Gepubliceerd op
Zo doen zij het

Preteaching in de lagere school: “Wij hebben al onze leerlingen mee”

Een lagere school aan de rand van Sint-Niklaas. Een gemengd publiek, kwetsbare gezinnen en heel wat anderstalige leerlingen. En toch gelooft directeur Ellen dat haar team klaar is voor preteaching na de paasvakantie. Haar toverwoorden? Heldere communicatie en een duidelijke lijn.

Portret Ellen Heyns

Ellen Heyns: “Elke klasleraar kent zijn kinderen én de ouders. Die kijken niet vreemd op als de juf of meester aan de lijn hangt.”

Ellen Heyns, pedagogisch directeur ‘De Droomballon’: “Net als onze partnerschool ‘Gavertje Vier’ hebben we een divers publiek. Veel anderstalige ouders, enkele geplaatste kinderen en gezinnen die in het asielcentrum van Sint-Niklaas wonen. Toch kunnen we na de paasvakantie met élk kind van De Droomballon en Gavertje Vier preteaching opstarten. Alles staat of valt met goede communicatie. In onze school was een sterke lijn naar elk gezin altijd al een voorwaarde om elk kind kansen te bieden. Tijdens deze crisis willen we die troef maximaal uitspelen.”

“Elke klasleraar kent zijn kinderen én de ouders. Die kijken niet vreemd op als de juf of meester aan de lijn hangt. En we maken onze schriftelijke communicatie zo laagdrempelig mogelijk. Met een tool die alle andere kanalen vervangt: Gimme. Ouders tekenen in op de berichten die ze willen ontvangen op hun telefoon. Algemene berichten van de directie over de opstart van het schooljaar, de brandoefening of het schoolfeest. Klasberichten over de zwemles of knutselgerief. Je kiest zelf in welke taal je de berichten ontvangt: erg handig voor anderstalige ouders. Complex is Gimme niet, en wie wat hulp nodig heeft, zetten we al bij de inschrijving op weg.”

Zonder laptop lijkt preteaching een verloren zaak. Niet elk gezin heeft eentje in huis. Hoe vangen jullie dat op?

Ellen Heyns: “We brachten in kaart wie thuis geen laptop heeft. Of welke ouders telewerken en hun toestel overdag niet kunnen afstaan. Van onze leerlingen bleek zo’n 10% een toestel nodig te hebben. Een vraag die we gelukkig kunnen opvangen omdat we onze ICT-middelen elk jaar investeren in nieuwe chromebooks. Dus regelden we net voor de paasvakantie dat ouders op een veilige manier een toestel konden oppikken.”

Laptops uitdelen volstaat niet. Je moet kinderen ook wegwijs maken. Elke leerling vanaf het derde heeft een mailadres van de school en is vertrouwd met Google Classroom. Nu maakten we ook voor de leerlingen van 1 en 2 een account aan. En ouders die hulp nodig hebben, toonden we de mogelijkheden van dat account toen ze hun pakketje afhaalden.”


Ook op afstand leggen we structuur in de schooldag. Elke dag om 8.30 uur post de klasleraar een zelfgemaakt instructiefilmpje.

Ellen Heyns - Pedagogisch directeur

Je kind ondersteunen bij preteaching: dat is toch niet voor elke ouder weggelegd?

Ellen Heyns: “We vertellen ouders uitdrukkelijk wat we wél van hen verwachten en wat niet. Geen leerstof uitleggen, de hele dag naast je kind zitten of samen huiswerk maken. Wel rust bieden, helpen plannen en ons aan de mouw trekken als het moeilijk loopt. Onze band met de ouders is sterk, we vertrouwen erop dat noodkreten ons bereiken. En na de eerste week plannen we een bevraging.”

“Ook op afstand leggen we structuur in de schooldag. Elke dag om 8.30 uur post de klasleraar een zelfgemaakt instructiefilmpje dat kinderen bekijken op een geschikt moment. Daar doet de juf of meester de leerstof voor die dag uit de doeken. Kort, zelden langer dan 5 minuten. Oudere leerlingen kijken de instructie in 1 ruk uit en maken de oefeningen. Voor de jongere klassen bevat het filmpje expliciete aanwijzingen om het tempo te vertragen. ‘Druk op pauze en probeer nu de eerste oefening voor je verder kijkt’. Ook de oudste kleuters krijgen een eenvoudig lesje rekenen, via een andere weg.”

Hoe geef je feedback aan je leerlingen?

Ellen Heyns: “Net als in de klas differentiëren we na die eerste instructie. Iedereen maakt een eerste oefening over die leerstof op Bingel. Wie vastloopt, sluit aan bij de dagelijkse Google Meet. Elk leerjaar heeft een eigen tijdslot. Tijdens de middagpauze is er geen les, en om 17u eindigt de laatste sessie. Zo vermijden we dat gezinnen met meer dan 1 kind op een bezette laptop botsen.”

“Tegen het einde van de schooldag zetten we de verbetersleutels online. Kinderen corrigeren zelf en vinken online de taakjes af die klaar zijn. Onze leerlingen werken vooral op papier, we vragen niet om die taken in te scannen en door te sturen. Nadeel is dat je enkel die oefening op Bingel en de Google Meet hebt om je leerlingen in te schatten. Als deze situatie aanhoudt, moeten we wel op zoek naar een manier om vaker formatief te evalueren.”

