Gepubliceerd op
Verhaal

Directeur worden tijdens corona: “We bereiken meer dan in een normaal startjaar”

Juni 2020. Annelies Steenacker start als directeur in basisschool François Laurentinstituut Gent. In volle coronacrisis krijgt ze niet bepaald een inloopjaar cadeau. Toch bieden de moeilijke maanden ook kansen.

Annelies Steenacker, directeur in basisschool François Laurentinstituut

“Starten in corona: het lijkt waanzinnig, maar eigenlijk blijkt het best dankbaar. De grond onder ieders voeten davert al sinds maart 2020. Onzekerheid is de enige zekerheid. Een team heeft zijn directeur vandaag harder dan ooit nodig. Dat ik – in juni als duo-directeur, sinds september als enige directeur – voor dat team in de bres sprong en (mee) het stuur vastgrijp, geeft me wind in de zeilen.”

“Normaal reken je als startende directeur op een inloopjaar. 10 maanden om alle kantjes van je job, de school en je leraren te ontdekken. Nu voelt het alsof na elke vakantie een nieuw schooljaar begint. Het is non-stop aanpassen. Het voordeel: stilstaan is geen optie. Het virus vergroot problemen uit: glashelder dat je als school dingen moet aanpakken. En dus kon ik al meer bereiken dan in een normaal startjaar: we werken aan niveauverschillen tussen leerlingen, verdiepen onze band met ouders.”

“Er zijn natuurlijk ook minpunten: als groentje mis ik de informele contacten in de wandelgangen of dicht bij elkaar aan de koffiemachine. Bovendien vinden leraren na al dat schakelen niet altijd de energie om mee de kar te trekken. Toch reken ik op hen. Ik wil niet de scepter zwaaien. Geen baas zijn die voortdurend zegt wat leraren moeten doen, maar wel zo vaak mogelijk vraagt welke kansen ze zelf zien. Een cultuurschok hier. Bijna even ingrijpend als corona.”
 

Omarmen is niet wollig

“Mijn eerste ervaring als directeur viel tegen: een mismatch tussen progressief en conservatief. Hier krijg ik een tweede kans. In een team dat na een rijtje directeurswissels en een nieuw leerlingenpubliek hard reflecteert over goed onderwijs. En niet bang is voor veranderingen. Het voelt goed. Mijn ervaringen als transformatiecoach, klas- en zorgleraar komen niet alleen van pas, ze worden ook ontzettend gewaardeerd.”


Ik vraag leraren welke kansen ze zelf zien. Die cultuurschok is bijna zo ingrijpend als corona.

Annelies Steenacker - Directeur

“‘Omarmen’ en ‘samen’ zijn 2 speerpunten van het nieuwe beleid. Dat klinkt misschien wollig, maar warmte en menselijk contact maken een school. Dat we praten en luisteren zonder te oordelen. Ik vind het sterk dat leraren durven wenen in mijn bureau. Of boos worden in de lerarenkamer. Frustraties, teleurstelling … ze mogen allemaal een plek krijgen. Niet alleen tijdens corona. Zolang we dan niet reageren met ‘Zit je nu weer op je paard?’, maar met ‘Wat heeft je zo geraakt? Hoe kan ik je helpen?’“
 

Iedereen even belangrijk

“Samen school maken betekent dat we allemaal even belangrijk zijn. Dat is niet altijd makkelijk. Vlak voor mijn eerste functioneringsgesprek stuurde ik alle collega’s een sms: ‘Niemand beter dan jullie om mij feedback te geven. Stuur je een kracht en werkpunt?’ Eén leraar schrok en antwoordde: ‘Liever niet, dat kan zich tegen mij keren’. Misschien gebeurde dat in het verleden, maar zo werk ik niet. Ik wil leren van mijn collega’s en was blij om te lezen dat iedereen achter mijn koers staat. En ik waardeer en begrijp hun vraag naar iets meer structuur en iets minder sneltreinvaart.”

“Na het functioneringsgesprek tikte ik een verslag in onze nieuwsbrief en formuleerde ‘temporiseren’ als werkpunt voor mezelf. Binnenkort is het de beurt aan de leraren. Leraren hunkeren naar ondersteuning en feedback. Daarom houd ik participatieve klasbezoeken. Ze mogen me inschakelen om te co-teachen, wat zorg te geven of de sfeer te snuiven. Achteraf bespreken we samen sterktes en werkpunten: wat kunnen ze zelf doen, hoe kan het team elkaar daarin ondersteunen en wat kan ik betekenen.”

Kinderen spelen in het kantoor van de directeur

Annelies Steenacker – Directeur: “Een school moet vol leerkuilen zitten. In onderwijs leggen we te vaak een plank over zo’n put.”

Spelen bij de directeur

“Ook de kinderen krijgen verantwoordelijkheid. Over hun leren, over hun spelen. Anders dan leraren aarzelen ze niet om die plek in te nemen. Dat maakt ze niet de baas op school, maar dwingt ons allemaal om na te denken over structuur en routines, over plekken anders invullen.”

