona kan schoolloopbanen ontwrichten”

Door corona zijn leerlingen minstens 5 weken lesvrij. Sommigen krijgen thuis veel leerkansen, anderen niet. Hoe beïnvloedt dat hun leerproces? Vergroot leren op afstand de kloof? Klasse vraagt het aan socioloog Ignace Glorieux.

tijdsocioloog Ignace Glorieux over Corona en schoolloopbanen

Wat zal het effect zijn van deze 5 lesvrije weken?

“De problemen die we ook zien bij huiswerk, zien we nu in het groot. Nu de meeste kinderen afstandsonderwijs volgen, spelen de verschillende thuissituaties meer dan ooit een rol.”

“Op het journaal zag ik een gezin dat alles tot in de puntjes managet, met planningsschema’s en beloningssystemen. In zo’n gezin blijft structuur, de ouders volgen het leerproces op.”

“Ik ken ook een Syrisch vluchtelingengezin. Een alleenstaande moeder met 3 kinderen. Ze leren net Nederlands, ze zoeken hier hun weg. Ze hebben een gammele computer en vinden het moeilijk om daarmee te werken.”

“Die moeder heeft het beste met haar kinderen voor, maar ze mist de sociale en materiële capaciteiten om hun leerproces te ondersteunen. In het beste geval blijven haar kinderen ter plaatse trappelen. Maar het is waarschijnlijker dat ze achteruitgaan. Dat ze hun oefeningen niet maken en hun Nederlands verleren.”

Vergelijk het met sport. Je hebt wielrenners die nu 5 weken voor de tv hangen en wielrenners die op de hometrainer kruipen. Die laatste pikken de draad gemakkelijk op. Maar de rest? Die zijn kilo’s verdikt, hebben spiermassa verloren, zijn hun techniek kwijt. Datzelfde geldt voor cognitieve leerprocessen.”
 

Vergelijkbaar met het ‘zomerverlies’ na de grote vakantie?

“Vergelijkbaar, maar deze situatie is toch veel erger. Tijdens de zomervakantie verwachten we niets van kinderen. We sturen ze naar huis en gaan weer verder in september. Nu doen scholen alles wat ze kunnen om het leerproces te ondersteunen. Kinderen krijgen opdrachten mee, moeten videolessen volgen.”

“Maar hoe gaat dat Syrische gezin dat klaarspelen, als het internet wegvalt en niemand hen opvolgt? Zo wordt de bestaande kloof tussen leerlingen nog versterkt. En het zijn niet enkel vluchtelingen die in deze situatie zitten.”


Ik zie 2 mogelijkheden: ofwel gebruik je social media, ofwel haal je leerlingen terug naar school.

Ignace Glorieux - Socioloog

“In de zomervakantie kan je kinderen in kwetsbare thuissituaties stimuleren om naar sport- of taalkampen te gaan, of naar de bibliotheek. Nu vallen al die diensten weg. Dus wat doen kinderen? Wat ze ook doen tijdens een vakantie, als niemand hen alternatieven biedt: hangen.”
 

Welke gevolgen heeft dat voor hun schoolloopbaan?

“De coronacrisis is vooral riskant voor leerlingen die nu al achterop zitten. Van wie je zegt: ’t is kantje boord, maar als je nu een tandje bijsteekt … Als niemand hen opvolgt, kunnen zij de overstap naar het volgende jaar op hun buik schrijven.”

“Ze toch laten overgaan, gezien de uitzonderlijke omstandigheden? Dan blijven ze tekorten meeslepen. Maar soms kan je niet anders. Als leerlingen al eens bleven zitten, worden de leeftijdsverschillen te groot.”

“Laten we hopen dat het bij 5 weken blijft. Want als deze situatie nog langer duurt, kan het schoolloopbanen ontwrichten. Zeker in de cruciale leerjaren. In het eerste secundair, waar leraren je nog niet goed kennen, kan het je studierichting bepalen.”

“En een kind uit het eerste leerjaar, dat net leert schrijven en 5 weken die fijne motoriek niet traint? Dat moet een inhaalslag maken. Ook na de crisis zullen leraren dus moeten differentiëren.”
 

Hoe loods je kwetsbare leerlingen door deze periode?

