Gepubliceerd op
Specialist

Je schoolteam wordt moe, wat nu?

Zoveel coronaweken halen de fut uit je schoolteam. Hoe bewaak je de veerkracht van je ploeg? Professor HRM en arbeidssociologie Peggy De Prins versterkt jouw coachingtalent tijdens corona. “Ik klap elke avond ook voor de schooldirecteurs.”

n.v.d.r. – Klasse maakte dit artikel in volle coronacrisis. Ondertussen zijn de omstandigheden en richtlijnen voor onderwijs gewijzigd. Up-to-date info lees je hier.

Professor HRM en arbeidssociologie Peggy De Prins

Welke signalen tonen dat een team veerkracht verliest?

Peggy De Prins: “Het is opletten geblazen als je team enkel nog in problemen denkt en die niet meer naar oplossingen kan vertalen. Dat is even gevaarlijk, want heel besmettelijk. Collega’s komen in een negatieve spiraal van woede, teleurstelling en cynisme. Praten over problemen, creëert problemen. Praten over oplossingen, geeft oplossingen. Tegelijkertijd mag je niet krampachtig alles positief benaderen want dan durven collega’s geen problemen meer aankaarten. Toegegeven, dat is een moeilijk evenwicht. Luister empathisch en analyseer samen problemen met je team, maar altijd met het doel om een oplossing te zoeken.”

“Teams waar de veerkracht op raakt, zoeken vaak een zondebok. Wie zijn schuld is het dat we onze job wel willen maar niet kunnen doen? Dat maakt de directeur als leidinggevende heel kwetsbaar in deze coronaperiode. Een team met wij-zij-kampen, belandt snel in een toxische dynamiek met de directeur als vijand. Maar gelukkig voor directeurs zoeken de meeste teams hun zondebok buiten de school: het beleid, de minister, de veiligheidsraad.”

“Als je de zondebokreflex herkent, probeer die te vertragen en tegen te houden. Maak van een wij-zij-dynamiek een wij-samen-verhaal: we zitten allemaal in een complexe crisissituatie waar we samen uit moeten. Probeer problemen om te denken door de kansen en uitdagingen van deze crisis te benoemen. Maak er een positief en hoopgevend verhaal van om je team te motiveren. Zeg niet: deze coronageneratie heeft een leerachterstand voor het leven. Maar wel: we zorgen er allemaal samen voor dat we de leerachterstand beperken.”

 

Herstelt elk team na een periode van extreme stress?

Peggy De Prins: “ Wie veerkracht heeft, herstelt en groeit sneller. Maar zelfs een veerkrachtig persoon of team komt in een crisissituatie zoals corona eerst in een rouwfase. Paniek, chaos, teleurstelling, stress omdat je je leerlingen mist en niet meer kan lesgeven in de klas. Benoem zeker die eerste gevoelens. Bij verminderde veerkracht blijf je langer in die eerste fase zitten.”


Elk team komt hier sterker uit

Peggy De Prins - Professor HRM en arbeidssociologie

“Niet iedereen gaat op hetzelfde tempo van die eerste rouwfase naar de tweede herstel- en groeifase. De ene collega verlangt naar een gewone les in de klas en raakt niet op toerental in afstandsonderwijs. De andere verkondigt luid dat corona het beste is wat onderwijs kan overkomen. De vraag is dan vooral: wat heeft elke collega nodig om naar die herstelfase te gaan?”

“De meeste leraren zitten nu al in de herstelfase en preteachen intussen met meer zelfvertrouwen. Straks weer naar school, geeft stress, maar katapulteert ons niet helemaal terug naar de rouwfase. Die eerste koude douche wordt een lauwe douche. We gaan gemakkelijker naar de groeifase met meer zelfvertrouwen en veerkracht. Elk team komt hier sterker uit.

 

Hoe geef je een vermoeid team weer energie om verder te gaan?

Peggy De Prins: “Zoals leraren nu af en toe inchecken met hun leerlingen, moet je ook voor je team een virtuele lerarenkamer of koffiemoment creëren. Dat geeft energie aan de dag en is een plek waar iedereen zijn zorgen kan uiten.”

Duidelijke doelstellingen zijn ook belangrijk. En wat hebben we nodig om die te bereiken? Wat doen we als zowel plan A als B niet lukken? Mensen hebben perspectief nodig. Niet weten of er examens komen bijvoorbeeld, is lastig en vreet energie.”

“Wat ook zuurstof geeft, is je collega’s aanspreken op hun talenten op de werkvloer en thuis. Laat iemand die handig is met computers collega’s helpen met digitale lessen. Laat een leraar die extreem goed ‘uitdagender’ leerlingen coacht, ook collega’s coachen. We worden allemaal graag op onze sterktes aangesproken én het helpt om je doelstellingen te bereiken.”

“Spring als directeur ook in waar kan. Ga mee in de modder staan. In de supermarkten vullen leidinggevenden vandaag mee rekken. Als directeur zelf een uurtje preteachen, helpt om te ervaren waarom een eerste videoles leraren stress geeft.”