“We hebben een kleine speelplaats. Kinderen zitten op elkaars lip. En ik heb een groot bureau. Dus wordt dat tussen de middag een speelkamer. Met een carrouselsysteem, telkens een andere klas. Weg van de hiërarchie: bij de directeur kom je voor een fikse straf? Nee, kinderen zijn hier welkom. Mijn kast met poppen, auto’s en penselen gaat open en ze mogen spelen.”

“Soms speel ik mee en leer ik de kinderen kennen: wie is sociaal, wie neemt de touwtjes in handen, wie bemiddelt bij ruzies? Soms werk ik, tussen de decibels, belangrijke mails weg. Dan tikt een kind plots mijn schouders aan en vraagt wat een directeur allemaal doet.”

“Ik organiseer niets. Kleine botsingen moeten kinderen zelf oplossen. Dat is een leerkuil. Hebben ze mij nodig, dan help ik ze eruit klauteren. In onderwijs leggen we te vaak een plank over zo’n put. Zo ontneem je samen met de risico’s ook de leerkansen. Liever wat frustratie. Misschien eindig je niet met een perfect product, maar ze leren meer. Om 13.15 uur ruimen ze op. Een kwartier later veeg ik de laatste streep verf van mijn bureau en start een vergadering.”


We proberen valkuilen als doorgedreven talenten te zien. Chaotisch kan je ook flexibel en creatief noemen.

Annelies Steenacker - Directeur

Iedereen door de leerkuil

“Een school moet vol met van die leerkuilen zitten, voor leerlingen én leraren. Niet altijd leuk, want je voelt automatisch weerstand of ongemak. Maar een hoogbegaafde leerling die nooit geconfronteerd werd met zijn grenzen? Kan niet. Dus differentiëren we ook omhoog. En het zit vaak in kleine dingen. Op de speelplaats dropte ik turnmatten waarop kinderen mogen stoeien. Dat creëert een dubbele leerkuil: leerlingen moeten grenzen zoeken en aangeven, leraren moeten hun toezicht aanpassen. Anders omgaan met regels. En ja, soms gebeurt er een ongelukje. Maar hoe erg is een pijntje dat 5 minuten later vergeten is?”

“Of die matten een goed idee zijn? Niets mis met intuïtieve beslissingen die gedragen worden door het team. We testen ze uit en sturen bij als het moet. Samen beslissen en evalueren, vraagt dat we zonder oordeel naar elkaar kijken. Lastiger dan ik dacht. Maar daar speelt ongetwijfeld corona. Hoe mild kan je zijn voor jezelf en anderen als je niet op maar door je tandvlees zit?”

“Toch proberen we begrip voor elkaar te creëren. In dilemma-oefeningen met het team merken we dat onder tegengestelde uitspraken soms gedeelde waarden zitten. En we proberen valkuilen als doorgedreven talenten te zien. Ook de mijne: ik ben een chaotische directeur, maar je kan dat ook flexibel en creatief noemen. Zo blijven we elkaar waarderen. Onze zorgleraar werkte een doorschuifsysteem uit aan de schoolpoort. Heel strak, maar vooral: 100 procent veilig. Geen kind passeert zonder propere handen. Helemaal anders dan hoe ik het onthaal als sociale babbelaar zou aanpakken. Maar ik kan erkennen: het werkt perfect.”

Kinderen spelen in het kantoor van de directeur

Annelies Steenacker – Directeur: “Samen beslissen en evalueren vraagt mildheid voor elkaar. Corona maakt dat lastiger.”

Geschiedenis van onderwijs

“De kwaliteit van ons onderwijs staat onder druk. Alles houden zoals het was, is geen optie. Elke innovatie heeft een doel: extra leerkansen en vooruitgang voor kinderen. Maar moet je dan elk klein stapje eerst jaren uitdokteren of zoeken naar dat ene boek dat de gouden methode garandeert? Nee, elke school is anders. Dus moet je durven proberen en ingrepen daarna kritisch opvolgen: bereiken we het gewenste effect of sturen we bij?”

“In onderwijs kan ontzettend veel. Maar we denken ideeën snel dood. Af en toe kunnen we de hele geschiedenis van onderwijs beter even wissen. Brainstormen met de blik wijd open, niet in termen van haalbaarheid. Wat hebben kinderen vandaag nodig om goed te leren? Alle klaslokalen op slot en buiten leren? De verantwoordelijke van de keuken die de lessen wereldoriëntatie geeft? Of een 4-daagse werkweek waarbij het team op woensdag professionaliseert en leerlingen een ander aanbod krijgen?”

“Niet dat we dat morgen allemaal doorvoeren op onze school, maar we moeten het samen wél verkennen. Mooi om te zien hoe mijn team daarin groeit. Op de Dag van de Directeur kreeg ik een kartonnen doos. Binnenin zaten een plantje én een kaartje: ‘omdat dingen buiten de box beter bloeien’.”

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 58.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...