Gepubliceerd op
Verhaal

Bondscoach basket Philip Mestdagh: “Leerlingen moeten voelen dat je om hen geeft”

Deze zomer wil coach Philip Mestdagh zijn Belgian Cats naar een straffe prestatie op de Olympische Spelen in Tokio gidsen. Voor hij profcoach werd, gaf hij leiding aan de leerlingen Bouw in het VTI in Ieper. “School en basketveld, 2 gelijkaardige werelden van discipline en teamwerk.”

Philip Mestdagh

Beselare, een bescheiden boerendorp in West-Vlaanderen. Philip Mestdagh groeit er gelukkig op. Zijn plan als hij 18 is en zijn laatste jaar secundair afmaakt? Geld verdienen op de werf als metser. En dat doet hij met veel plezier. 9 jaar lang. Na de uren speelt hij basket. Maar dan komt er een gezin, en kinderen. En denkt hij terug aan zijn meester van het vijfde leerjaar. Die kocht met zijn eigen geld basketpalen en pootte ze neer op de speelplaats. Zot van basket. Zijn passie werkt aanstekelijk.

3 jaar later belt diezelfde leraar Philips ouders. Philip heeft talent, schrijven jullie hem in bij de basketploeg? Zijn eerste jeugdtrainer laat hem boven zichzelf uitstijgen, geeft hem vertrouwen. Wil ik ook doen, denkt Philip zoveel jaren later. Hij kiest voor onderwijs en begeleidt als basketcoach jonge talenten, waaronder zijn zoon Robin en zijn dochters Kim en Hanne, die nu ook voor de Belgian Cats spelen. Bouwen aan de toekomst van jonge talenten, het loopt als een rode draad door Philips leven. Straks leidt hij zijn Cats tijdens de Olympische Spelen. Maar voor hij profcoach werd, leerde hij zijn leerlingen Bouw een stiel.
 

Van de werf naar de klas, was het een grote stap?

Philip Mestdagh: “Ik stond doodgraag op de werf, had een fijne baas en een goeie ploeg. Maar het kriebelde om voor de klas te staan, liefst bij jongeren die de handen uit de mouwen willen steken. Nergens anders heb je zoveel impact op het leven dat jongeren uitbouwen. Als ik zie hoe mijn kastaars een eigen firma uit de grond stampen, dan ben ik fier.”


Discipline is belangrijk, vind ik als leraar en coach. Die leg ik mezelf ook op. Maar heel af en toe moet je iets door de vingers zien.

Philip Mestdagh - Bondscoach Belgian Cats
“Een kwarteeuw stond ik als leraar bouw in tso en bso. Tijdens de laatste jaren was ik klastitularis van de zesdes en stagebegeleider, ook een vorm van coaching. Op woensdagmiddag reed ik mijn zoon en dochters naar hun sportclubs, atletiek, turnen en zwemmen. Stiekem speelde in mijn hoofd: ‘Als ze voor basket kiezen, kan ik ze misschien coachen?’ Zo geschiedde.”
 

Wat neem je als basketcoach mee van je ervaringen in de klas?

Philip Mestdagh: “Mijn eerste training als bondscoach was spannend en onwennig. Een echte throwback naar mijn allereerste dag in het VTI in Ieper. Voor een groep staan, daar moet je in groeien, je eigen weg zoeken. Gelukkig beheerste ik de leerstof tot in de puntjes door mijn praktijkervaring. Ik hield van mijn vak en mijn leerlingen, ik hoop dat ze dat konden voelen. Alleen zo trek je de jongeren mee. Dat ik groot, sterk en sportief was, gaf me autoriteit. En met mijn anekdotes vanop de werf had ik hun aandacht meteen vast.”

“Ik leerde die eerste jaren vooral structuur aanleggen in de leerstof. Als een derdejaars overstapt naar het vierde, moet die bepaalde technieken onder de knie hebben. Dan stop je eerst een logische volgorde in je leerstof en plan je kwartaal per kwartaal, daarna les per les. Ik bouw mijn seizoen net zo op in het basket. We slaan geen stappen over, werken van match tot match. En achter elke training zit een logische lijn. Ik ken die, mijn spelers ook. Mijn openingsgesprek in de klas was nooit lukraak, maar altijd in functie van wat er die dag op het programma stond. In die eerste minuten maak je je leerlingen warm voor de les, anders heb je ze niet mee.”

“School en basket, het zijn 2 gelijkaardige werelden van discipline en teamwerk. Mijn leerlingen werkten vaak met z’n vieren aan bouwprojecten. Dan moet je die gasten leren draaien in teamverband. Cruciaal dat ze de sterktes van hun werkmakkers zien, dat ze elkaar respecteren en beleefd zijn. En als er toch discussie ontstaat, niet meteen door het lint gaan, maar meezoeken naar oplossingen. Discipline is belangrijk, vind ik als leraar en coach. Die leg ik mezelf ook op. Maar heel af en toe moet je iets door de vingers zien. Dan krijg je zoveel meer terug.”

