Gepubliceerd op
Actueel

Waarom scholen openen een berekend risico is?

De scholen zijn opnieuw open na een herfstvakantie van 2 weken. Maar een strenge lockdown houdt andere sectoren wel nog in de greep. Leraren en directeurs starten met een klein hartje. “We nemen een berekend risico, maar laten onze onderwijsmensen niet los”, benadrukt biostatisticus Geert Molenberghs.
 

Opnieuw naar school na een verlengde herfstvakantie, kan dat veilig?

Geert Molenberghs: “100% zeker zijn we nooit. Maar de schoolpoorten open houden is een doordacht en maatschappelijk verantwoord berekend risico. We durven dat nemen omdat het aantal besmettingen afneemt. Kanttekening is wel dat we geen personen zonder symptomen meer testen. Bij mensen die wel getest worden, zien we de positiviteit dalen. Dat is goed nieuws. Met de verlengde herfstvakantie namen we het virus een beetje wind uit de zeilen. Je slaat minstens 2 incubatieperiodes over. Zoiets heeft het virus niet graag, wij wel”.

“Deze cijfers geven hoop. Als we scholen goed en voorzichtig heropenen en de rest van de maatschappij zich blijft houden aan de maatregelen, kan het lukken. De modellen voorspellen dat de heropstart eventueel de daling van de cijfers licht vertraagt, maar de afbouw gaat verder. Dat risico weegt dus op tegen de winst voor veel leerlingen: naar school gaan maakt voor hen een groot verschil.”


Positief blijven is belangrijk. Maar tegelijk is het een ‘shitty’ situatie.

Geert Molenberghs - biostatisticus

“Met het alternerend onderwijs voor de 2de en 3de graad secundair reduceren we het aantal verplaatsingen per dag en beperken we contacten. Niet evident voor directeurs en leraren om dat te organiseren. Zeker niet omdat ze sinds maart al zo vaak moeten aanpassen. Maar die 50%-regel zal écht resultaat opleveren. Want minder leerlingen tegelijkertijd op school en in de bussen, leidt tot minder besmettingen.”

“Wat volgt is een korte periode. Slechts 5 weken tot de kerstvakantie. Met examens voor leerlingen secundair die dan niet en masse op school moeten zijn. Dat is een voordeel. 3 weken minder dan de eerste periode van dit schooljaar. Dat, samen met een flink verlaagde circulatie in de samenleving, verkleint de kans dat de besmettingscarrousel weer volop begint te draaien.”
 

Waarom blijven basisonderwijs en eerste graad van het secundair wel volledig open?

Geert Molenberghs: “Kinderen raken besmet. Dat toont recent onderzoek in Limburg nog eens aan. Maar wie jonger is dan 14, wordt zelf amper ziek door het virus. Bovendien dragen ze het virus slechts beperkt over, zowel naar leeftijdsgenoten als naar volwassenen. Een man met een zware stem is potentieel een veel grotere verspreider. Als die begint te roepen of te hoesten, dan is de kans op overdracht veel groter.”

“Essentieel is dat we blijven inzetten op de regels: handen wassen, afstand houden, mondmasker dragen en ventileren. Als afstand houden niet lukt, dan zeker goed ventileren en het mondmasker ombinden. Zo kunnen we scholen openhouden én de kwetsbare leerlingen aan boord houden. Scholen zorgen voor structuur. Je houdt kinderen van straat en geeft hen een duidelijk kader. Het welzijn van jongeren én hun ouders gaat erop vooruit. Dat is de kracht van het onderwijs.”

biostatisticus Geert Molenberghs

Geert Molenberghs – biostatisticus: “Maak als leraar heel tastbaar wat dit virus doet als het zijn lelijke kop laat zien.”

Wat als de cijfers toch opnieuw stijgen? Gaan de scholen alsnog dicht?

Geert Molenberghs: “We volgen minutieus de cijfers op, net als de voorbije maanden. We laten onze 1,2 miljoen leerlingen en onderwijsmensen niet zomaar los. Maar uiteindelijk staat of valt alles met het zorgsysteem. Als dat niet kan volgen, dan stopt het. We moeten beseffen dat scholen volledig sluiten als ziekenhuizen kopje-onder gaan. Iedereen hoopt dat we niet op dat punt komen. Door nu als maatschappij alle regels te respecteren kan zowel de zorg als het onderwijs blijven draaien.”

“Dat lukt alleen als we leerlingen empoweren, meer kennis meegeven over het virus. Dan kunnen ze een ambassadeursrol opnemen. Leraren hebben de kracht en het talent om alle leerlingen goed in te lichten, zeker als ze uit een milieu van non-believers komen.”

