Gepubliceerd op
Specialist

Starters begeleiden op afstand: “Laat ze verbondenheid voelen”

Goede aanvangsbegeleiding is cruciaal om startende leraren aan boord te houden. Hoe doe je dat als intervisies en reflectiegesprekken online doorgaan? Geert Neefs, starterscoach bij Stedelijk Onderwijs Vilvoorde: “Nabij zijn blijft het belangrijkste.”

starterscoach Geert Neefs

Hoe verloopt de startersbegeleiding in jouw basisscholen tijdens corona?

Geert Neefs: “De grootste verandering is dat individuele reflectiegesprekken online plaatsvinden. Normaal gezien hou ik met elke startende leraar elke maand een individueel reflectiegesprek. Die gaan over conflicten tussen leerlingen, werkvormen die niet helemaal naar wens verliepen, klasmanagement … Ik reflecteer samen met de leraar over wat hij op die momenten denkt, voelt en wil. Zo kunnen we zijn noden bepalen en daarnaartoe werken. Uiteraard bespreken we ook wat goed is gelopen en wat we daaruit meenemen.”

“De vrijblijvende intervisiesessies met alle starters samen organiseerde ik aanvankelijk maandelijks, het laatste jaar tweemaandelijks. Deels uit praktische overwegingen: soms is het voor hen moeilijk om ze in hun planning op te nemen. Daarnaast merk ik dat er bij minder sessies meer bruikbare en waardevolle ideeën naar boven komen. Kwaliteit boven kwantiteit dus. Corona dwingt ons ook deze sessies online te doen.”

“Een kleiner onderdeel van de aanvangsbegeleiding zijn de klasbezoeken. Binnen onze scholengroep doen we die enkel wanneer de starter zelf feedback of bijsturing vraagt. Over een bepaalde werkvorm bijvoorbeeld. Ik probeer dan ook mee te draaien tijdens de les, in plaats van achteraan in de klas te observeren. Als ik de werkvorm mee uitprobeer, kunnen we er achteraf beter over reflecteren.”

“In het voorjaar, toen lesgeven volledig op afstand verliep, was het natuurlijk niet mogelijk om de starters te bezoeken. Intussen ben ik een ‘essentiële derde’ op school, dus kan ik langsgaan bij wie daar nood aan heeft. Maar ik merk alvast geen stijging van het aantal aanvragen voor klasbezoeken door corona.”

Met welke moeilijkheden krijgen starters door corona meer te maken?

Geert Neefs: “Starters hebben zónder corona al meer zorgen aan hun hoofd dan andere leraren. Bij lesvoorbereidingen, planningen of contacten met ouders kunnen ze immers minder teren op ervaring. Sommigen komen net van de hogeschool en zitten vol creatieve ideeën voor werkvormen. Die kunnen ze nu moeilijker toepassen, want leerlingen moeten op een vaste plaats zitten in de klas. Groepswerken zijn moeilijker te organiseren en klasoverschrijdend werken lukt ook niet. Meer ervaren leraren kunnen door hun bagage sneller schakelen en alternatieven bedenken.”


Door de beperkte mogelijkheden strookt hun les niet altijd met de creatieve werkvorm in hun hoofd. Dat maakt het zwaar.

Geert Neefs - starterscoach

“Starters hebben bovendien nood aan zich verbonden voelen met de school en met collega’s, meer nog dan ervaren leraren. Beginners moeten het vertrouwen nog opbouwen. Emotionele en persoonlijke steun zijn erg belangrijk voor hen. Die steun voelen was tijdens de lockdown in het voorjaar natuurlijk erg moeilijk. Ook nu de scholen open zijn, maar er nog altijd minder contact is met collega’s dan normaal, blijft het een opgave. Die spontane momentjes, de collegialiteit of eens binnenspringen bij een andere leraar … missen starters het meest.”

Zijn er starters die het onderwijs verlaten vanwege corona?

Geert Neefs: “In onze scholen is dat alleszins niet het geval. Ik kan me wel inbeelden dat elke starter de situatie op een andere manier beleeft. Misschien hebben ze het gevoel dat ze het niet goed doen, terwijl ze wel alles eruit halen wat ze kunnen. Misschien komen door de beperkte mogelijkheden de lessen niet volledig overeen met wat ze in hun hoofd hadden. Dat maakt het zwaar.”