“Leraren moeten leerlingen met een kwetsbare thuissituatie intensief begeleiden. Ook al is een leerling van goede wil, zonder hulp lukt het niet. Ik zie daar 2 mogelijkheden voor.”

“Ofwel gebruik je social media. Maak regelmatig online contact, bijvoorbeeld via Whatsapp of Skype. Regel een computer in bruikleen en internet voor leerlingen die dit niet hebben. Dat vergt een grote inspanning, maar het maakt echt een verschil.”

“Ofwel haal je leerlingen terug naar school. Via digitale platformen als Gimme en Smartschool ontdek je snel wie afhaakt. Wie reageert nooit op berichten? Wie haalt geen enkele deadline? Van wie weet je dat hij in een onveilige thuissituatie zit? Die leerling is misschien beter af op school. Voor hen is er vaak geen alternatief om bij te blijven met de leerstof.”

“Op voorwaarde dat de leerling gezond is, natuurlijk, en de school de regels voor hygiëne en social distancing respecteert. Op dat vlak zal je de ouders gerust moeten stellen. Beslis niet voor hen, maar ga – samen met het CLB – met hen in dialoog.”

“Wat je ook beslist, er moet een rechtstreekse lijn zijn naar kwetsbare gezinnen. Een vaste contactpersoon die ze kunnen bereiken, ook tijdens de paasvakantie. Laat ze niet los.”

tijdsocioloog Ignace Glorieux over Corona en schoolloopbanen

”Leraren zijn de ideale personen om kinderen op te vangen, als de ouders dat niet kunnen. Net als de zorgsector moet ook het onderwijs zijn verantwoordelijkheid nemen.”

Er gaan ook stemmen op om scholen volledig te sluiten.

“Dat zou rampzalig zijn. En niet alleen omdat kinderen dan worden opgevangen door grootouders. Voor sommige leerlingen is school de enige plek waar ze structuur vinden en een luisterend oor.”

“Een gevaar voor de gezondheid? Je kan het ook omdraaien. Niet alle gezinnen zijn in staat om de richtlijnen van de overheid na te leven. Hoe houd je 1,5 meter afstand als je met z’n drieën een matras deelt? Hoe voorkom je besmetting als je geen zeep of zakdoeken kan betalen?”

“Ik begrijp dat we niet alle maatschappelijke problemen op het onderwijs kunnen afschuiven. Maar leraren zijn de ideale personen om kinderen op te vangen, als de ouders dat niet kunnen. Het zijn ‘hun’ kinderen. Ze kennen hun pedagogische noden, hun thuissituatie. Net als de zorgsector moet ook het onderwijs zijn verantwoordelijkheid nemen.”

“Vandaag beseffen we meer dan ooit dat we onze zorgverleners op handen moeten dragen. Ik hoop dat door de coronacrisis ook de waardering voor leraren stijgt. Want als het fout loopt op school, loopt er veel fout.”
 

Wat doen leraren als de lessen weer beginnen?

“Geef aandacht aan de leerlingen met de grootste leerachterstand. Natuurlijk is het makkelijker werken met leerlingen die vooruit gaan, dan met de achterblijvers. Middenklasseouders zullen ook willen dat je de ‘achterstand’ van hun kind wegwerkt.”

“Leraren moeten een diagnose stellen: op welke onderdelen zijn er tekorten? Valt een leerling uit op Franse woordenschat, op meetkunde? Om die zaken bij te spijkeren, zijn inhaalklassen nodig. Thuis extra oefenen heeft geen zin; dat haalde de weken ervoor ook niets uit.”

“Het hangt ervan af hoe lang de coronacrisis duurt, maar misschien kunnen we zomerscholen organiseren. Samen met het welzijnswerk, de jeugdbeweging, sportclubs en bibliotheken kunnen scholen daar een leuke, leerrijke ervaring van maken. Op voorwaarde dat het lokaal en gratis is, natuurlijk.”

“Leraren moeten het niet alleen doen. Ook stagiairs van de lerarenopleidingen, die nu thuis zitten, kunnen helpen. En zou het niet fantastisch zijn als ook vrijwilligers zich engageerden voor bijles? Op dit moment zien we een golf van solidariteit. Hopelijk blijft dat zo als we elkaar weer een hand mogen geven. En komen er burgerinitiatieven die verder gaan dan boodschappen doen.”
 

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 56.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...