“De geschiedenis herhaalt zich op dat vlak. In 1918 woedde de Spaanse griep. Anders dan corona was die heel dodelijk voor jongeren rond de 20. Toch hield bijvoorbeeld New York de scholen open. Leerlingen waren dé verspreider van kennis en regels om de Spaanse griep tegen te gaan. Dat was een risico. Maar het effect naar (groot)ouders was enorm.”
 

Welke lessen trekken we uit de cijfers van september en oktober?

Geert Molenberghs: “We leerden in september dat niet de scholen maar wel de terugkerende reizigers een belangrijke motor waren. Cijfers stegen eind augustus al. En omdat we een dichtbevolkte regio zijn, ging het daarna van kwaad naar erger. Scholen speelden daarin slechts een kleine rol. Dat zagen we al in Nederland en Duitsland, waar de zomervakantie vroeger eindigde.”

“CLB-cijfers bevestigden dat beeld. De besmettingen in basis- en secundair onderwijs bleven onder controle. Het leerplichtonderwijs was geen motor van de epidemie. Maar als de cijfers in de maatschappij stijgen, volgen scholen die tendens. Daarom was die verlengde herfstvakantie noodzakelijk, net als de 50%-regel in de hoogste graden van het secundair. En omdat hoger onderwijs de epidemie wel aanwakkert, kiezen we daar voor een strenger regime.”
 

Hoe gaan we om met de angst bij leraren en leerlingen?

Geert Molenberghs: “Positief blijven is belangrijk. Tegelijkertijd is het een shitty situatie. Dat moeten we toegeven. Vooral oudere leraren zijn soms echt bang als kinderen, ouders of collega’s slordig omgaan met regels. Soms bewust, soms onbewust. Afstand houden in buitengewoon onderwijs bijvoorbeeld, begin er maar aan. Paniek moeten we vermijden, maar je mag als leraar of directeur wel risico’s benoemen.”


Leraren hebben de kracht en het talent om alle leerlingen goed in te lichten

Geert Molenberghs - biostatisticus

“Sommige tieners maken zich zorgen over ventilatie in de klas of drukte in de gangen. Ga daarom in gesprek. Voor veel jongeren is het allemaal vrij abstract. Zij zijn geen slachtoffer van het virus. Die vallen 2 generaties later. Maar als je die in je directe omgeving niet ziet, dan voel je de impact van het virus niet. Maak als leraar heel tastbaar wat dit virus doet als het zijn lelijke kop laat zien. Niet om angst te zaaien, wel om begrip voor de regels te oogsten en goed gedrag te verspreiden.”
 

Leggen we dan niet te veel verantwoordelijkheid bij jongeren?

Geert Molenberghs: “Dat denk ik niet. Jongeren staan daarvoor open. Zij lijken tegen wil en dank sneller volwassen te worden. Normaal volgen studenten aan de universiteit mijn les en kijken ze uit naar de volgende fuif. Maar er zijn geen feestjes. Het is crisis. Als je ze nu vraagt om mee te denken, dan zijn we de leiders van de toekomst aan het vormen. Misschien missen leerlingen wat leerdoelen, maar de skills die ze nu leren, zouden wel eens onbetaalbaar kunnen zijn voor de rest van hun leven. Dat moeten we positief benadrukken, zelfs een beetje overdrijven. Jongeren laten beseffen dat ze uit deze moeilijke situatie ook benefits halen, niet alleen miserie.”
 

Wanneer kunnen we terug naar ‘normale’ lesweken, zoals voor de coronacrisis?

Geert Molenberghs: “Dat zit er dit schooljaar niet meer in. Maar laten we het omdraaien en focussen op wat wél nog kan. De scholen zijn nog altijd open. Leerlingen volgen les in de klas, fulltime of deeltijds. Dat vraagt veel energie en flexibiliteit van schoolteams om alles zo veilig mogelijk te laten verlopen.”

“Sommige leraren stellen: ‘Een online klassenraad, dat is toch niet hetzelfde als een fysieke vergadering’. Nee, dat klopt. Maar een online klassenraad is wel veilig. Dat krijgt nu even voorrang. scholen moeten zoeken, out-of-the-box denken en kansen grijpen. Geef leraren én leerlingen daarbij een stukje controle. Zo ontdek je als school nieuwe mogelijkheden en geraken we samen door deze crisis.”
 

Nood aan extra informatie over het coronavirus? Ontdek de wetenschappelijke kennis achter de regels. Of bekijk deze video die 6 mythes over corona ontkracht.

Tips nodig voor het debat in je klas? Ruben Mersch helpt je op weg.

Meer weten over de veiligheid van het heropenen van de scholen? Deze webinar van Onderwijs Vlaanderen met Geert Molenberghs geeft een antwoord op een aantal vragen.

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 58.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...