“Maar het is niet zo dat mijn starters onzeker zijn of ze hun job kunnen behouden omdat ze door de maatregelen hun volledige potentieel niet kunnen tonen. En als ze wel onzeker zijn, ben ik er om hen gerust te stellen. Ik ben blij dat ik dat voor hen kan betekenen.”

“Nu de situatie al bijna een heel jaar duurt, krijgen sommige startende leraren het een tikkeltje moeilijker, net als alle andere leraren. Als coach probeer ik er op die momenten extra voor hen te zijn, de situatie te kaderen en te erkennen dat ze hard hun best doen. Ik denk dat een goede aanvangsbegeleiding hier wel het verschil kan maken.”

Zijn er ook positieve kanten aan corona voor starters?

Geert Neefs: “Het viel me op dat starters de situatie tijdens de lockdown vorig schooljaar heel positief hebben aangepakt. Ik verwachtte neerslachtige leraren, maar het tegendeel was waar. Iedereen ging er heel hard voor, maakte online oefeningen, zette video-instructies op poten … De veerkracht en inzet waren prachtig om te zien. Ondertussen zijn de meeste starters gewend geraakt aan het mondmasker en de afstandsregels, maar het blijft geen ideale situatie.”

starterscoach Geert Neefs

Geert Neefs, starterscoach: “De vaardigheid om zelf steun te durven zoeken en uit je schulp te kruipen, kunnen starters hun hele verdere carrière gebruiken.”

“Positief is ook dat leraren elkaar blijven vinden in deze moeilijke periode, dat ze zelf de verbondenheid actief opzoeken. Terwijl het veel makkelijker is om in je eigen klas te blijven tijdens de pauzes en in jezelf te keren. Die vaardigheid om zelf steun te durven zoeken en uit je schulp te kruipen, kunnen starters hun hele verdere carrière gebruiken.”

“Overlegmomenten verlopen ook vaak efficiënter en doelgerichter als ze online doorgaan. Het is jammer dat het informele karakter wegvalt, maar het is niet zo dat de starters zich moeilijker openstellen tijdens een online reflectie- of intervisiegesprek. De gesprekken online gaan even vlot.”

Hoe kan je aanvangsbegeleiding in coronatijden succesvol organiseren?

Geert Neefs: “De belangrijkste tip: wees nabij. Dat geldt voor zowel directeurs als mentoren of collega’s. Zelfs als je maar met 6 in de lerarenkamer mag zijn, zorg dat jij die zesde persoon bent en ga erbij zitten. Ben je met te veel, ga dan even met een startende collega naar buiten. Ga er niet van uit dat alles oké is met leraren die je niet hoort, ga zelf actief naar hen op zoek. Het is belangrijk te weten naar wie je een hand moet uitreiken.”

“Organiseer contactmomenten die je fysiek mag organiseren, ook effectief live. Probeer daarnaast zo veel mogelijk contact te houden via online kanalen, zodat starters zich betrokken blijven voelen bij de school. Ik pols bijvoorbeeld af en toe bij startende leerkrachten via WhatsApp hoe het met hen gaat, waar ze mee bezig zijn … Op die manier weten ze dat ik er nog altijd voor hen ben, ook al zien ze me niet.”

Wie is Geert Neefs?

  • 6 jaar leraar lager onderwijs en daarna 7 jaar directeur in Gemeentelijke Basisschool Sint-Stevens-Woluwe
  • Sinds 3 jaar aanvangsbegeleider in 6 basisscholen en 1 buitengewone school bij Stedelijk Onderwijs Vilvoorde
  • Schoolde zich bij als coach bij Marleen Borzée (UCLL), deed postgraduaat ‘Mentoring en Coaching’ (Odisee) en volgde opleiding ‘Veerkrachtcoach’ (Better Minds At Work)
Dit artikel heeft als onderwerp Dit artikel is interessant voor een

Inspireert Klasse Magazine jou in 2021-2022?

  • 4 kwaliteitsnummers met inspiratie van leraren en experts.
  • Fraai ondersteunend materiaal: kalender, posters, kaartjes ...
  • Je Lerarenkaart met meer dan 1000 voordelen in je brievenbus.