Philip Mestdagh

Philip Mestdagh: “Coach zijn bij een basketteam is een fantastische job. Maar als ik ooit zonder contract val, ga ik meteen weer lesgeven”

Hoe motiveerde jij je leerlingen? En ‘pakt’ dat ook in het basket?

Philip Mestdagh: “Eerst en vooral door zelf gemotiveerd in mijn lokaal te staan. Ik hoorde collega’s in de lerarenkamer soms zuchten dat ze het beu waren. Hopelijk was dat een momentopname. Even ventileren en dan weer er vol tegenaan. Ik dacht toen terug aan de dagen dat ik om 6 uur in het busje naar de werf reed en pas om 18 uur terug thuis was. Lesgeven mag nooit lastig zijn.”

“En akkoord, de ene leerling komt liever naar de les dan de andere. Sommige volgen je vak omdat ze de andere richtingen nog minder graag doen. Maar ik probeerde ook hen te motiveren door ze deeldoelstellingen voor te schotelen. ‘Het zou mooi zijn als we vandaag een laag boven de deuropening kunnen afwerken’. Dat is een haalbare uitdaging. Lukt dat, dan trekken ze na de les met een goed gevoel naar huis. Als je ziet dat een leerling zijn mortel niet goed aantrekt, kan je te hulp schieten. Het voordoen, nog eens, en nog eens. Tot ze het zelf onder de knie hebben. En altijd tússen de leerlingen staan. Die gasten moeten voelen dat je om hen geeft.”

“Bij de Cats is elke speler intrinsiek gemotiveerd. Een luxe natuurlijk. Ik moet er geen 6 keer voordoen hoe je een bal inspeelt. En traint een speler maar half, dan corrigeren ze elkaar. Ze vechten voor hun plek. Ook al zijn ze elkaars concurrenten, ze vormen een ijzersterk team. Op training peppen ze elkaar voortdurend op. Hun mindset is: we gaan naar de Olympische Spelen. We moeten elkaar elke training en wedstrijd tot het uiterste drijven. Door hard te werken, tonen we dat we om elkaar en het team geven.”

“De groep krijgt veel autonomie. Zo voelen ze vertrouwen en weten ze dat ze competent zijn om hun job te doen. Als ze zich 100% geven en elkaar naar een hoger niveau tillen, dan heeft het toch geen zin dat ik ze voortdurend op de vingers kijk?”
 

De Olympische Spelen gingen vorig jaar niet door. Had je mentaal oplapwerk?

Philip Mestdagh: “We plaatsten ons voor de Spelen in een volgepakte gym met 5000 dolenthousiaste supporters, kippenvel! Het bracht ons echt in de flow om in Tokio een topprestatie neer te zetten. En net dan breekt de pandemie uit. Dat nieuws was zowel voor de spelers als de trainersstaf een zware slag. Maar niemand raakte gedemotiveerd. Ons motto werd: ‘We worden nog een jaar sterker’.”
 

Hoe zet je in op verbinding in een groep?

Philip Mestdagh: “Je moet de mens achter de speler kennen. Ze zijn zoveel meer dan een nummer of voornaam. Ik ken hun familie, hun gezinssituatie, hun schoolcarrière en hun ambities. Als je daarvan een duidelijk beeld hebt, kan je hun gedrag kaderen. Uit ervaring weet ik ook: spelers die goed in hun vel zitten en veel minuten maken, hebben mij niet echt nodig. Maar wie minder speelt, die verdient wat extra aandacht.”


Zorg voor een goeie link met je speciallekes. Ze helpen je groep door moeilijke tijden, komen met iets geniaals en bewaken de sfeer

Philip Mestdagh - Bondscoach Belgian Cats

“We hebben een leadership team. Een leider beschikt niet altijd over alle talenten. Zo trekt Kim Mestdagh de communicatie op het veld naar zich toe, Emma Meesseman is leider als boegbeeld, als voorbeeld. Ze spreekt vooral non-verbaal met haar prestaties. Maar als ze toch eens het woord neemt, luistert iedereen. Ann Wouters is leider over de communicatie naar de pers, fans en federatie.”

“Zo telt de groep 3 aanspreekpunten. Niet iedereen wil meteen naar de coach stappen. En iedereen vindt wel een leider met wie het klikt. Goed weten met wie je werkt, een extra schouderklopje uitdelen aan wie het moeilijk heeft en leidersfiguren benutten, 3 dingen waarmee je ook als leraar een klasgroep verder brengt.”
 

Hoe vindt een basketcoach de balans tussen team en individuele speler?

Philip Mestdagh: “Door mijn aandacht te verdelen tussen alle speelsters. Net zoals je in de klas niet alleen met de pientere gasten omgaat. Ik geef zelfs meer aandacht aan speler 10, 11 en 12. Zij spelen minder, maar zijn superbelangrijk. Ze kunnen de boel ofwel ondersteunen, ofwel opruien.”

