Gepubliceerd op
Test

Welke leerling blijft hangen?

Elke leraar kan er wel een paar opsommen: leerlingen die altijd zullen blijven plakken in hun geheugen. Zo hardnekkig als kauwgom onder een bank, maar wel zo fijn als een beloningssticker. Welke type leerling blijft bij jou hangen? En wat zegt dat over jou als leraar?

Illustratie figuur Gust Plichtsbewust

Gust Plichtbewust

Welk vak je ook geeft, op Gust kan je rekenen. Huiswerk levert hij netjes op tijd in. Bij taken volgt hij steeds alle stappen. En als je vraagt om die tekst met een blauwe balpen te schrijven, bespeur je geen spikkeltje groen, rood of zwart. Bij momenten lijkt Gust de perfecte ‘leerstofverwerkingsmachine’: wat jij er als leraar instopt, komt er daarna perfect uit, helemaal zoals jij het voor ogen hebt.

Memorabel moment: na je instructies kan Gust makkelijk zelfstandig aan het werk. Een zegen, want zo heb jij extra tijd voor klasgenoten die nog niet mee zijn. Of voor Sander Schrander, Gusts snuggere buur, die altijd vol vragen zit. Zo krijg je uiteindelijk de hele klas vooruit. En daarvoor doe jij het toch?

Illustratie figuur Marjolein Kapitein

Marjolein Kapitein

Geen wonder dat Marjolein bij jou blijft plakken, want deze meid is de lijm van de klas. Niet haar leerprestaties herinner jij je, maar wel hoe ze de klasgroep samenhoudt. “Jij bent eigenlijk een hele toffe minivolwassene”, bedenk je regelmatig.

Memorabel moment: is de klasgroep gedemotiveerd? Dan zorgt Marjolein dat niemand uit de boot valt en stapt naar voren als spreekbuis. Woedt er een conflict? Dan helpt zij plooien gladstrijken en schoon schip maken. En eerlijk: als het water jou aan de lippen staat, houdt zij het roer mee in handen en kan je op haar steunen om de teamspirit in je klas te bewaren. Dat groepsgevoel is goud waard voor jou.

Illustratie figuur Tarik Fanatiek

Tarik Fanatiek

Tarik is misschien niet de primus van je klas, maar zijn motivatie en inzet zullen je altijd bijblijven. Niet elke leraar kan het vuur bij hem aanwakkeren, maar jij wel. In jouw opdrachten zet Tarik zijn tanden met volle goesting. En hij weet je te verrassen met een creatief eindresultaat. Eind juni sta je te kijken van Tariks grote leersprong, en nu nog denk je trots terug aan hoe je bij hem het vuur aan de lont stak.

Memorabel moment: projectwerk, een open klasgesprek of toonmoment, bij voldoende speelruimte vindt Tarik zijn draai. Jouw prikkelende opdrachten helpen hem om zijn talenten helemaal te ontplooien. Twijfel je aan jezelf als leraar? Denk dan terug aan Tarik: de ruwe diamant die onder jouw vleugels bergen beklom.

Illustratie figuur Jack Rugzak

Jack Rugzak

Niet elke leerling komt onbekommerd naar school. Over Jack Rugzak maak je je regelmatig zorgen. Jack worstelt met een moeilijke thuis, leerproblemen of zit niet goed in zijn vel. En soms met alledrie tegelijk. Maar op jou kan Jack steunen. Met zorggesprekken, bijles of gewoon een luisterend oor maak jij voor Jack het verschil en haal je wat gewicht van zijn schouders.

Memorabel moment: jaren later kom je Jack op straat tegen. Stoere vrienden of niet, wanneer hij je ziet, zwaait hij opgewekt. Laten de omstandigheden het toe? Dan stormt Jack op je af en geeft je een oprechte knuffel. Leerdoelen, allemaal goed en wel, maar jouw impact op deze jongen was van levensbelang.


“Jouw inschatting verandert schoolloopbanen”

Gust, Marjolein, Tarik en Jack zijn gebaseerd op de scriptie van Tom van Ransbeeck (UGent). Hij legt uit waarom je voorkeur voor bepaalde leerlingen niet toevallig is.

Waarom blijft niet elke leerling bij dezelfde leraar hangen?

Tom van Ransbeeck: “Je geeft geen les in een vacuüm: hoe je je rol opneemt, hangt af van de leerlingen voor je, maar ook van je eigen schoolervaringen en de reden waarom je leraar werd. Zelfs de schoolcultuur en de maatschappelijke verwachtingen voor onderwijs spelen mee. Al die elementen leiden bij leraren niet zelden tot een intern conflict: ik moet mijn leerdoelen halen, maar soms heeft de klas een slechte dag. En ik wil dat leerlingen graag naar school gaan. Uiteindelijk laat je één argument doorwegen, en dat bepaalt hoe je naar je leerlingen kijkt.”

Hoe je je rol ziet, verraadt hoe je naar leerlingen kijkt?

Tom van Ransbeeck: “Klopt. Ik werkte met een X/Y-as: focus op welbevinden of prestaties, focus op groep of individu. Wie vooral het welbevinden van de groep vooropstelt, hecht veel belang aan de sociale intelligentie van een Marjolein Kapitein en wil leerlingen aan boord houden. Streef je naar individuele prestaties? Dan zie je vooral Tarik Fanatiek, die je verrast met zijn grote kennis of inzet. Of je focust net op leerlingen die dreigen af te haken omdat de les hen te weinig uitdaagt.”

Kennen leraren hun voorkeur? En de effecten daarvan?

Tom van Ransbeeck: “Klaspraktijk is top of mind bij leraren. Ze stellen leerlingen en leerdoelen voorop. Na enkele jaren ben je je minder bewust van eigen ervaringen en schoolcontext. Voor mijn onderzoek deed ik veertig diepte‑interviews met leraren. Hun neiging naar groep/individu en prestatie/welbevinden bracht me tot vier types leraren: generaal, sherpa, mama en herder. Die legde ik voor na elk interview. Sommige leraren herkenden zich meteen. Andere reageerden wat defensiever: ‘Ik focus niet alleen op welbevinden, ook op leerprestaties’. Natuurlijk is een leraar niet unidimensioneel, maar je hebt wel een voorkeur en die types doen je nadenken over je aanpak.”

“Leraren fungeren als gatekeeper voor het CLB. Jouw inschatting kan de schoolloopbaan van een kind bepalen. Sta je stil bij je focus op bepaalde leerlingen? En hoe je eigen rolinvulling dat stuurt? Dan neem je bewuster beslissingen over hen. In mijn onderzoek draaide dat rond hoogbegaafdheid, maar of dat ook geldt voor labels zoals autisme, ADHD of leerproblemen, is zeker verder onderzoek waard.”

Inspireert Klasse Magazine jou in 2021-2022?

  • 4 kwaliteitsnummers met inspiratie van leraren en experts.
  • Fraai ondersteunend materiaal: kalender, posters, kaartjes ...
  • Je Lerarenkaart met meer dan 1000 voordelen in je brievenbus.