Portret Ellen Heyns

Ellen Heyns: “Video’s die je zelf maakt, zijn zoveel meer waard. Niet alleen omdat je verwarring vermijdt omdat jij het in de klas anders zou zeggen of aanpakken. Ook omdat een vertrouwd gezicht voor kinderen een groot verschil maakt.”

Lukt de radicale switch naar digitaal onderwijs voor elke leraar?

Ellen Heyns: “In elk team heb je koplopers en volgers. ‘Had je me 2 weken geleden gezegd dat ik videolessen zou opnemen, had ik je gek verklaard’, zei een van mijn oudere teamleden. Straf om te zien hoe net die mensen als eerste een instructiefilmpje op de plank leggen. Gelukkig hebben we een ICT-coördinator die iedereen bijstaat met praktische tips. En niet te vergeten: een fantastisch team dat zich nooit laat kisten. Niet iedereen staat graag voor de lens of vindt het ok als de hele klas in de woonkamer binnenkijkt. Toen we die richtlijn meedeelden, voelde je bij sommige leraren twijfel of weerstand. Maar samen wagen ze die sprong wél.”

“Het internet wemelt van instructiefilmpjes over meervoudsvorming of veeltermen. Maar video’s die je zelf maakt, zijn zoveel meer waard. Niet alleen omdat je verwarring vermijdt omdat jij het in de klas anders zou zeggen of aanpakken. Ook omdat een vertrouwd gezicht voor kinderen een groot verschil maakt. Gelukkig hebben we een groot team om het werk te verdelen. Met 3 klassen per leerjaar heb je altijd 2 collega’s om samen materiaal uit te werken.”

Welke leerstof brengen jullie in preteaching aan?

Ellen Heyns: “De eerste week na de paasvakantie richten we ons enkel op wiskunde. Zo kunnen leerlingen én leraren wennen. Met leerstof die je duidelijk kan opsplitsen en afbakenen. Verenkelen en verdubbelen van medeklinkers vraagt om meer complexe instructies dan diagonalen tekenen. In week 2 stijgt het volume en komt taal erbij, en de derde graad krijgt in week 3 ook wero en Frans voor de kiezen. Zeker in die eerste week zal de werklast heel wat lager liggen dan de 4 uur die de overheid als bovengrens meegaf.”

“We schuiven ook met de leerstof. Zo stellen de mensen van het eerste de brug uit, in de hoop dat we die leerstof later in de klas kunnen aanbrengen. Nu ligt de klemtoon op splitsen tot 10 en bereiden we de kinderen voor op de brug. We maken ons geen illusies: niets zo efficiënt als je juf of meester die voor de klas staat, tussen de banken loopt en met een kleine ingreep bijstuurt.”

“We zullen leerstof moeten schrappen of uitstellen naar volgend schooljaar. Niet onoverkomelijk, omdat we vaak klas- en jaardoorbrekend werken en geloven in onderwijs op maat. Voor onze leerlingen van het zesde ligt dat moeilijker. Een leerling die naar de b-stroom trekt, krijgt altijd een overzicht mee van de leerplandoelen die hij wél bereikte. Misschien moeten we overwegen om in de baso-fiche zo’n overzicht te maken voor elke leerling die naar het secundair gaat?”


Elk kind heeft andere noden. Dat was zo vóór corona, en op afstand spelen die verschillen nog sterker.

Ellen Heyns - Pedagogisch directeur

Hoe ondersteun je kinderen die extra zorg nodig hebben?

Ellen Heyns: “Elk kind heeft andere noden. Dat was zo vóór corona, en op afstand spelen die verschillen nog sterker. Onze uren zorg en ondersteuning investeren we in kinderen met een leerachterstand of socio-emotionele problemen. Een op een, via Meet of de telefoon, zowel met ouders als met kinderen. En kinderen bij wie de druk op het gezin te groot is, komen naar de noodopvang op school.”

“Net zoals we extra’s bieden aan wie meer uitdaging nodig heeft. Daar zorgt ‘de redactie’ voor, een straf teampje van De Droomballon en Gavertje Vier dat collega’s en leerlingen ondersteunde bij de overstap naar digitaal en in geen tijd een coronawebsite bouwde. Een overzichtelijk platform zonder moetjes, boordevol magjes voor de kleuters en de lagere school. Met creatieve challenges, beweegtips, leesvoer voor boekenwurmen. Of oefeningen uit Rots en Water om ook in quarantaine aan sociale vaardigheden te werken.”

“Onze website groeit elke dag, en de enthousiaste reacties van andere scholen zijn een opsteker voor ons team. Na de vakantie zetten we voor onze kleuters ook de onthaalliedjes van de kleuterklassen online – ingezongen door hun vertrouwde kleuterjuffen.”
 

Op zoek naar een houvast om afstandsonderwijs in jouw school verder uit te werken? Dit stappenplan van Onderwijs Vlaanderen zet de randvoorwaarden op een rijtje en loodst je door de praktische vragen bij preteaching.

Haal Klasse Magazine in je bubbel

  • 4 kwaliteitsnummers met inspiratie van leraren en experts.
  • Fraai ondersteunend materiaal: kalender, poster, zorgkaartjes ...
  • Je Lerarenkaart met meer dan 1000 voordelen in je brievenbus.