 

Gelden dezelfde basisregels in HRM nu ook in een crisis en op afstand?

Peggy De Prins: “Mijn 3 basisregels gelden nu meer dan ooit: aandacht, dialoog en groeien. Elke avond applaudisseren voor de zorgsector, doet mensen floreren. Net als een compliment aan de caissière na het winkelen. Ook leraren hebben die waardering van hun leidinggevende en de maatschappij meer dan ooit nodig. Daarom klap ik elke avond ook voor alle directeuren.”

In dialoog gaan, de tweede basisregel, ligt moeilijker vanop afstand. Maar intussen organiseren we vlot online personeelsvergaderingen, een-op-eenoverleg of een vakvergadering. Samen nadenken tijdens een crisis, geeft gedragen en betere oplossingen.”


Gezonde veerkracht balanceert tussen blijven doorgaan en op tijd de pauzeknop induwen

Peggy De Prins - Professor HRM en arbeidssociologie

Leren en groeien zitten ook in de kern van een goed HRM-beleid. Onze leercurve is heel steil in zo’n experimentele fase. We voelen nu al trots en troost dat we zo veel geleerd hebben. Daar plukken we na corona nog de vruchten van. Een zieke leraar vervangen door een virtuele les, tijd besparen door online vergaderingen … daar draaien we volgend schooljaar onze hand niet meer voor om.”

 

Kan je tijdens een crisis te veel aandacht geven aan veerkracht en emoties?

Peggy De Prins: “Je mag in een crisis ook wel zeggen: ‘Nu even niet, rug recht en op je tanden bijten’. Maar je hebt wel veerkracht nodig om dat vol te houden. Veerkracht en dingen tot een goed einde brengen zijn communicerende vaten.”

“Aan de ene kant heb je collega’s die blijven doorgaan en daar applaus en respect voor krijgen. Maar eigenlijk is dat ongezonde veerkracht en een beetje machogedrag. Als je roekeloos in je reserves tast, volgt vroeg of laat een terugslag.”

“Aan het andere uiterste heb je collega’s die zich extreem hard beschermen, alle stress vermijden uit schrik dat ze het niet aankunnen. Ze deconnecteren en duwen zichzelf in een passieve rol. Gezonde veerkracht zit tussen die 2 uitersten en balanceert tussen doorgaan en de pauzeknop.”

 

Voorspel je meer burn-outs na corona in het onderwijs?

Peggy De Prins: “Een burn-out is een combinatie van professionele en persoonlijke oorzaken. Als je weinig veerkracht hebt, kan corona die druppel te veel zijn. Soms kan je als directeur niet vermijden dat een collega in burn-out belandt, ook al komt je team in zijn geheel er sterker uit. Het is nog te vroeg om te voorspellen of corona meer burn-outs veroorzaakt. Maar met een positief verhaal en zelfzorg doe je vandaag aan preventie.”

Professor HRM en arbeidssociologie Peggy De Prins

Peggy De Prins: “Begin vooral niet te veel te managen, geef je team vertrouwen.”

Hoe stimuleer je die zelfzorg?

Peggy De Prins: “Laat collega’s spontaan en informeel tips uitwisselen. Hoe organiseer je thuiswerk met kinderen? Hoe blijf je in beweging? Hoe las je pauzes in? Zo weet je dat je niet alleen worstelt. Maak een lijstje van die tips en maak van je virtuele lerarenkamer een lerende community die zich kwetsbaar toont en bijstuurt bij voortschrijdend inzicht.”

“Je hoeft veerkracht niet krampachtig allemaal zelf te organiseren. Zeker in een grote school mag je de opdracht expliciet delegeren en verdelen aan collega’s. Maar als je school een krachtig informeel netwerk heeft, blijf er dan vooral af en begin niet te veel te managen. Geef je mensen het vertrouwen en waardeer ze daarvoor.”

“Een crisis biedt heel wat kansen. Je krijgt er zelfkennis voor terug. Binnenkort weet je team wat het nodig heeft om veerkrachtig te blijven, recht te blijven staan in een situatie die alle routines overboord gooit.”

 

En wie zorgt er voor de directeur?

Peggy De Prins: “Je hebt als leidinggevende ook een voorbeeldfunctie. Als je zelf zonder pauzeknop leeft, komt het niet authentiek over als je dat afraadt aan je team. Durf je kwetsbaar opstellen. Vertel wat lastig gaat, wat je al hebt geleerd en tot voor kort nog niet kon. Zoek een buddy bij een collega-directeur of een vertrouwenspersoon in je team. En bedenk dat dat applaus ‘s avonds ook voor jou bedoeld is!”
 


Heb je de tips van leiderschapsexpert Ben Tiggelaar over een team leiden op afstand al gelezen?

Haal Klasse Magazine in je bubbel

  • 4 kwaliteitsnummers met inspiratie van leraren en experts.
  • Fraai ondersteunend materiaal: kalender, poster, zorgkaartjes ...
  • Je Lerarenkaart met meer dan 1000 voordelen in je brievenbus.