“Ik maak mijn selectie ook met die dynamiek in het achterhoofd. Ik weet welk vlees ik in de kuip heb. Ik selecteer niet altijd de beste spelers, maar wel het beste team. Soms neem je beter een minder groot talent mee. Een jonge speler die hard traint en aanvaardt dat ze minder minuten zal spelen. Maar er wel staat als de ploeg haar nodig heeft.”
 

Spelers meenemen of thuis laten, is dat harder dan deliberaties op school?

Philip Mestdagh: “Tja, meisjes die je nu thuis laat, zijn misschien je toppers over 4 jaar. Ik stel niet graag iemand teleur. Knopen doorhakken is moeilijk, maar als coach of leraar is het wel je job. Ik bespreek de selectie met mijn technische staf, maar ik neem de eindverantwoordelijkheid.”

“We ontwierpen een protocol, in samenspraak met de mental coach. Een niet-selectie delen we face to face mee en we houden de boodschap strak en kort. Daarna informeren we de groep. We geven op dat moment geen uitleg. Dat komt toch niet binnen. Soms vloeien er tranen. Dat mag natuurlijk. Je moet ruimte geven aan die eerste emoties, tijd geven om vrienden of familie op te zoeken.”

“We laten alles een nachtje bezinken en bellen de volgende dag met meer uitleg. Als leraar deed ik dat ook. Een scheef gemetste muur of een buis op het rapport, dat is altijd slikken voor een jonge gast. Pas na de eerste ontgoocheling kan je bespreken wat we eruit leren en hoe we verder gaan.”

Bondscoach basket Philip Mestdagh

Philip Mestdagh: “Mensen hebben soms weinig woorden nodig om in zichzelf te geloven en boven zichzelf uit te stijgen”

Je werkt met een trainersstaf. Welke talenten omringen je?

Philip Mestdagh: “Mijn staf moet vooral dezelfde normen en waarden hebben als het team. Ze mogen niet hoog van de toren blazen en moeten sterk samenwerken. Een basketploeg lijkt echt op een schoolteam. De directeur, dat is onze general manager. De technische coördinator is onze program driver, die coördineert de dagelijkse werking en vergadert met de staf. Daarrond heb je de ondersteuners. Bij ons zijn dat de kinesisten, dokters, assistent coach en video-analist. En ik ben de leraar die de lijnen mag uitzetten in het basketbal.”

“Wil je een groep laten draaien, dan is elke schakel belangrijk. Ik mag dan wel in de spotlights staan, toch besef ik heel goed: als de spelers niet meer voor je willen spelen, behaalt zelfs de beste coach geen enkel succes meer. Daarom is de trofee voor Team van het Jaar voor ons veel belangrijker dan die individuele prijzen. Die bewijst dat je het als groep goed doet. Dat is het allerhoogste.”
 

Hoe krijg je je groep voortdurend in een flow?

Philip Mestdagh: “Goede resultaten helpen altijd. Maar we hebben daar ook rituelen voor. Voor elke training brengen we de ploeg samen op de middenstip. De spelers zetten de bak met ballen klaar. Daarna peppen ze elkaar op, doen ritmisch handgeklap. Vanaf dan zitten ze in the zone. Staan hun gezichten strak van superconcentratie.”

“Dat ritueel is gegroeid in deze groep. Daar heb je dan de sterke karakters voor nodig, die de andere spelers meetrekken. Les of training geven aan 18 ‘schaapjes’ is makkelijk. Maar dat extra pigment in de groep is belangrijk. Zorg dat je een goeie link hebt met je speciallekes. Ze helpen je groep door moeilijke tijden, komen met iets geniaals en bewaken de sfeer.”
 

Waar haal jij je inspiratie? Wie is jouw mentor?

Philip Mestdagh: “Een echte mentor heb ik niet, maar ik zie en analyseer veel wedstrijden en steek van veel mensen iets op. Mijn ogen openhouden, dat deed ik ook als leraar. In de lerarenopleiding kreeg ik les van een sterke, inspirerende vakexpert. Hem bezig zien, hielp me groeien van metser tot de coach en de leraar die ik nu ben.”

“Maar even belangrijk als je door anderen laten inspireren: blijf jezelf, speel geen rolletje. Leerlingen en sporters doorprikken dat meteen. Ik ben niet de beste prater of meeslepende verhalenverteller, dus moet ik geen urenlange peptalk schrijven. Maar mensen hebben soms weinig woorden nodig om in zichzelf te geloven en boven zichzelf uit te stijgen. Hopelijk helpt het om sterk te scoren op de Olympische Spelen. Dat zou een absoluut hoogtepunt zijn in mijn carrière. En stopt het ooit in de basketwereld? Dan ga ik meteen en met veel drive weer voor de klas staan.”

Jouw Lerarenkaart 2022 thuis?*

  • 4 kwaliteitsmagazines met inspiratie van leraren en experts
  • Fraai ondersteunend materiaal (kalender, poster, kaartjes ...)
  • Je Lerarenkaart 2022 valt in je brievenbus met het decembernummer
*Betaal vóór 2 november en krijg je Lerarenkaart 2022 thuis (enkel voor rechthebbenden)