Gepubliceerd op
Zo doen zij het

“EX-OKAN-leerlingen zijn niet klaar voor afstandsonderwijs”

Een jaar na de lockdown van 2020 zijn ex-OKAN-leerlingen een kwetsbare groep. Een groot deel van hun introductie in onze taal en schoolgebeuren gebeurde op afstand. Nu moeten ze meedraaien in het reguliere (afstands)onderwijs. Hoe verzacht HTISA Gent die moeilijke overstap?

vervolgschoolcoaches Margot Claeys en Hannah Leyns

HTISA’s vervolgschoolcoaches Margot Claeys en Hannah Leyns begeleiden anderstalige nieuwkomers tijdens en na hun jaar onthaalonderwijs.

“Anderstaligen die in 2019-2020 startten in de onthaalklas (OKAN), hebben bijna 4 maanden contactonderwijs gemist. Tel daar nog eens 2 maanden ‘zomerverlies’ bij op: het verschil met een doorsnee jaar onthaalonderwijs is gigantisch.”

HTISA’s vervolgschoolcoaches Margot Claeys en Hannah Leyns begeleiden anderstalige nieuwkomers tijdens en na hun jaar onthaalonderwijs. De lockdown van 2020 stelde hen voor een grote uitdaging.

“De OKAN-leraren deden wat ze konden. Ze startten een blog en gebruikten laagdrempelige online tools zoals Bookwidgets, waarmee je quizjes kan maken met video’s en invuloefeningen. Of Praatbox voor spreekoefeningen: toegankelijker dan Zoom, Teams of andere vergadersoftware. En met het hele OKAN-team deden we wandelgesprekken en stoepbezoeken.”
 

Verkeerd georiënteerd

“Bijkomend probleem: de lockdown viel precies in de periode van de snuffelstages. Dat maakte het extra moeilijk om OKAN-leerlingen goed te oriënteren.”

“Na een jaar onthaalonderwijs stromen anderstalige nieuwkomers door naar het reguliere onderwijs. Omdat ze het Vlaamse onderwijs moeilijk kunnen inschatten, laten we ze 3 weken meedraaien in de richting waar ze willen instromen. Op onze eigen school, maar ook op andere scholen aangezien HTISA enkel richtingen in de harde sector bso en tso aanbiedt.”


Ze missen niet alleen de Nederlandse taalvaardigheid, maar ook de digitale vaardigheden

“Doordat de snuffelstages wegvielen, maakten sommige leerlingen de verkeerde keuze. Zo koos een jongen die wij eerder in een B‑stroom zagen, toch voor aso. Hij worstelt met de leerstof. Een ander startte 4 bso, tegen ons advies om in het derde jaar in te stromen, en werd na 25 dagen geweigerd op de toelatingsklassenraad.”
 

Afstandsonderwijs lukt niet

“Een groot deel van de anderstaligen die in 2019-2020 onthaalonderwijs volgden, zijn doorgestroomd naar de tweede of derde graad. Voorlopig krijgen ze geen voltijds contactonderwijs. Maar zelfstandig afstandsonderwijs volgen in een nieuwe taal? Daar zijn ze niet klaar voor. Sommigen zijn pas een jaar gealfabetiseerd!”

“Ex-OKAN-leerlingen missen niet alleen de Nederlandse taalvaardigheid, maar vaak ook de digitale vaardigheden. Opdrachten down- en uploaden via Smartschool, bijvoorbeeld. Voor de nieuwe lichting anderstaligen vangen we die achterstand op in de onthaalklas: de ICT‑lessen gaan nu specifiek over afstandsonderwijs en elke leerling heeft een laptop gekregen. Maar hun voorgangers worstelen.”

“Anderstalige nieuwkomers die doorstromen binnen HTISA, krijgen elke week een paar uur taalondersteuning van studenten logopedie. Afhankelijk van de ondersteuningsnood, komt er een logopedist in de klas of wordt de leerling enkele uren vrijgeroosterd voor preteaching of herhaling van de leerstof. In het schooljaar 2020-2021 gaan veel van die uren naar hulp bij afstandsonderwijs.”

Kwetsbare leerlingen voltijds op school ontvangen, is geen optie. HTISA heeft zoveel leerlingen die aan dat profiel voldoen, dan zou de hele school voltijds opstarten. Het gebeurt alleen in heel uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld als een leerling thuis gevaar loopt.”
 

Buddy’s voor huiswerk en examens

“Ook onze huiswerkklas op woensdagmiddag moesten we herdenken. Omdat daar ook ex‑OKAN‑leerlingen komen die naar andere scholen zijn doorgestroomd, zaten we met een mix van bubbels. En al die leerlingen individueel helpen, daar hebben we de tijd niet voor. Dus deden we een oproep voor vrijwilligers.”

“Heel wat Gentenaars zagen het zitten om ‘huiswerkbuddy’ van een anderstalige nieuwkomer te worden: thuiswerkers, studenten… Op basis van hun achtergrond, koppelen we ze aan een leerling die moeite heeft met een specifiek vak. Een vierdejaars wetenschappen-wiskunde krijgt bijvoorbeeld hulp van een fysicastudent.”

“Natuurlijk checken we regelmatig hoe het loopt en helpen we met praktische zaken, zoals een extra cursusboek. Maar eigenlijk moeten we weinig doen. Toen onze examentraining werd afgelast door de extra week paasvakantie, spraken veel buddy’s spontaan digitaal af.”

vervolgschoolcoaches Margot Claeys en Hannah Leyns met 2 leerlingen

Margot Claeys, vervolgschoolcoach: “Een taalverwervingsproces stopt niet na een jaar onthaalonderwijs.”

Mentaal welzijn is nu extra belangrijk

“Leraren die een ex-OKAN-leerling in hun klas hebben, moeten zich niet blindstaren op die 6 maanden taalvertraging. Veel anderstalige nieuwkomers voelen zich eenzaam. Vrienden maken in een nieuwe klas is lastig, helemaal als je de helft van de tijd thuis zit en alle leuke activiteiten zijn afgelast.”

“Vraag daarom niet enkel ‘Lukt het met je taak?’ maar ook: ‘Hoe gáát het met je?’. Vindt een jongere het moeilijk om over gevoelens te praten in een nieuwe taal? Dan kan je werken met praatplaten of gevoelskaartjes. Schakel over op een gemeenschappelijke taal, regel een tolk of contacteer de vervolgschoolcoach. Samen kunnen jullie bekijken hoe de school de leerling extra kan ondersteunen.”

“Besef dat een taalverwervingsproces niet stopt na een jaar onthaalonderwijs. Gemiddeld duurt het 7 jaar om een nieuwe taal te leren, een groot deel gebeurt dus in het vervolgonderwijs. Je leerling heeft nog een weg te gaan, maar als je als leraar geduld en begrip toont, zijn er al grote stappen gezet. Want ondanks alles zien we ook veel OKAN-leerlingen die het goed doen. Op die veerkracht zijn wij als vervolgschoolcoaches heel trots!”

Het beste van Klasse in je mailbox?

  • Al 58.000 leraren zijn abonnee
  • 1 keer per week en helemaal gratis
  • Verhalen van collega’s, concrete praktijktips, exclusieve wedstrijden ...